Thứ Bảy, 20 tháng 1, 2018

CHƯƠNG 5_TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


CHƯƠNG 5


Ông bà Shelby vào phòng ngủ. Ông ngồi dựa ra ghế bành, dáng bộ thoải mái và đang chăm chú đọc các thư từ do gã phát thư từ bưu điện đem đến lúc xế. Bà vợ thì đang chải lại mớ tóc trước gương. Đột nhiên, bà nhớ đến vẻ thất sắc của cô tớ gái ban chiều khi cô ta chải tóc cho bà. Chưa bao giờ Elisa có vẻ sợ hãi đến như thế, mặt cô nhợt nhạt, đôi mắt thất thần... Bà đâm nghi ngờ, quay sang hỏi chồng :

- Này anh, cái ông dùng cơm tối nhà ta vừa rồi là ai vậy? Em trông có vẻ... làm sao ấy... không có vẻ là người lương thiện mấy, phải không?

- À, Haley đó mà.

Ông chồng lơ đãng trả lời vợ, mắt vẫn dán vào tờ thư đang cầm trên tay.

- Nhưng ông ta đến nhà mình làm chi chớ? Có gì vậy, hở anh?

- À, anh có vài việc làm chung với ông ta trước đây ở Natchz...

- Chỉ có thế thôi ư? Mà ông ta thân đến cái mức đến nhà mình dùng bữa sao?

- Ừ! Không, hắn không tự ý đến, chính anh mời đó chớ. Anh có hàm ơn hắn chút việc... Em để ý làm chi...

Không thể úp mở mãi, bà vợ hỏi thẳng :

- Này, có phải hắn là người buôn nô lệ không?

- Kìa em yêu quý! Tại sao em lại hỏi anh câu này?

- Tại sao ư? Arthur ơi! Anh có điều gì giấu em phải không? Hồi xế, Elisa đến đây, nó có vẻ lo sợ lắm, nó khóc thảm thiết và kể cho em nghe là... là anh tiếp một tên buôn nô lệ và anh còn định bán con nó nữa... Tội nghiệp nó quá...

- Chúa ơi! Nó nói thế sao?

Ông Shelby không ngăn được tiếng kêu thảng thốt, kêu xong, ông lại dán mắt vào lá thư như đang chú ý vào đó, song thật ra, ông không đọc được chữ nào. Ông tự nhủ thầm: trước sau gì sự thật cũng là sự thật, nói bây giở hay để mai mốt cũng thế thôi.

Bà vợ hắng giọng nói tiếp, tay vẫn chải mớ tóc óng ả :

- Em bảo Elisa là đừng có ngu ngốc, là anh không bao giờ xử sự như thế với nô lệ nhà mình. Em bảo anh không bao giờ bán nô lệ, không bán đứa nào cả, nhất là con nó, lại càng không, không bao giờ...

- Em nói đúng. Anh đồng ý với em về điều này. Nhưng em chưa biết rõ hiện trạng... Anh đang bị kẹt... Anh khổ tâm lắm nhưng bắt buộc phải bán bớt đi vài người...

- Bán bớt đi vài người? - Bà Shelby kêu lên hoảng hốt - Trời ơi! Anh nói chuyện đứng đắn đó chứ, Arthur?

- Anh rất đứng đắn, em ạ! Anh thú thật với em là anh đã bằng lòng bán Tom...

- Cho gã buôn người đê tiện đó, hả?

- Phải!

Người chồng nuốt nước bọt, khó khăn tiếp :

- Vì không còn cách gì hơn...

- Chúa ơi! Tom? Người nô lệ trung thành với anh từ tấm bé, người nô lệ tốt bụng và phi thường đó? Ông Shelby ơi! Ông đã hứa cho Tom được tự do, cả tôi nữa, tôi đã nhiều lần nói điều này với Tom... Shelby ơi! Ông có thể... ông dám thế à? Và rồi (giọng bà run run vì xúc động và phẫn nộ) ông sẽ bán luôn thằng Henri, đứa con trai độc nhứt của con Elisa chứ chẳng không...

- Em ơi! Em không hiểu lòng anh, em phải thông cảm cho anh. Phải! Anh phải cho em biết tất cả sự thật: anh cũng bằng lòng bán Henri... Kìa, sao em nhìn anh như nhìn một quái vật như thể? Anh, anh chỉ làm một việc như bao nhiêu người quanh ta đang làm và sẽ làm, thế thôi.

Giọng người vợ nghẹn ngào, khổ sở :

- Làm sao đến nỗi này? Làm sao lại đến phải bán nô lệ trung tín của mình? Mà nếu có kẹt, cớ sao anh lại lựa hai người đó trong trăm ngàn đứa khác? Hết người rồi ư? Tại sao lại là hai người này, hở anh Arthur? Sao anh chọn họ?

Người chồng đáp mau :

- Tại sao ư? Tại vì hai người đó đáng giá hơn hết, em đã hiểu chưa? Anh đã nói với em là anh không muốn đâu. Em nghe đây: Haley còn đòi mua luôn cả Elisa nữa kia và gã hứa trả giá thật cao... nhưng anh biết là em không bằng lòng, phải không?

 - Thằng khốn kiếp!

Người vợ la lên. Người chồng trầm giọng lại :

- Em ơi! Nghe hắn đề nghị, anh hết sức bất bình. Anh đâu phải vô lương tâm? Em biết anh mà. Anh không nghe lời gã, tuy là gã đã...

Bà Shelby ngồi xuống ghế, dịu giọng lại :

- Arthur, em xin lỗi anh! Em quá nóng... Anh làm em kinh ngạc quá. Em không bao giờ ngờ đến chuyện này. Có lẽ... có lẽ em đã quá thương xót những người nô lệ. Nhưng, anh nghĩ coi, Tom là một kẻ tôi tớ trung tín nhất, đáng quý nhất, em đoán chắc rằng, nếu anh cần, bác ấy dám hy sinh tính mạng vì chủ, không do dự. Arthur ơi!... Em nghĩ là Tom hơn một tên nô lệ tầm thường nhiều lắm, vượt bực...

- Anh biết, anh biết điều này hơn cả em, nhưng em cũng phải biết rằng đây là chuyện bắt buộc, hoàn toàn ngoài ý muốn.

- Tại sao ta không hy sinh bớt một số tiền? Nào, để coi... em sẵn sàng chịu thiệt thòi về phần em. Em sẽ cố gắng, Arthur ơi, Chúa đã dạy rằng... Này anh ơi! Em thấy rằng nếu cần ta phải hy sinh vì hạnh phúc của những người khốn khổ này. Anh nghĩ coi: em đã dạy dỗ họ, lo lắng cho họ, chăm sóc họ. Từ nhiều năm rồi em biết rõ cả những niềm vui nho nhỏ cũng như những nỗi ưu tư, những phiền muộn chất ngất của họ. Làm sao em dám ngẩng mặt lên trước mặt họ khi mà chỉ vì một món lợi vật chất chúng ta bán đi chú Tom, con người xứng đáng và tốt lành nhất trong đám người nô lệ của ta, người mà anh từng hứa cho được tự do? Làm thế, em đã phải phản lại, làm trái những gì em dạy họ, có khác gì xóa bỏ khỏi đầu óc họ những điều em từng khuyên nhủ họ nên yêu thương và kính trọng? Phải! Em đã dạy đám nô lệ của ta cách cư xử với xung quanh. Vợ ăn ở với chồng ra sao, con đối với cha ra sao, họ hàng nên thế nào... Nay anh làm thế thì khác chi tỏ cho họ biết rằng mọi liên hệ giữa người với người đều có thể xóa tan, biến mất vì tiền? Em vẫn thường tâm tình với Elisa về đứa con yêu quý của nó, về bổn phận người mẹ, nhất là một người mẹ có đạo: phải chăm sóc con, giáo dưỡng con nên người. Em sẽ ăn nói làm sao đây, khi anh cướp con nó bán cả hồn lẫn xác cho tên vô lại, bất lương? Bán để lấy tiền? Anh ơi, em đã bảo nó là linh hồn đáng giá hơn cả mọi vật trên đời này. Làm sao nó còn tin tưởng ở em khi ta bán con nó cho tên buôn nô lệ?

- Emilie. Đừng làm anh điên đầu thêm. Anh vẫn tôn trọng ý kiến em từ trước nay. Nhưng lần này, anh không thể nghe em được. Em phải hiểu đó là cách duy nhất để cứu anh. Anh không muốn chút nào, nhưng phải chọn cách này, một là bán hai người đó, hai là phải bán hết. Chúng sẽ phải ra đi hay tất cả phải đi. Haley hiện nắm giữ tất cả giấy nợ của anh. Nếu anh không thanh toán bằng cách ấy ngay bây giờ cho xong thì sẽ quá muộn. Anh đã cố tình giảm mọi chi tiêu, đào bới khắp nơi, đã vay mượn... Tóm lại anh đã làm đủ mọi cách trừ cách tồi tệ nhất: ăn xin. Anh sẽ trả xong món nợ lớn với giá tiền bán hai người này. Em hiểu rồi, đừng bắt anh lặp lại hoài điều khổ tâm.

Bà Shelby tháo cái đồng hồ vàng ra khỏi cổ tay, ngập ngừng nói :

- Em không có nhiều món trang sức quý giá, tuy vậy, cái này cũng... được đấy chứ? Nó khá đắt tiền. Để cứu thằng bé đáng thương, em sẽ hy sinh những gì em có, được không? Để em tính coi...

- Anh rất tiếc, Emilie ạ! Tình cảm của em đối với nô lệ thật cao quý, nhưng vô ích, không cứu vãn được gì. Mọi sự đã đâu vào đấy cả. Giấy tờ cam kết do chính tay anh ký đã nằm trong tay Haley. Ta chỉ còn cách cầu Chúa cho họ không bị hành hạ khổ sở, cho họ được sung sướng như khi ở với gia đình ta. Em chưa biết rõ tâm địa Haley, hắn có thể làm cho anh tán gia bại sản nếu anh trái lời hắn. Đáng ra, em phải mừng vì anh đã may mắn thoát được bàn tay độc ác của hắn...

- Hắn hung tợn lắm sao, anh?

- Trời! Hắn không phải hung tợn nhưng hắn quả là một con người quỷ quyệt và nhiều thủ đoạn, một con người chỉ biết có tiền bạc và lợi lộc vật chất. Lạnh lùng, sắt đá, khó lay chuyển hắn như thể khó lay chuyển được nấm mồ hay cái chết. Hắn dám bán cả mẹ già của hắn, nếu hắn thấy thủ lợi được, nếu bà có giá.

- Vậy mà bác Tom trung thành và thằng Henri xinh xắn dễ yêu của Elisa lại lọt vào tay hắn... sao cho nổi... hở trời cao?

- Em yêu quý! Anh nhức đầu lắm khi nghĩ đến điều này, anh muốn quên đi. Sáng mai Haley sẽ đến nhận hàng. Anh đã ra lệnh thắng ngựa sẵn sàng từ tinh mơ, anh phải rời khỏi trang trại. Anh không đủ can đảm để nhìn Tom, anh không xứng đáng nhìn Tom. Phần em, em cũng nên đi dạo đâu đó và dắt cả Elisa đi, đừng để sự thật đau lòng xảy ra trước mắt nó...

Bà Shelby la lên, phản đối liền :

- Không! Không! Em không thể đồng lõa trong việc gian ác này. Em sẽ đến thăm bác Tom, em sẽ ở cạnh họ, cạnh nỗi khổ to lớn khủng khiếp của họ. Họ sẽ thấy bà chủ của họ đau khổ cùng với họ, vì họ.

Bà ngừng lại một giây, rồi tiếp :

- Còn Elisa... Trời ơi! Em không dám nghĩ đến nó. Xin Chúa tha tội cho chúng ta. Trời ơi! Vì sao mà chúng ta phải chịu thử thách ghê gớm này, thật hcm cả cực hình. Tại sao...?

*

Cuộc đối thoại này lọt vào tai một kẻ thứ ba mà hai ông bà không hề ngờ đến.Giữa phòng khách và phòng ngủ của chủ nhân có một phòng khá rộng. Elisa với trực giác bén nhạy, tinh tường đã không sao chợp mắt, lẻn vào trốn tại đó.Đầu óc cô như bốc lửa, tim gan nóng nảy, rạo rực, cô ghé tai vào khe cửa nghe trộm từ đầu cuộc đối thoại, không sót tiếng nào.

Đợi cho cuộc trò chuyện chấm dứt hẳn, nàng run rẩy chạy về phòng, mặt tái mét, môi mím chặt.Lúc này Elisa không còn cái vẻ hiền lành rụt rè như trước nay nữa. Cô cẩn thận bước lại hành lang, ngừng một lúc trước phòng bà chủ, giơ hai tay lên như muốn kêu cứu nhưng rồi cô quay lại, trở về phòng riêng.

Đó là một căn phòng nhỏ bé và yên tĩnh ở cùng tầng với phòng bà Shelby.Trên giường, thằng bé bụ bẫm đang ngủ say, những lọn tóc lòa xòa buông rũ vô trật tự quanh khuôn mặt ngây thơ, cái miệng xinh xắn hé mở, hai bàn tay nhỏ bé, mũm mĩm bên ngoài tấm chăn đắp, trên vẻ mặt rạng rỡ một nụ cười như đóa hồng tươi dưới tia nắng mặt trời của một sáng đầu xuân.

- Tội nghiệp cho con tôi! Họ sẽ bán con, nhưng mẹ không bao giờ để yên, mẹ sẽ cứu con, dù bất cứ giá nào.

Không một giọt nước mắt nhỏ xuống gối, sự thống khổ tột độ như làm khô cạn nguồn nước mắt của thiếu phụ đáng thương, mặc dù nàng tưởng như nàng có thể khóc bằng chính máu tận tim mình, trong lặng lẽ và đơn độc.Elisa lấy bút chì và một mẩu giấy rồi viết vội vàng: 

“Bà yêu kính của con!Xin bà hiểu con và đừng cho con là đứa bạc bẽo, vô ơn. Bà ơi! Xin bà đừng nghĩ xấu về con... Con đã nghe hết những lời bà nói với ông con trong đêm qua. Con đành phải ra đi để cứu con trai duy nhứt của con. Bà tha thứ và đừng nguyền rủa con. Con cầu xin Chúa ban phúc và thưởng công bà về lòng từ ái của bà.Con: Elisa”.

Viết xong, Elisa nhanh nhẹn gấp tờ giấy lại đoạn ghi tên nữ chủ nhân lên đó rồi nàng đến ngăn kéo rút ra một bao áo quần của con, buộc thật chắc vào mình nàng bằng cái khăn. Dù trong lúc bối rối nhất, người mẹ vẫn luôn luôn chu đáo, vì thế nàng cẩn thận nhét thêm vào bao áo quần vài món đồ chơi mà nàng biết là con rất ưa thích, ngoài ra, nàng lấy thêm một con két sặc sỡ để con chơi lúc đánh thức nó dậy bất ngờ.

Người mẹ thật khó khăn mới dựng thằng bé dậy được, nó ngủ say quá. Sau cùng nó cũng cố gắng tỉnh ngủ và bắt đầu chú ý đến con chim trong khi mẹ nó quàng khăn vào cổ và đội nón lên cho nó.

- Mẹ, mình đi đâu bây giờ, hở mẹ?

Thằng bé tò mò hỏi khi thấy mẹ nó đến bên với cái áo ấm và đôi giầy.

Người đàn bà bế con lên lòng, ôm chặt nó và nhìn con bằng đôi mắt nồng nàn thương yêu khiến nó chợt linh cảm được phần nào điều quan trọng xảy ra.

- Chậc! Henri! Đừng nói to, coi chừng người ta nghe được thì khốn. Có một người đàn ông hung tợn sẽ đến đây bắt bé Henri của mẹ, đem đi thật xa, xa lắm đến một chỗ tối tăm, dễ sợ lắm. Nhưng mẹ đời nào để lão ấy bắt con mẹ đi? Mẹ sẽ mặc áo thật dày ấm cho con, đội mũ cho con và mẹ con ta trốn đi khỏi đây.

Vừa thốt những lời này người mẹ vừa mặc áo, cài nút cho đứa trẻ rồi bế nó lên tay, đoạn thì thầm vào tai con :

- Hãy tỏ ra ngoan ngoãn, nghe con Henri của mẹ!

Nàng khe khẽ mở cửa phòng, lẳng lặng bước ra ngoài.Đêm lạnh và đầy sao. Elisa quấn chặt khăn quàng cổ cho con. Thằng bé ngây thơ nào đã biết gì về những điều ghê gớm đang chờ đón nó.

Con chó Bruno già nua - giống chó to lớn của miền Terre-Neuve - đang ngủ ở đầu hành lang cũng vừa thức giấc, gầm gừ khi mẹ con Elisa đến gần. Elisa dịu dàng gọi tên nó. Vốn đã từng đùa giỡn hàng trăm bận với cô nên con vật ve vẩy đuôi, chạy theo cô. Trong đầu óc đơn giản của con vật này cũng có điều thắc mắc về sự đi dạo bí mật trong đêm của người thiếu phụ đáng thương. Sự việc xảy ra làm nó lưỡng lự, không biết có nên đi theo cô không?

Elisa bước đều tới; con vật thì dừng lại, hết nhìn ngôi nhà lại đưa mắt nhìn mẹ con thiếu phụ. Song rồi sau rốt Bruno có vẻ như đã dứt khoát, nó chạy theo người đi trốn.

Vài phút sau đó, người và vật đến túp lều của bác Tom. Elisa gõ nhẹ vào khuôn cửa.

- Lạy Chúa! Ai đến vào giờ này?

Bác gái bật dậy trong bóng đêm, hỏi vọng ra và đưa tay kéo tấm màn. Nhận ra tiếng Elisa, bác kêu lên :

- Ủa, con đấy à? Ông ơi, dậy mà coi này! Có cả con chó Bruno nữa chớ, nó cào lên cửa kìa. Có chuyện gì vậy, hở? Chờ chút coi, ta mở cửa.

Ánh sáng của ngọn đèn do bác trai vừa đốt lên soi rõ khuôn mặt bối rối và đôi mắt thất thần của Elisa.

- Cầu Chúa ban phước cho con, Elisa! Có chuyện gì mà coi con có vẻ sợ hái dữ vậy? Con có đau ốm chi không?

- Con đi trốn đây, cha Tom! Con đi trốn đây, mẹ! Con đi trốn, đem theo con trai con. Ông chủ... ông ấy bán con của con!

- Bán?Đôi vợ chồng người nô lệ cùng thốt lên tiếng ghê gớm đó và họ cùng giơ tay lên như thể không sao tin được lời Elisa. Thiếu phụ da đen lập lại, giọng rõ ràng hơn :

- Phải! Bán! Hồi đêm, con đứng nấp ở cửa phòng ông bà chủ, con nghe rõ ràng hết: ông chủ nói với bà là ông đã bán thằng bé Henri này... cả cha nữa đó, cha ơi! Bán cả hai cho tên lái buôn nô lệ. Sáng sớm, ông chủ sẽ đi khỏi trại và lão đó sẽ đến để nhận hàng... Con nói thật đó.

Trong lúc Elisa thao thao nói, bác Tom đứng sững, hai tay buông thõng, mắt mở trừng trừng vì quá kinh hoàng, như thể đang nằm mơ. Và rồi, giây lát sau, chậm chậm, từ từ, bác bắt đầu hiểu rõ sự việc, bác ngả ngồi xuống cái ghế cũ kỹ, gục đầu trên hai gối.

- Cầu Chúa thương xót chúng tôi - Bác gái rền rĩ - Trời ơi! Kinh khủng biết bao nhiêu! Tôi không thể nào tin được chuyện ghê gớm này, vậy mà nó lại là sự thật. Tom ơi! Ông đã làm gì nên tội, ông đã lầm lỗi gì đến nỗi bị chủ bán đi?

- Không đâu mẹ à! - Elisa nói với bác gái - Cha không có lỗi gì hết, mà ông chủ cũng không muốn bán cha đâu, tình thế bắt buộc mà. Cả bà nữa, chao! Bà tốt làm sao, con nghe bà cầu nguyện và van nài với ông xin ông đừng bán cha và thằng Henri, nhưng ông bảo là vô ích, ông mang nợ lão lái buôn, lão đòi ông phải bán cha và thằng Henri của con, ông phải nghe theo, lão có quyền đòi hỏi bất cứ điều gì. Nếu mà ông chủ không trả nợ cho lão, mai kia ông chủ sẽ phải bán hết gia sản và ông bà cũng phải ra đi nữa kia. Con nghe rõ ràng như thế: hoặc bán hai người, hoặc phải bán hết. Lão đó thật độc ác. Ông chủ nói ông nhức đầu lắm, ông bực mình lắm. Ước gì mẹ với cha nghe những lời bà nói. Bà thật là một con chiên ngoan đạo và đầy lòng nhân hậu. Con rất khổ tâm khi phải xa bà như thế này, nhưng con không thể làm gì khác hơn. Chính bà, bà cũng nói rằng một linh hồn đáng giá hơn cả mọi sự trên đời. Con của con cũng có một linh hồn. Nếu để họ bắt nó đi, linh hồn nó sẽ ra sao? Điều con sắp làm đây chắc là đúng, không phải là một hành động tồi tệ... Nếu điều này sai, con xin Chúa tha tội cho con, vì con không thể hành động khác hơn.

- Còn ông, ông chồng thân yêu của tôi ơi! Ông còn chần chờ gì nữa đây? Dễ chừng ông muốn chờ cho họ đến tóm cổ ông, bắt ông đưa qua bên kia sông sao? Bên đó họ để dân da đen chúng ta chết vì đói và cực nhọc. Tôi đây, tôi thà chết trăm ngàn lần còn hơn để bị đày qua đó. Này ông, còn kịp thì giờ, ông đi đi cho xong, ông trốn liền đi, với Elisa! Ông nhớ là ông có thông hành tự do để có thể đi đến bất cứ chỗ nào. Đi ngay đi, tôi sửa soạn hành lý cho ông đây! Tom ơi!

Bác gái bảo chồng. Song chồng bác lại không nghĩ như bác, ông thong thả ngẩng đầu lên, nhìn quanh với vẻ buồn rầu mà bình tĩnh lạ thưởng :

- Không! Tôi không đi trốn đâu. Elisa ơi! Con hãy đi ngay đi. Con làm đúng. Còn ta, ta mà cũng trốn đi thì... bậy. Chúa muốn con ra đi chứ không phải già Tom này.

Quay sang vợ, bác tiếp :

- Kìa, dễ chừng bà không nghe Elisa nói hay sao: hoặc tôi bị bán đi, hoặc tất cả mọi người và vật ở đây sẽ phân tán hết. Tôi thì khác, tôi có thể chịu đựng được đến đâu hay đó...

Có tiếng gì là lạ, khác thường như tiếng thở dài, thổn thức thoát ra từ lồng ngực vạm vỡ của bác Tom, bác trầm giọng tiếp :

- Ông chủ đã đặt tôi đâu, tôi sẽ ngồi đó. Tôi không bao giờ thiếu lòng tin, tôi không bao giờ phản lại chủ tôi, nhất là trong lúc này, lúc mà ông cần tôi để tránh khỏi phải tán gia bại sản, phải bán những người nô lệ khác. Bà ơi! Chủ tôi không thể bị phản, ông sẽ yên lòng để chăm sóc trang trại, bà và lũ trẻ sẽ nhờ được ông, và cả những người nghèo khổ khác như ta.

Nói xong, bác đi về phía cái giường cũ, trên đó có mấy mái đầu bé nhỏ bù rối, không thể cầm giữ nữa, bác nức lên khóc ròng.

Elisa vẫn đứng lặng bên cửa từ nãy giờ, lên tiếng :

- Con đã gặp chồng con lúc xế hôm qua. Lủc đó con đâu có ngờ được những điều sắp xảy ra. Bên ấy, họ dồn chồng con vào bước đường cùng và anh ấy nói là hôm nay sẽ bỏ trốn đi. Mẹ hãy nói cho anh ấy biết mọi chuyện bên này và chuyện con bỏ đi. Mẹ hãy nói với ảnh là con sẽ cố gắng để sang Canada, là con yêu anh hơn cả. Mẹ ơi! Nếu con không còn dịp nào gặp ảnh nữa, xin mẹ nói giủm con là...

Elisa ngừng bặt, quay vào vách một lúc rồi giọng buồn rầu hơn bao giờ, cô nói tiếp :

- Mẹ nói giùm anh ấy cố gắng sống lương thiện để còn được gặp con trên Thiên đàng. Mẹ gọi giùm Bruno, đóng cửa nhốt nó lại, tội nghiệp con chó, đừng để nó đi theo con.

Vài lời nhắn nhủ cuối cùng, những giòng nước mắt không cầm giữ nổi, nỗi bịn rịn trước phút chia ly, những câu chúc lành... Rồi sau rốt, người mẹ ôm chặt đứa bé còn ngái ngủ và sợ hãi trong đôi cánh tay, lặng lẽ bước mau giữa đêm sâu.

_____________________________________________________________ 
Xem tiếp CHƯƠNG 6
 

CHƯƠNG 4_TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


CHƯƠNG 4


Căn lều của bác Tom là một kiến trúc thô sơ, nhỏ bé bằng gỗ gần kế bên ngôi nhà của chủ (Ngôi nhà, tiếng mà người nô lệ da đen dùng để chỉ nơi cư trú của chủ nhân cũng như căn lều chỉ nơi cư trú của họ).

Trước căn lều có mảnh vườn nhỏ xinh xắn. Hè đến, quả phúc bồn tử, quả dâu và vài thứ quả khác cùng với rau cải tươi xanh nhờ sự chăm sóc kỹ càng của Chloé, vợ bác Tom. Mặt tiền rợp mát do một cây thu hải đường to lớn đỏ rực và một bụi hồng đầy hoa. Các nhánh cây dày kịt đan vào nhau và rũ xuống che lấp hẳn căn lều thô sơ, tuy nhiên căn lều sáng rực lên và thay đổi theo màu sắc của hoa quanh năm, những bụi hoa cúc và dã yên thảo cũng tìm được một chỗ để chường mặt ra phô trương vẻ đẹp. Bác Chloé rất thích khung cảnh đó.

Giờ này bác gái đã dọn xong bữa tối cho ông bà chủ. Bác Chloé là đầu bếp chính của chủ nhân. Kiểm soát lại một lượt trên bàn ăn, ra lệnh cho những người thuộc quyền bày biện hoàn tất, bác trở về căn lều riêng của mình để lo bữa tối cho chồng.

Đứng bên bếp lửa hồng, bác Chloé đang chăm chú rán con cá vàng ngậy trên chảo rồi mở nắp vung ra và từ bên trong nồi mùi thơm nức mũi bốc lên, báo hiệu một bữa ăn ngon.

Khuôn mặt bác gái đen đủi, tròn và bóng loáng như được bôi lên đó một lượt lòng trắng trứng. Dáng người béo trục, phảng phất cái kiêu hãnh của một tay đầu bếp khéo nhất vùng. Đó là điều bác ta lấy làm hãnh diện nhất.

Trong trang trại không một chú gà tây nào, một con vịt nào, thím gà mái nào là không khiếp sợ khi thấy bà bếp lù lù xuất hiện gần chúng, thoáng thấy bác chúng hiểu ngay là ngày tàn của cuộc đời chúng sắp điểm rồi.

Về phần bác, động thấy chúng là lập tức bác nghĩ ngay đến cách chế biến chúng thành những món ăn thích khẩu cho chủ nhân. Quay? Luộc? Hầm? Nướng? Làm cách nào cho giòn tan, ngon ngọt, mềm mại và thơm tho? Đó là mối bận tâm chính của bác ta. Làm sao mà bầy gia súc không sợ chứ?

Có lẽ ta phải nhắc thêm đến tài làm bánh của bác Chloé: bác thay đổi các thứ bánh luôn luôn, như các cô các bà nhàn rỗi và thừa tiền ở các đô thị lớn chạy theo thời trang vậy. Nhờ thế, tuy ăn bánh bác làm mỗi ngày, chủ nhân không bao giờ thấy chán. Điều làm bác ta sung sướng nhất là được nghe những người thưởng thức các món do bác làm ra có đôi lời khen tặng.

Mỗi khi nhà chủ có khách đến thăm, ở lại, bác bù đầu vì tìm tòi đủ cách để thay đổi thực đơn đều đều, nhưng ta đừng tưởng tay đầu bếp này kêu ca, than phiền chút nào đâu. Không gì làm bác ta sung sướng hơn khi thấy một dãy va-li, rương hòm đặt dọc theo hành lang, vì đó là cơ hội để bác ta thi thố hết tài năng với mọi người.

Nhưng thôi, hiện giờ bác gái đang bện trong nhà bếp của bác, hãy để bác được yên với ngón sở trường mà đi sâu vào thăm thú bên trong lều.

Một cái giường kê sát góc, trên phủ một tấm ra trắng bong như tuyết đọng, cạnh giường là một tấm thảm khá rộng. Đây là chỗ ngả lưng thường xuyên của bác Chloé. Cái giường trắng tinh, tấm thảm và góc lều này là nơi trang trọng nhất. Bác không bao giờ cho phép lũ trẻ bén mảng đến nghịch ngợm. Góc này cũng được coi như phòng khách của căn lều. Đằng góc kia cũng kê một cái giường nhưng không được sạch sẽ bằng, chứng tỏ nơi đó được sử dụng thường xuyên.Bên trên lò sưởi treo la liệt nhiều bức tranh sặc sỡ, đề tài rút từ Kinh thánh, ngoài ra còn có bức chân dung của Đại tướng Washington, thoạt nhìn qua, người ta chú ý ngay đến nét vẽ vụng về và màu sắc kỳ cục đến nỗi người ta có thể nghĩ rằng vị anh hùng này, do một sự huyền diệu, nhiệm mầu nào xui khiến được sống lại chắc chắn ông cũng thất vọng quay đi, không dám nhìn thẳng vào chân dung của chính mình.

Trong một góc nữa có hai đứa trẻ ngồi trên cái bâng cũ kỹ, tóc chúng quăn như len, mắt đen và sáng, má phinh phình bóng loáng; cả hai đang theo dõi em chúng trong khi con bé chập chững bước đi. Con bé cứ bước được vài bước về phía trước thì lại ngã nhào xuống. Mỗi bận em ngã như thế, hai anh nó được dịp vỗ tay reo hò tở mở, như thể chúng đang coi một trò xiếc thú vị, hấp dẫn.

Một cái bàn cũng cũ mèm đặt trước lò sưởi, được phủ lên bằng tấm khăn. Trên bàn, một bộ cốc dĩa, muỗng nĩa, kiểu xưa hơi... hiếm có. Điều này báo cho ta biết trước gia đình sắp có tiệc đấy.

Bác Tom, gia nhân đắc lực nhất của ông Shelby đang ngồi tại đó. Một người đàn ông vạm vỡ cao lớn, bộ ngực nở nang, tay chân rắn chắc cuồn cuộn bắp thịt, nước da đen bóng. Toàn thể dáng dấp bác biểu lộ những nét thuần túy của người Châu Phi. Nét mặt bác cương nghị nhưng hiền lành, bác là một người tốt bụng.

Bác Tom của chúng ta đang chăm chỉ làm việc với một cố gắng phi thường và kiên nhẫn tột độ, đức tính của người Phi châu: bác tập viết! Từng chữ một hiện ra ngoằn ngoèo trên tấm bảng đặt trước mặt bác. Cạnh bác là cậu bé Georges, cậu tiểu chủ tốt bụng đang hướng dẫn bác trong công việc khó khăn và hứng thú này. Cậu bé 13 tuổi đó lấy làm hãnh diện trong địa vị thầy giáo của mình, cậu tỏ ra lanh lẹ, hăng hái và vui vẻ.

- Không, không phải bên này, bố Tom ơi! Phía này cơ mà! Đây là chữ “g” mà.

Georges la lên khi thấy bác Tom bẻ quặc cái đuôi của chữ “g” về phía phải. Trong lúc Tom còn đang lúng túng, cậu lại tiếp :

- Bố Tom nhìn kỹ coi! Phải bẻ quặt về phía trái chứ! Còn đây là chữ “q”...

- À! Ra vậy đó! Cậu giỏi thật!

Bác Tom gật gù tán thưởng với vẻ khâm phục khi nhìn chữ “g” và chữ “q” do cậu viết lên bảng. Đoạn bác nhón lấy viên phấn, cặp giữa những ngón tay thô kệch và kiên nhẫn viết lại.

Đằng góc bếp, ngừng tay nấu nướng, đưa mắt nhìn cậu chủ, giọng thán phục, bác gái phụ họa theo chồng :

- Ờ! Người da trắng thật tài chớ! Như cậu Georges đây, mới có tí tuổi mà viết thạo, đọc thạo. Mà cậu còn chịu khó tối tối đến dạy cho ông, cậu tốt bụng quá đi thôi!

- Này bác ơi, tôi đói meo đây này, cái bánh chín chưa, hở bác?

- Sắp chín! Sắp chín rồi, cậu ơi! - Vừa nói bác Chloé vừa nhanh nhẩu mở nắp vung lên - Tuyệt diệu! Chín và vàng ngậy. Dám cam đoan là chỉ có tôi mới nướng vàng đều như thế này...

Bác nhìn cậu Georges bằng ánh mắt vui vẻ, tiếp :

- Cậu biết không: hôm kia bà chủ bảo cô Sally là phải theo học lóm nghề nấu nướng của tôi, mà cậu biết cô ấy đã nướng ra sao không? Cậu nghe đây: cô ấy nấu nướng làm sao mà cuối cùng cái bánh chỉ nở to một bên, cháy, và chai cứng hơn chiếc guốc của tôi nữa đó, cậu ơi! Tôi bảo cô Sally thế này chứ: “Cô Sally ơi! Tôi thương hại cho cái bánh, cô làm tội nó quá đi”. Thiệt vậy đó cậu, cô Sally mà nấu ăn...

Bác ngừng nói, nhún vai, biểu lộ sự chê bai tài nấu nướng của Sally - hay chế giễu cũng thế - rồi mở vung, lấy bánh ra, cái bánh ngon lành, thơm nức mũi làm ai nấy cũng rỏ dãi. Rồi bác dẹp bánh lại một bên, bắt tay làm các món khác cho bữa tối. Bác ra lệnh cho các con :

- Thôi! Pierre, Molise, lại dọn bàn! Cả con bé Polly, lại đây với mẹ nào! Và cậu Georges nữa, bây giờ xin cậu tạm dẹp sách vở lại, mời cậu ngồi vào bàn dùng bữa với chúng tôi.

- Mẹ tôi bảo tôi ăn trên nhà, nhưng tôi có linh cảm là bác có món đặc biệt nên tôi xuống đây đó, bác Chloé à!

Bác Chlóe đặt một miếng bánh nóng hôi hổi vào dĩa cậu chủ, nét mặt rạng rỡ :

- Cậu xuống đây chúng tôi mừng biết mấy mà kể! Cậu phải biết là già Chloé này lúc nào cũng quý cậu, dành cho cậu phần ngon nhất đó à! Thôi, mời cậu!

Georges tỏ ra biết thưởng thức tài của bác Chloé lắm, nên bác rất hài lòng. Bác tâm sự :

- Cậu còn nhớ món ba-tê gà hôm ông bà chủ tiếp Đại tưởng Knox chứ? Bute đó tôi và bà bàn hoài về món điểm tâm. Cậu này, tôi không hiểu sao các bà chủ hay có cái tật ưa chen vô công chuyện bếp núc của gia nhân. Bà chủ hay cật vấn tôi về món này, món kia, bảo phải làm như thế này, như thế này. Xin lỗi cậu, tôi nói vụng nghe: tôi thiệt hết sức bực mình cho nên cuối cùng tôi nổi dóa lên, quên cả lễ phép, tôi nói vầy đây: “Thưa bà, bà hãy nhìn hai bàn tay của bà coi, có phải ngón nào cũng thon nhỏ, thanh bai, trắng trẻo và mang đầy nhẫn ngọc, nhẫn vàng không? Chúng đâu phải để dùng vào việc bếp núc? Còn bàn tay của tôi thì thô tháp, đen đủi... Bà quên sao? Chúa đã sinh ra và an bài từ lâu rồi, mỗi bàn tay có phận sự khác nhau, có phải không? Những người có bàn tay như bà thì phải ngồi đúng chỗ trên phòng khách sang trọng, còn hạng như tôi thì lo làm món ba-tê gan gà thật ngon để...”. Cậu nghĩ coi, tôi bực quá đi cho nên...

Georges ngắt lời người bếp vui tính :

- Thế mẹ tôi trả lời bác ra sao?

- Nói sao hở? Bà nhìn tôi, hai mắt tròn xoe, đẹp ghê đi, rồi giây lâu, bà gật đầu nói: “Có lẽ đúng, có lẽ thím nói đúng đó Chloé ơi!”. Và bà chịu đi lên để tôi được tự do như ý muốn. Bà tốt thật, đáng ra, gặp bà chủ khác thì tôi bị bạt tai đó nghe cậu! Kể ra tôi hơi vô lễ, nhưng biết làm sao, mỗi người một việc chớ. Tôi thú thật là tôi không thể làm gì ráo nếu có mặt bà trong bếp, bà làm tôi rối trí thêm thôi, cậu à!

Georges là một thực khách thật thà, cậu ăn no cành hông và tận lúc đó mới để ý đến mấy mái tóc xoăn và những cặp mắt sáng rỡ từ góc lều đang nhìn cậu với vẻ thèm thuồng. Georges la lên :

- Chúa ơi! Bác cho tụi nó ăn với chứ! Lại đây Pierre, Moise, tội chưa!

Sau đó thầy giáo và học trò ngồi tựa thoải mái trên ghế, cạnh lò sưởi trong khi bác Chloé nướng thêm bánh tráng, rồi bác bế con bé nhất lên đầu gối cho nó ăn và cho hai anh nó cùng ăn. Hai thằng lớn vừa ân vừa chui dưới gầm bàn, la hét, đùa giỡn náo cả lên. Chốc chốc, chúng lại kéo chân em út nữa chứ.

- Lại đằng kia kìa! Bộ tụi bay không thể ngồi yên khi nhà có khách sao?

Bà mẹ vừa dùng chân quơ lia lịa xuống gầm bàn vừa cảnh cáo chúng mỗi khi nhận thấy chúng làm quá lố. Cha chúng cười dài :

- Chúng ngứa tay, ngứa chân quá mà, làm sao bắt chúng ngồi yên được chớ!

Ngay lúc đó, từ gầm bàn hai đứa chui ra, tay và mồm dính đầy những mật - mật mà mẹ chúng rưới lên bánh tráng cho chúng ăn - tiếp tục trêu chọc em gái hăng hơn. Bà mẹ hét dựng lên :

- Tụi bay có đi chỗ khác không? - Bác Chloé vừa la vừa lấy tay đẩy hai cái đầy bù rối rạ xa - Trời ơi! Tụi bay dơ dáy quá sức đi! Chạy ra giếng, mau!

Lần này bác đấm thùm thụp vào lưng hai con trai nhưng chúng chả tỏ vẻ sợ hay đau đớn chút nào, tuy vậy chúng cũng tuân lời mẹ chạy ra khỏi lều, vừa chạy vừa cười khúc khích.

- Thiệt là hai thằng bé cứng đầu, cứng cổ, khó dạy...

Giọng bác có vẻ hãnh diện hơn là phàn nàn, rồi với tay rụt cái khăn mặt cũ rách nhúng vào thau nước lau tay, lau mặt cho con bé út. Sau cùng, bác trao nó cho chồng. Con bé được đặt ngồi trên gối cha trong khi mẹ nó lo thu dọn bát dĩa ngổn ngang trên bàn ăn.

Con bé vuốt vuốt lên mũi cha, cào cào vào mặt cha và vùi hai bàn tay nhỏ bé mũm mĩm vào tóc cha. Nó có vẻ hoàn toàn thoải mái trong tư thế này.

- Thiệt y như một món đồ chơi ấy thôi!

Bác Tom nói và ẵm đứa bé dang xa xa như để có thể ngắm nó kỹ hơn. Rồi bác đứng dậy đặt nó lên đôi vai rộng và bắt đầu múa máy, cậu tiểu chủ thì dùng khăn vây vẫy quanh đứa bé trong lúc Pierre và Moise thì nhào lộn như những con gấu trong đám xiếc.

Bác Chloé không dự vào trò chơi ồn ào này, bác kêu: “Nhức đầu quá”. Song những lời than phiền của người đàn bà không làm cho ai quan tâm hết. Hình như những lời than phiền của bác đã được cả bọn nghe nhiều lần và không hề làm gián đoạn cuộc vui của họ. Tom tiếp tục múa may, hai đứa con trai tiếp tục nhào lộn, Georges tiếp tục ve vẩy khâu quanh họ...

 *

Giữa lúc căn lều rộn rã tiếng cười đùa vui vẻ, vô tư thì trên nhà lớn của ông bà chủ, một cảnh tượng buồn nản diễn ra, khác hẳn.

Gã buôn người và ông Shelby ngồi đối mặt nhau trong phòng ăn, trên bàn là đủ thứ giấy tờ.

Ông chủ cặm cụi đếm từng tập giấy bạc và sau đó ông trao lại cho gã lái buôn người.

- Đủ rồi đấy! - Gã ta nói - Bây giờ chỉ còn ký tên nữa là xong hết.

Chụp lấy tờ giấy cam kết bán hàng. Ông Shelby đặt bút xuống ký, vội vàng và khổ sở, nóng nảy tỏ ra muốn cho chóng xong việc khó chịu này.

Ông đưa cho gã tờ giấy đã ký và số tiền. Haley rút từ trong cái cặp ra một tờ giấy nợ, coi lại thật kỹ rồi đưa cho ông chủ nhà. Ông vồ lấy, vẻ nhẹ nhõm như vừa trút đi được một gánh nặng nhiều ngày.

Haley đứng lên :

- Thôi, vậy là êm xuôi hết, há?

- Phải! Êm xuôi hết!

Ông Shelby uể oải lặp lại lần nữa ba tiếng “Êm xuôi hết!” và thở ra, vẻ ảo não. Gã buôn người có vẻ ái ngại - ấy, đôi khi Haley cũng tế nhị lắm - hỏi chủ nhân :

- Shelby ơỉ! Tôi thấy ông không được vui mấy, phải không?

Shelby ngậm ngùi nói :

- Tôi hy vọng là ông không quên lời hứa danh dự với tôi: đừng bán Tom cho hạng người gian ác...

- Kìa, ông bạn đa cảm ơi! Cứ tin nơi thằng Haley này đi! Tôi cam đoan sẽ giữ đúng lời hứa với ông mà.

- Ông phải biết, sở dĩ tôi nhẫn tâm bán Tom đi là vì tôi kẹt quá, nếu tôi còn có phương cách thì không đời nào...

- Và tôi nữa, tôi cũng có thể rơi vào trường hợp như ông. Tuy nhiên, tôi sẽ kiếm chỗ tốt cho Tom. Đừng sợ tôi xử tệ với Tom. Điều mà tôi có thể hãnh diện trước mặt Chúa Trời là tôi chưa từng làm điều tán tận lương tâm với bất cứ ai. Tin tôi đi!Tin Haley? Làm sao tin nổi, nhưng sự thể đã đến mức này thì giả vờ tin lão cho đỡ khổ, còn hơn.

_________________________________________________________________________ 
Xem tiếp CHƯƠNG 5

Thứ Sáu, 19 tháng 1, 2018

CHƯƠNG 3_TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


CHƯƠNG 3


Bà Shelby đi ra trong khi Elisa đứng nhìn theo trong hành lang. Lòng buồn rầu, cô tần ngần đưa mắt nhìn theo chiếc xe cho đến khi khuất dạng. Chợt một bàn tay đặt lên vai làm nàng giật mình quay phắt lại và nụ cười nở trên môi làm sáng rực khuôn mặt u tối của nàng.
- Harris, anh đấy ư? Anh làm em hết hồn đi chứ. Chao, em đang mong được gặp anh biết chừng nào. Bà đi vắng trọn buổi chiều hôm nay. Anh hãy đến phòng em đi! Chúng ta có rất nhiều thì giờ để nói chuyện.
Vừa nói, Elisa vừa dắt chồng đi về phía phòng mình. Đó là một căn phòng nhỏ khá xinh nhìn ra mặt tiền, nơi nàng vẫn thường ngồi may vá vừa tầm tiếng gọi của nữ chủ nhân.
- Ồ! Harris! Em sung sướng quá đi!... Ủa, mà sao anh lạnh ngắt vậy, hở? Coi con kìa, nó mau lớn ghê không?
Jim bám chặt gấu áo mẹ, nhìn trộm cha trong lúc Elisa đưa tay vén những lọn tóc lòa xòa đoạn ôm chặt con vào lòng, người mẹ hãnh diện :
- Anh trông, con mình đẹp chứ, hở?
Harris chua chát bảo vợ :
- Anh nghĩ rằng giá nó đừng ra đời, tốt hơn... cả anh nữa, đáng lẽ anh cũng đừng...
Thiếu phụ sững sờ nhìn chồng rồi dựa đầu vào vai anh, khóc nức lên. Tiếng Harris vẫn đều đều vọng vào tai vợ :
- Thật khốn nạn! Anh chỉ là một thứ sinh vật - Giọng anh dịu dàng hơn - anh hối tiếc đã gây khổ lụy cho em, em đáng ra phải được sung sướng nếu không có anh, nếu không gặp và làm vợ anh. Tại sao ta lại gặp nhau?
- Harris! Anh có thể nói vậy được sao? Có gì xảy ra vậy, hở anh? Từ trước đến nay ta vẫn sống trong hạnh phúc mà?
- Đúng thế, em yêu dấu. Ta đã hạnh phúc...
Anh đặt con ngồi lên gối, nhìn chăm chăm vào mái tóc đen kịt và mượt, dùng những ngón tay cài vào mái tóc đó, anh lại tiếp :
- Đây là hình ảnh của em, Elisa ạ! Và em là người đàn bà đẹp nhất mà anh được biết, một người vợ hoàn toàn... Nhưng sao anh vẫn ao ước chúng ta chớ có gặp nhau hơn.
- Anh ơi! Em biết là anh buồn khổ vì bị bắt thôi việc ở xưởng, công việc hợp với khả năng anh, em biết chủ anh độc ác, ích kỷ. Nhưng em van anh, hãy kiên nhẫn... rồi đây... có lẽ nào...
- Kiên nhẫn? - Người chồng ngắt lời vợ, hằn học - Anh đã kiên nhẫn nhiều rồi. Lão đã bắt anh rời khỏi xưởng không có lý do nào khác hơn là lòng ganh tị nhỏ nhen của lão. Trong xưởng ai cũng hài lòng về anh, ai cũng xử tốt với anh. Anh đã không kêu ca, để mặc lão nhận hết nguồn lợi do công việc anh mang lại mà lão vẫn chẳng bằng lòng.
- Georges! Anh làm em hãi quá đi! Em chưa từng thấy anh phẫn uất đến mức này. Em lo quá, anh ơi! Em hiểu anh, em hiểu sự chịu đựng của anh... nhưng anh phải nghĩ đến tình yêu của chúng ta, đến Jim...
- Anh đã nhẫn nhục nhiều quá rồi, hết chịu nổi rồi. Tinh thần và thể xác anh đều kiệt quệ vì chịu đựng. Hễ có dịp là lão chộp lấy hành hạ anh, mạt sát anh. Anh đâu có phải vô tri giác? Anh có quyền được sống yên ổn, làm việc vừa với sức mình và có chút thì giờ để đọc sách và học hỏi thêm ngoài giờ làm việc chứ? Lão biết rằng mặc dù không nói ra, anh hiện đang bất mãn và lão quyết diệt cái mầm bất mãn này, lão tìm đủ mọi cách. Đúng đó em ơi! Một ngày kia...
- Anh Harris! Chúng ta sẽ ra sao? - Elisa ràn rụa nước mắt, giọng nàng khẩn thiết - Em lo sợ quá đi, anh ạ!
Harris kể cho vợ biết là mới hôm qua đây, trong lúc anh chất đá lên chiếc xe ngựa thì tiểu chủ đứng đó giơ cao ngọn roi quất vào con ngựa lớn làm nó kinh sợ. Anh đã dùng giọng lễ phép nhất để van xin cậu ta đừng làm thế mà cậu ta không nghe, cứ tiếp tục nghịch kiểu đó. Anh lại năn nỉ cậu ta, lần này cậu ta quay ngọn roi lại quất tưới lên mình anh. Anh nắm lấy cánh tay cậu, chỉ có thế thôi, cậu ta liền la hét rầm rĩ lên, dùng chân đá vào mình anh rồi chạy lại phía cha, mách là anh đánh cậu. Lão chủ hầm hầm bước ra, giận dữ nói là muốn dạy anh một bài học về sự kính trọng chủ nhân. Lão thực hành bài học ấy như sau: lão trói nghiến anh vào thân cây, chặt cành và cho phép con trai được đánh anh cho kỳ đến lúc nào thấy mệt, muốn ngừng thì thôi.
- Cậu con trai lão đã làm theo lời cha, và anh thì... Suốt đời anh, anh không bao giờ quên được cái nhục khổ ngày hôm qua đâu, em ạ!
Harris mím chặt môi, vầng trán cau lại, ánh mắt anh rực lửa căm hờn. Elisa run rẩy lắng nghe.
- Tại làm sao anh lại thuộc quyền lão? Tại làm sao? Anh cũng là người mà? Anh muốn biết điều này...
Elisa buồn bã cất tiếng :
- Dù sao, ta phải vâng lời ông bà chủ vì ta là người có đạo...
- Em có lý do để tuân lệnh chủ - Harris nói - vì chủ em nhân hậu và đã nuôi em như nuôi một đứa con, đối xử tốt với em. Còn anh, anh nhận được gì ở chủ anh: những cú đấm, những cái tát, những cái đá, những lời mạt sát, chửi rủa tàn tệ... Chưa kể đôi khi còn bị bỏ đói. Phải chăng đó là định mệnh trời dành cho anh? Anh nợ gì họ? Anh đã trả, đã trả công nuôi gấp trăm lần, anh hết muốn khổ rồi. Hết rồi!...
Harris nắm chặt tay lại, cau mày, dáng bộ hung tợn đến nỗi Elisa kinh hãi. Nàng nín lặng run sợ vì nàng biết rằng những lời khuyên nên nhẫn nhục lúc này đã trở thành vô hiệu quả. Harris nói tiếp :
- Em còn nhớ con chó nhỏ, con Carlo em đã cho anh đó không? Nó là nguồn vui của anh đấy: ban đêm nó ngủ cạnh anh, ban ngày nó quấn theo anh đi khắp nơi. Nó như hiểu hết những khổ nhục của anh, đôi mắt nó làm anh dịu cơn buồn khổ đôi phần và thêm sức chịu đựng... Ngày hôm kia, anh nhặt cho nó vài cái xương sót lại ở dưới bếp, vài món ăn thừa. Lão nói sao em biết không? Rằng là anh nuôi nó gây tốn kém cho lão. Lão không muốn thấy tên da đen nuôi chó, và ra lệnh cho anh phải cột đá vào cổ nó, dìm nó xuống sông...
- Harris! Anh có thể nhẫn tâm làm theo lời chủ sao?
- Không! Làm sao anh có thể làm được điều đó? Nhưng lão thì... lão dám, em à! Cha con lão ném đá túi bụi vào con vật trong khi nó chới với giữa hồ. Carlo đưa mắt cầu cứu với anh, có lẽ nó ngạc nhiên vì thấy anh không đến cứu nó. Rồi thì... Anh bị một trận đòn đích đáng vì tội cãi lời lão. Cần gì? Lão sẽ có dịp biết rằng anh không phải hạng người có thể khuất phục vì đòn bọng. Một ngày kia... Hừ! Một ngày kia họ sẽ biết rằng...
- Harris - Elisa kêu lên thất thanh - Anh định làm gì? Đừng nhúng tay vào tội ác, nếu anh còn tin tưởng vào Thiên Chúa. Hãy cố gắng làm điều thiện. Chúa sẽ cứu vớt ta.
- Anh không phải là con chiên của ngài như em đâu. Elisa ơi, tâm hồn anh đầy dẫy khổ nhục, anh không thể tin tưởng vào Chúa. Em muốn anh đạo đức, mà tim anh hiện đang bị thiêu đốt vì lửa hận thù, làm sao dập tắt nổi. Cả em nữa, em chưa biết hết sự thật mà, nghe anh nói đây...
- Lão tính làm gì em được? - Elisa hấp tấp hỏi.
- À! Vừa rồi lão nói là lão đã lầm lẫn mà cho phép anh lấy vợ, người không thuộc vào hàng nô lệ của lão. Lão nói là lão ghét chủ em và những người trong trại này, họ kiêu hãnh ngẩng đầu cao hơn lão; là chính em đã gieo vào đầu anh những tư tưởng tự phụ, lão sẽ cấm anh qua đây. Sau cùng, lão nói anh phải bỏ em lấy một nô lệ của lão. Trước nay lão chỉ bóng gió xa xôi thôi, song hôm qua thì lão đã nói toạc ra như vậy, lão ra lệnh cho anh phải đem Mina về lều để sống chung, hoặc tuân lời lão, hoặc lão sẽ bán anh cho bọn buôn người bên kia sông.
- Nói kỳ chưa? Đám cưới của chúng ta đã hợp thức hóa ở Tòa Thị trưởng như người da trắng kia mà?
Giọng thiếu phụ ngây thơ, tin tưởng.
- Ủa, vậy ra em chưa biết rằng con gái nô lệ không có quyền lấy chồng sao? Luật lệ đó vẫn hiện hành trong nước này mà. Anh không thể giữ em làm vợ nếu chủ anh muốn chia rẽ hai ta... Em ơi! Chính vì thế mà anh nói rằng anh ao ước chúng ta đừng sinh ra, đừng có mặt trên cõi đời, cũng như anh ao ước con chúng ta đừng sinh ra, vì anh nghĩ đến số phận hẩm hiu dành cho nó sau này...
- Ồ! Ông chủ của em tốt lắm, ông không bao giờ tàn nhẫn như...
- Đúng vậy. Nhưng ai biết được ngày mai ra sao? Ông có sống hoài đâu? Nó sẽ được bán cho một kẻ nào đó, làm sao biết trước? Mặt mũi nó khôi ngô mà làm chi? Nó khôn lanh mà làm chi? Cái ân sủng mà trời dành cho nó rồi đây sẽ là lưỡi dao cắt nát tim em, để rồi coi! Nó đáng giá quá, rồi họ sẽ cướp con chúng ta cho mà coi!
Những lời nói của Harris như ngọn roi tàn nhẫn, phũ phàng quất vào mặt vợ anh. Hình ảnh gã buôn người lại hiện rành rành trước mắt cô. Cô xúc động đến nỗi mặt tái nhợt, môi run rẩy, cô thở đứt quãng một cách khó khăn và để tránh khỏi sự đối mặt với điều chồng báo trước, cô đưa mắt về phía trước nhà, nơi con mình đang đùa nghịch vô tư.
Jim đang chơi trò cỡi ngựa, oai vệ như viên dũng tướng thắng trận trên cái can của ông Shelby. Elisa do dự giây lâu, nửa muốn tiết lộ điều bí mật đang đè nặng tim mình cho anh biết, nửa lại cho là không nên vì anh đã quá nhiều thống khổ rồi.
“Không đâu. Ta không có quyền làm anh ấy khổ thêm, tội nghiệp anh! Ta không có gì phải lo sợ, làm gì có chuyện mua bán trong ngôi nhà tràn ngập tình thương này? Bà chủ không bao giờ nói dối, gạt ta đâu”.
- Elisa! Em ơi! Hãy tỏ ra can đảm nhé? Tạm biệt em, anh phải đi...
Thiếu phụ cuống quít :
- Anh tính đi đâu đây?
- Anh đi Canada - Harris cố nén rúc động, trả lời - Sau đó rồi anh sẽ kiếm cách chuộc em và con. Đó là hy vọng cuối cùng của chúng ta. Em có chủ tốt, chắc ông không từ chối, anh sẽ mua em và con. Phải! Nếu có Chúa nhân từ như em nói, ngài sẽ giúp chúng ta.
- Anh ơi! - Elisa rên rỉ - Nếu anh bị bắt thì sao?
- Không bao giờ. Tự do hay là chết, chỉ thế thôi. Anh sẽ không để cho họ chạm đến người anh.- Anh định tự tử sao?
- Không cần phải làm vậy. Họ sẽ giết anh, phải, họ sẽ không giao anh sống sót cho tụi buôn người miền Nam.
- Harris ơi! Vì tình yêu của chúng ta, xin anh thận trọng. Anh đừng làm điều ác. Đừng giết ai mà cũng chớ tự giết mình. Anh đang bị thử thách nặng nề, xin anh thận trọng và nhớ cầu Chúa giúp anh.
- Anh sẽ nghe em! Mà em cũng phải nghe anh đây: chủ anh có dự tính độc ác khi sai anh đi về hướng này mang giấy tờ cho ông Symmer ở cách đây vài dặm. Lão nghĩ rằng làm vậy là anh sẽ gây phiền phức cho chủ em. Tuy vậy, lát nữa trở về anh sẽ tỏ vẻ tuân phục lão như không có dự định gì cả. Anh còn phải chuẩn bị vài thứ, người ta sẽ giúp anh. Cỡ một tuần nữa, sẽ có một số nô lệ bỏ trốn, trong số này có cả anh. Hãy cầu nguyện đi em! Có thể Chúa toàn năng sẽ nghe lời cầu xin của em.
- Anh Harris, anh cũng nên cầu nguyện và nhớ đừng nhúng tay vào tội ác.Harris cầm lấy bàn tay vợ, nhìn sâu vào đôi mắt vợ thì thầm không thành tiếng :
- Thôi, anh đi!
Nhưng họ chưa chia tay được, họ đứng im tay trong tay như thế một lúc lâu. Cuộc chia ly của đôi vợ chồng trẻ trong nghịch cảnh làm Elisa thổn thức khóc không thành tiếng. Hy vọng tái ngộ thật mong manh, y như tơ nhện giăng trước gió. Nhưng rồi sau cùng, Harris cũng rứt tay ra khỏi bàn tay nhỏ nhắn của vợ mình.
______________________________________________________________________ 
Xem tiếp CHƯƠNG 4
 

CHƯƠNG 2_TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


CHƯƠNG 2


Elisa được bà chủ nuôi nấng từ tấm bé, cô lớn lên mặc nhiên hưởng nhận sự thương yêu và rộng lượng của ông bà Shelby. Vào tuổi thành nhân, Elisa kết hôn với George-Harris, một thanh niên đồng chủng cùng địa vị như cô ở trại láng giềng.

Chủ nhân của Harris cho anh làm công nhân trong một xưởng may bao. Tháo vát và khá thông minh, anh được nâng lên một địa vị cao nhất xưởng vì anh sáng chế ra được một cái máy dệt sợi gai.

Thật ra, nếu không vì vướng màu da và giai cấp xã hội, người ta có thể coi anh như một nhân tài có sáng kiến ngang với Whitney, người đã sáng chế ra máy dệt tơ lụa.

Harris tỏ ra là một người có đủ tư cách cũng như lòng nhân hậu, tất cả nhân viên trong xưởng từ lớn đến nhỏ đều một lòng quý mến anh. Mặc dù vậy, dưới con mắt luật pháp, chàng trai có khả năng này vẫn không được coi như một con người, như mọi công dân da trắng khác, mà là một đồ vật: tất cả đặc tính phi thường của chàng đều được đặt dưới quyền thao túng chuyên chế của lão chủ tầm thường, đầu óc ích kỷ, hẹp hòi. Do đó, khi những lời đồn đãi về khả năng và vật anh sáng chế ra bay đến tai lão chủ nhân da trắng này, tức thì lão đi ngay đến xưởng để xem xét. Lão nôn nả muốn biết sinh vật thuộc quyền sinh sát của lão làm được trò trống gì thật hay chỉ là lời đồn đại vô căn cứ.

Lão được ông Giám đốc tiếp đón niềm nở, xưng tụng lão vì lão đã có công thu nạp được một nô lệ tài ba, đặc biệt.Harris, niềm hãnh diện của lão ở xưởng, đã chỉ cho lão cái máy do anh sáng chế. Anh không thể ngờ là với những lời giới thiệu máy một cách nồng nhiệt rành rẽ, anh đã vô tình chạm đến cái mặc cảm thấp kém, ngu dốt của lão ta. Hừ! Biết đâu một ngày sắp đến tên nô lệ này sẽ được chu du khắp xứ, chế ra vô số máy móc đặc biệt, phi thường và ngẩng đầu lên cao ngang hàng với bọn chủ nhân trưởng giả cỡ lão? Chỉ nghĩ đến đó là lão tức lộn tiết lên rồi. Không đâu. Lão thấy có bổn phận phải dìm nó xuống, phải đem nó về trại, bắt nó đào đất, cuốc đất... Đào và cuốc đất, vậy thôi. Đừng hòng có dịp thi thố tài năng! Đừng hòng! Rồi đầy, để coi nó làm gì nên trò trống được với lão. Thế là không do dự một giây, lão đòi bắt Harris về, không cho mướn nữa.Quyết định bất ngờ của ông chủ da trắng làm cho viên giám đốc và hầu hết thợ thuyền trong xưởng kinh ngạc tột độ.

- Nhưng, thưa ông... - Người cai xưởng ngập ngừng hỏi - có lẽ ông quyết định hơi vội...

- Không vội đâu! Anh thừa biết là nó thuộc quyền tôi chứ?

- Dĩ nhiên, thưa ông. Nhưng... nếu ông vui lòng cho Harris làm lại, chúng tôi tăng thêm lương...

Lão chủ gạt phăng đi :

- Đây không phải là lý do. Tôi không thích cho mướn nô lệ nữa, hiểu không? Mà hễ tôi đã không muốn cho mướn là...

- Xin ông nghĩ lại, vả hiện giờ anh ấy đang đảm nhiệm một công tác đặc biệt vừa được giao phó.

- Hơn nữa, ông cũng nên nghĩ đến cái máy mà anh ấy sáng chế ra...

Một người thợ rụt rè lên tiếng bênh vực Harris. Lão chủ đê tiện cười nhạt :

- À! Cái máy! Một cái máy để khỏi làm việc mệt nhọc chứ gì? Đó chính là mục đích khiến hắn để tâm sáng chế, tôi đánh cá với các anh đó! Hừ! Cần chi phải chế ra máy móc: chính tụi da đen chúng há không là những cái máy hoàn hảo đó rồi ư? Thôi, khỏi bàn cãi lôi thôi, tôi muốn nó phải về trại.

*

Harris, sau đó phải về trại theo lệnh chủ nhân và được giao cho những công việc nặng nhọc nhất. Con người bị coi như một đồ vật đó không thể phản đối sự độc ác của chủ nhân bằng lời nói, nhưng bằng ánh mắt căm phẫn, vầng trán và nét mặt u tối, buồn rầu.

Chính trong thời kỳ làm việc thong thả và sung sướng ở xưởng, Harris đã gặp Elisa và kết hôn với nàng. Thời kỳ này, được cai xưởng tin cẩn, quý mến, anh có rất nhiều tự do.

Hôn lễ cử hành có sự tán thành của chủ nhân Elisa. Cũng như các phụ nữ từ tâm khác, bà Shelby vui vẻ đứng ra tổ chức lễ cưới. Bà rất hài lòng vì tớ gái của bà xinh đẹp và giỏi giang, lấy được một cậu thanh niên thông minh, có tương lai. Quả thật bà không chê Harris một điểm nhỏ nào. Tiệc cưới diễn ra trong phòng khách rộng lớn của bà và tận tay bà trang điểm cho cô dâu, cài hoa cam lên mái tóc óng mượt và phủ lên đó tấm voan trắng muốt. Bà Shelby cho là chưa bao giờ một tấm voan được phủ lên một mái tóc đẹp như thế. Thật là một lễ cưởi hoàn mỹ, không thiếu chi cả: găng tay trắng, voan phủ tóc, bánh ga-tô, rượu nho v.v...

Rất đông quan khách đến chúc mừng hôn lễ, chúc mừng tân nhân và chia sẻ niềm vui cùng bà chủ nhân từ.

Suốt hai năm ròng, Elisa gặp chồng thường xuyên và quả thật họ đã sống những ngày khá hạnh phúc. Có lẽ họ hoàn toàn sung sướng hơn nếu không xảy ra hai cái chết của hai đứa con đầu: Elisa bị sinh non. Elisa buồn lắm, gần như quẩn trí. Nhờ những lời an ủi dịu dàng của bà Shelby, nhờ tấm lòng từ mẫu của bà, cô mới chịu đựng và vượt qua thử thách đầu tiên trong đời làm vợ.

Thế rồi, Jim ra đời, Elisa trở lại hồn nhiên, vui vẻ như xưa. Elisa sống ngợp trong hạnh phúc như con cá trong nước vậy. Nàng không mơ ước chi hơn. Nhưng những ngày vui đó chấm dứt khi lão chủ độc ác bắt chồng nàng thôi việc ở xưởng, trở về trại làm việc dưới gọng kìm sắt của lão, tên chủ nhân pháp định vô lương.

Viên cai xưởng giữ lời hứa với người thợ da đen đáng mến, hai tuần lễ sau khi Harris thôi việc, thân hành đến thăm chủ Harris với hy vọng là ngọn lửa tức giận vô lý của lão ta đã tàn. Ông ta không nề hà gì, miễn sao được đưa chàng thanh niên đó trở về làm việc trong xưởng. Song chủ Harris trả lời điều yêu cầu chính đáng của ông bằng giọng bực tức và chắc nịch :

- Đừng phí công thuyết phục tôi, vô ích. Tôi biết tôi phải làm gì và tôi không đổi ý đâu.

- Thưa ông, tôi không lợi riêng trong việc này, tôi mong ông nghĩ lại, ông mà chịu cho Harris trở lại xưởng, ông sẽ được hưởng nhiều quyền lợi hơn.

- Biết rồi, tôi biết rõ điều này từ hôm đến xưởng lận kia. Nhưng tôi đã nói tôi không bằng lòng là tôi không bằng lòng. Chúng ta sống trong một nước tự do mà. Tên mọi đen này thuộc quyền tôi, tôi muốn sử dụng nó cách nào tùy ý tôi, chỉ vậy thôi.Hy vọng cuối cùng của Harris tắt ngấm. Trước mặt anh lúc này chỉ còn một chuỗi dài những ngày đọa đày, tủi nhục. Đời sống chàng sẽ tối tăm hơn, thảm khổ hơn, không vì lao lực mà chính vì những lời mắng mỏ, khinh miệt độc ác của chủ nhân. Tất cả những thứ đó như những mũi nhọn xuyên sâu vào trái tim anh.

Một nhà luật pháp từng tuyên bố: “Treo cổ một người là hành động tồi tệ, dã man mà người ta dành cho đồng loại”. Ông có lầm chăng? Chủ nhân của Harris còn đối xử với anh tàn tệ hơn là treo cổ nữa kia, trời ạ!
_____________________________________________________________________________ 
Xem tiếp CHƯƠNG 3

Thứ Năm, 18 tháng 1, 2018

CHƯƠNG 1_TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


CHƯƠNG 1


Vào một buổi chiều tháng hai lạnh lẽo, trong gian phòng ăn tiện nghi tại thành phố P. của tiểu bang Kentucky, hai người đàn ông quý phái đang ngồi trầm ngâm trước cái chai không. Chẳng có một gia nhân nào thấp thoáng cạnh đó. Hai ghế ngồi được kéo lại rất gần nhau, hình như họ đang thảo luận một vấn đề quan trọng.

Thật ra vì lịch sự mà người ta dùng hai tiếng quý phái để chỉ chung hai người, chứ quan sát kỹ một chút thì khách quả không xứng đáng được xưng tụng bằng tiếng ấy. Gã không có phong thái của một người lịch sự và trí thức. Tầm thường và thô lỗ, gã vừa lùn tịt vừa béo phị. Điệu bộ lố lăng mà vênh váo, bần tiện chứng tỏ gã ta thuộc thành phần thấp kém vừa mới giàu nổi, mới vươn lên và đang đắc thế, ưa khoe khoang, lòe đời.

Cái lối ăn mặc của gã thật hết sức diêm dúa: áo gi-lê bóng loáng, sặc sỡ, cà vạt xanh điểm những chấm vàng, cái nơ kệch cỡm... Tóm lại, phục sức của gã thật phù hợp với con người lái buôn của gã. Hai cánh tay ngắn, phì nộn đeo nhiều vòng trang sức. Gã đeo một dây đồng hồ vàng với một chùm lắc to tướng. Trong lúc hăng say bàn luận, chuyện trò, gã lại có thói quen ưa khoa múa đôi tay cho các món trang sức này va nhau, kêu vang lên để được dịp biểu lộ hết vẻ hiu hiu tự đắc của mình ra.

Người đối thoại là chủ nhân thì ngược lại, khác hẳn gã: ông hội đủ các điều kiện mà người ta đòi hỏi ở một người quý phái. Cách trang trí xếp đặt trong nhà chứng tỏ ông là người lịch sự và giàu có. Như chúng ta đã nói trên, đôi bên đang thảo luận gay go một vấn đề, giọng ông Shelby :

- Đó là cách tôi xếp đặt công việc...

- Cách xếp đặt của ông? Không đâu, tôi không bằng lòng cách ấy.

Vừa nói, người khách vừa đưa cao ly rượu ngang tầm mắt.

- Dù sao đi nữa... Ông Haley ơi! Tom là một người hiếm có. Đối với tôi, Tom đáng giá hơn mọi vật trên đời này: hắn là một người tháo vát, giỏi giắn, lương thiện. Nhờ Tom, công việc trong trang trại này đều đặn như cái đồng hồ tốt.

- Lương thiện? Ông có thể bảo một tên mọi đen là lương thiện ư?

- Thật ra tôi còn muốn nói Tom trọng danh dự, chăm chỉ và ngoan đạo nữa kia. Tom đã trở lại đạo cách đây bốn năm trong dịp có nhà truyền giáo đi ngang. Tôi tin tưởng đức trung hậu của hắn vì từ sau đó tôi giao cho hắn tiền bạc, ngựa, nhiều thứ của tôi để Tom đi lại khắp miền trong xứ và lúc nào, ở đâu tôi cũng nhận ra là Tom đứng đắn, trung thành, xứng đáng với lòng tin của tôi. Tôi phải thành thật mà thú nhận với ông điều này: tôi rất buồn vì xa Tom, nếu có cách khác thì tôi không bao giờ... Nào! Haley! Vấn đề này thật khó khăn... May ra ông còn chút lương tâm.

- Tôi có đầy đủ thứ lương tâm mà một người chạy áp phe cần có để suy tính phải chăng Giọng gã đầy vẻ giễu cợt và tôi sẵn sàng làm tất cả những gì vừa ý bạn bè, ông Shelby ạ. Song thời buổi khó khăn... thật vậy, quá khó khăn.

Gã ngừng nói, thở dài sườn sượt và tợp thêm ngụm rượu.

- Này, Haley! Vậy thì... cuối cùng, anh đòi hỏi gì đây?

Ông chủ nhà lên tiếng sau một khắc im lặng nặng nề.

- Dễ chừng ông không còn ai, gái hay trai đặng bán cho tôi thêm với Tom hay sao?

- Có chứ! Nhưng tôi chẳng muốn xa ai cả. Nói cho đúng ra, chỉ khi nào đến nước cùng rồi, tôi mới nghĩ đến điều bất nhân ấy. Tôi không muốn phải xa những gia nhân của tôi, ông Haley ạ!

Đúng lúc đó cánh cửa phòng bật mở, một đứa bé lai cỡ bốn năm tuổi bước vào phòng. Thằng bé nom thật kháu khỉnh dễ thương: tóc nó đen óng như lụa, mịn màng bao quanh khuôn mặt tròn mịn, đôi mắt to, đen, cái nhìn sáng quắc xuyên qua hàng lông mi rậm và dài. Vẻ tò mò, nó quan sát khắp gian phòng. Nó mặc một cái áo dài lụa óng ánh, may thật khéo, vừa vặn, làm nổi bật nét xinh xắn của một đứa trẻ lai lên. Dáng bộ nó dung dị, tự nhiên, thoải mái chứng tỏ nó được chủ nhân rất mực thương yêu.

- Đến đây, bé Corbeau! Ông chủ vẫy nó và ném cho nó chùm nho Này, bắt lấy xem nào!

Thằng bé xòe đôi bàn tay nhỏ bé ra đón nhận chùm nho.

- Nào, bây giờ con múa hát cho ông xem nào!

Thằng bé bắt đầu bằng một bài hát kỳ lạ hơi man rợ, khá quen thuộc đối với dân da đen. Giọng nó trong vắt và thanh thoát. Vừa hát nó vừa múa tay, múa chân nom thật buồn cười. Tất cả những cử động của nó hòa hợp đúng nhịp với bài ca.

- Hoan hô cậu bé! Gã buôn người vứt cho thằng bé phần tư trái cam.

- Bây giờ thì con bước đi như lão già Cudjox lúc bị cảm cúm đi! Jim!

Ngay tức thì, đôi tay mềm dẻo của nó buông thõng xuống và nó thay đổi điệu bộ. Một cái bướu nổi lên giữa hai vai, với cây can của ông chủ cầm ở tay, nó nhái hệt dáng bộ già nua, khổ sở của lão già tám mươi, đi khập khà khập khiễng quanh phòng, hết nghiêng sang phải lại nghiêng bên trái.

Hai người đàn ông cười rộ lên, vui vẻ.

- Giờ thì Ông chủ lại giục con hãy hát giống như lão Eldec đã hát ở nhà thờ cho ông nghe đi, Jim!

Lần này, Jim cố tạo vẻ mặt trang nghiêm, kéo dài khuôn một bầu bĩnh ra, hát một bài Thánh ca bằng giọng mũi.

- Hay quá sút! Hoan hô, hoan hô! Cậu bé thật giỏi!

Haley khen và đặt tay lên vai chủ nhân, nói tiếp :

- Tôi... tôi lấy cậu bé này là đủ rồi. Sao? Được chứ ông Shelby?

Chợt cánh của phòng bật mở ra, một cô gái nô lệ lai khoảng hai mươi bốn, hai mươi lăm tuổi nhẹ nhàng bước vào phòng...

Cùng một đối mắt long lanh sáng với đôi hàng mi dài, cùng một mái tóc đen và mướt như nhung. Cách ăn mặc trang nhã càng làm cho cô thêm nét xinh xắn. Đôi tay thanh, đôi chân nhỏ nhắn, gót chân thon của cô gái không thoát khỏi cái nhìn hau háu của gã lái buôn.

- Chuyện gì đó, Elisa?

Ông chủ hỏi khi thấy người tớ gái đứng lại ngập ngừng nhìn ông.

- Thưa ông, cháu đến tìm bé Jim. Xin lỗi ông...

Thằng bé lao về phía mẹ nó, không quên đem theo mấy thức ăn vừa nhận được.

- Được, dắt nó đi, Elisa!

Ông chủ nói. Người mẹ ôm chặt con trong tay, bước nhanh ra khỏi phòng.

- Chúa ơi! Gã lái buôn cất giọng thèm thuồng Đúng là một món hàng tuyệt vời! Ở Orléans, chỉ với con bé đó, ông có thể làm giàu to bất cứ lúc nào... Tôi đã thấy họ trả hàng “nghìn” để đổi lấy những cô gái kém xa con bé Elisa này...

- Tôi không muốn làm giàu bằng cách ấy.

Giọng ông Shelby khô khan, bực tức và như để đánh trống lảng, ông khui một chai rượu mới, hỏi ý kiến gã buôn người về phẩm chất thứ rượu này.

- Ngon! Ngon tuyệt! Thượng hảo hạng!

Gã cất tiếng nồng nhiệt khen nhưng không quên mục đích chính của mình. Ngay người lại, gã làm vẻ thân mật, đập tay lên vai chủ nhân, gã hỏi :

- Này, cô gái đó... giá bao nhiêu? Ông có thể...

- Haley! Tôi không bán nó đâu. Vợ tôi quý mến nó lắm, đừng nghĩ tới chuyện này, vô ích.

Haley cười khả ố :

- Hề hề... Đàn bà thì biết tính toán gì đâu. Chỉ cần cho họ biết là với con bé ấy có thể mua được vô số đồ trang sức xinh đẹp đáng giá, họ sẽ đổi ý ngay ấy mà. Tôi dám cá với ông như vậy.

- Haley! Tôi xin cho ông biết rõ hơn: đừng bàn đến chuyện này. Tôi đã nói là không được, tôi không đổi ý đâu.

Giọng ông quả quyết.

- Vậy thì ông giao cho tôi đứa bé, ông bằng lòng chứ? Tôi nghĩ là...

Chủ nhân ngắt lời khách :

- Ông định làm gì thằng bé đó?

- À, tôi có một người bạn chuyên môn về ngành mua bán này. Anh ta cần những đứa trẻ kháu khỉnh để bán lại. Nhiều người giàu có đặt mua. Nhiều đại gia họ cần những đứa trẻ dễ thương như thế để mở cửa, dọn bàn, hầu hạ v.v... Chúng cũng đáng giá lắm đấy nhé! Riêng thằng bé này, nó có thể vừa là kịch sĩ, vừa là nhạc sĩ, chứ không chơi đâu. Nó...

- Tôi nghĩ là không thể bán nó...

- Vì lý do gì?

Cố nén bực tức, Haley hỏi gặng. Vẻ nghĩ ngợi, ông Shelby đáp :

- Lý do là, thưa ông, thế này này: tôi là một con người, tôi không muốn chia rẽ mẹ con nó. Tôi không đành lòng...

- Đúng vậy! Ôi! Tiếng gào khóc của người mẹ!... Tôi hiểu ý ông: có những trường hợp người phụ nữ rất đau khổ, tôi thì... hề hề... tôi ghét cay ghét đắng tiếng khóc lóc, lời kể lể của họ, nghe thật bực mình. Nhưng thưa ông, cũng có cách chứ: chẳng hạn tống khứ con mẹ nó đi đâu vài hôm hay một tuần. Khi nó trở về mọi sự sẽ êm thấm, xong xuôi hết... Vợ ông có thể cho nó đôi hoa tai, cái áo hay một thứ trang sức rẻ tiền lặt vặt là nó quên ngay ấy mà! Khó khăn gì!

- Ông dám nói vậy sao? Nói vậy mà nghe lọt tai sao?

Chủ nhân xẵng giọng. Haley dẫn dụ :

- Kìa, chớ nóng nảy. Ông thừa biết là tụi da màu đâu giống dân da trắng ta? Chính ta dạy chúng biết điều hay lẽ phải trong mọi cách đối xử. Hiện giờ dư luận quần chúng vẫn nói là Giọng Haley trầm trầm, ra tuồng tâm sự những kẻ buôn người không có chút lương tri. Thật ra, đó là thành kiến sai lầm, vì tôi không hề xử sự tàn nhẫn như các đồng nghiệp khác. Ông biết không, tôi đã tận mắt chứng kiến đấy nhé, họ dùng sức mạnh dứt đứa trẻ khỏi tay mẹ nó để đem đi bán. Mẹ nó thì la hét như một mụ điên. Thật là một hành động tồi tệ. Làm thế thì hư hỏng món hàng đi chứ lợi gì? Đôi khi nó trở nên hoàn toàn vô dụng là khác. Tôi kinh nghiệm nhiều về điều này. Này ông Shelby, ta phải tỏ ra là văn minh, phải không?

Gã lái buôn người ngồi dựa ngửa ra ghế, khoanh hai tay lại, dáng bộ của một người đạo đức... giả hiệu. Có một cái gì vừa hài hước, trơ trẽn vừa mâu thuẫn trong lối lập luận của gã khiến cho ông Shelby không thể nhịn cười, song là nụ cười chua chát. Hứng chí vì tiếng cười của ông, gã thao thao tiếp :

- Thật lạ lùng, nhưng tôi không thể nào thay đổi lề lối làm việc cũng như cách cư xử này. Ông biết không: tôi có một người bạn cũ tên là Tom, Tom Liker. Anh ta rất khôn ngoan, nhưng riêng đối với bọn da đen thì thật đúng là một ác quỷ điển hình. Hắn cho rằng hắn xử sự rất đúng, không phải bàn cãi lôi thôi chi cả. (Mà thật ra các đồng nghiệp tôi đều giông giống hắn, y như họ không có tình cảm nữa). Tôi vẫn thường cự hắn: “Này, Tom! Khi trông thấy bọn phụ nữ đó khóc lóc thảm thiết vì mẹ con bị chia cách, tôi cho là tệ hơn họ bị đấm đá, mắng nhiếc tàn nhẫn nữa. Như thế thật không nên. Ừ, thì cứ cho là tiếng khóc lóc, rền rĩ ấy không làm hại về phần mình, dĩ nhiên; nhưng sẽ có hại cho người mua. Hơn nữa có thể anh làm hư hỏng bọn chúng: chúng sẽ bệnh bất ngờ, đôi khi trở thành quẩn trí, điên cuồng. Đặc biệt, bọn nô lệ da vàng thì không có thuốc nào trị nổi, vô phương cứu chữa. Sao anh không thử dịu dàng một chút, ờ, chẳng hạn như dỗ dành họ, nói năng tử tế với họ. Này, một chút từ tâm có lợi hơn so với lối đối xử thô bạo anh vẫn áp dụng lâu nay. Tử tế một chút sẽ có lợi hơn, nghe tôi đi, Tom Liker!”. Mà hắn không thèm nghe lời tôi, càng lúc càng độc ác, tàn bạo đến nỗi sau cùng tôi đành phải dứt việc mua bán với hắn. Thật ra thì cũng.... tiếc đấy: hắn tốt bụng và là tay lão luyện trong việc buôn người.

- Và phần ông, ông cho là ông biết cách xử sự hơn Liker ư?

- Chắc chắn như vậy, thưa ông! Bất cứ lúc nào liệu có thể tránh được là tôi tránh liền sự phiền toái. Ví dụ như tôi muốn bán một đứa nhỏ, việc đầu tiên là tôi cho người mẹ đi xa. Ông biết mà: phương ngôn có câu “xa mặt cách lòng”. Khi việc mua bán xong xuôi, mẹ nó trở về không còn nhớ tưởng gì đến con hết. Tụi... giống da đen là vậy, đâu phải như người da trắng mình? Chúng làm gì có ý niệm về tình mẫu tử thiêng liêng cao quý? Chúng đâu hiểu rằng mẹ phải nuôi con cũng như vợ ở với chồng. Này ông bạn, một tên da đen chỉ cần được đối xử tử tế là đủ, chứ không cần đến con cái chi đâu. Nhờ vậy việc mua bán rất dễ đàng...

- Tôi nghi ngờ lời ông. Tôi tin là những gia nhân của tôi chúng không chỉ muốn được đối xử tử tế là đủ mà họ còn muốn được coi như những con người đúng nghĩa kia, ông Haley ạ!

- Có thể, có thể... các người da trắng ở Kentucky này bày đặt, nuông chìu bọn chúng, xử tốt với chúng. Nhưng dù gì đi nữa, tôi không cho đó là tình người đối với người mà chỉ là do lòng thương hại. Tụi da đen chỉ là tụi da đen, thế thôi. Chúng sinh ra là để làm tôi mọi cho ta, cho ông, cho tôi, cho Dick, cho bất cứ ai. Chớ gieo vào đầu óc tối mịt của chúng những tư tưởng, hy vọng được giải phóng, điều đó chỉ khiến cho chúng cảm thấy rõ thân phận chúng, khiến cho công việc chúng nặng nề thêm. Tôi muốn, cách khôn ngoan nhất là chỉ nên coi chúng như bầy gia súc...

- Tôi sẽ suy nghĩ kỹ về lời ông và tôi sẽ bàn với nhà tôi. Tuy nhiên, có điều này tôi báo trước cho ông hay; nếu ông muốn mua bán êm thấm, trôi chảy, ông cần phải kín miệng một chút, vi nếu có tiếng đồn đãi nổi lên thấu đến tai gia nhân tôi thì khó mà làm dịu sự căm phẫn của họ.

- Dĩ nhiên, dĩ nhiên. Tôi xin hứa với ông. Và tôi cũng báo cho ông biết, là tôi gấp lắm, tôi cần biết ý kiến của ông càng sớm càng tốt về vấn đề này.

Gã đứng lên khoác áo choàng, đoạn chào chủ nhân ra về.

Nhìn theo gâ, ông Shelby lẩm bẩm bằng giọng tức tối :

- Ước gì ta có quyền giết sạch cái hạng người như Haley. Đúng là hạng vô liêm sỉ. Hắn lợi dụng chỗ yếu của ta để dồn ta vào ngả bí. Chúa ơi! Mọi lần, động có tên buôn người nào mở miệng hỏi mua Tom là lập tức ta dằn mặt hắn ngay: “Dễ chừng anh tưởng gia nhân tôi là súc vật sao mà dám hỏi mua?”. Song giờ đây, ta thất thế mà... ta dành chịu. Lại còn đứa con của Elisa nữa. Chao ơi! Làm sao mà mở miệng nói với bà ấy cho được... Với Tom cũng vậy! Ôi, mang công mắc nợ như ta hiện giờ... Khốn nạn quá đi, trời ơi! Hắn bắt bí ta...


Shelby là một người hiền hậu, dễ dãi và đầy lòng từ ái. Ông rất rộng lượng đối với tất cả gia nhân. Lúc nào ông cũng quan tâm đến sức khỏe và tiện nghi của những kẻ dưới quyền mình, song than ôi! Gần đây ông lỡ lao vào nhiều vụ đầu tư mù quáng; ông đã vay những món tiền đáng kể. Giấy nợ của ông hiện nằm trong tay gã buôn người Haley.

Đó là lý do chính khiến ông phải nhẫn nhục trong cuộc đối thoại vừa qua, ông đã nhượng bộ hắn.

Elisa, trong khi rút lui đã lén đứng lại gần cửa nghe lỏm câu chuyên giữa đôi bên và cô đã hiểu nghề nghiệp của khách lạ. Elisa còn muốn nán lại để tìm hiểu thêm song bà chủ gọi cô ngay lúc đó nên cô đành phải đi ra.

Tuy nhiên, linh tính báo cho cô biết là họ đang để ý đến con mình, điều này làm cho Elisa nghe đau nhói ở tim và trống ngực cô đập như trống trận. Bất giác, Elisa ghì chặt con vào lòng khiến đứa nhỏ trố mắt nhìn mẹ kinh ngạc.

- Elisa. Hôm nay con làm sao vậy? Hay là con không được khỏe?

Bà chủ ngạc nhiên hỏi khi thấy Elisa đưa cho bà lẫn lộn hết vật này đến vật khác, bà bảo đưa bà cái áo lụa cô lại đưa bộ đồ ngủ, cô đụng ngã cái bàn đựng đồ khâu may của bà. Nghe chủ hỏi, người tớ gái sực tỉnh, khựng lại :

- Bà ơi!

Cô ngẩng mặt nhìn lên thốt ra hai tiếng đó rồi im bặt, nước mắt ràn rụa trào ra. Cuối cùng cô ngả người trên ghế thổn thức khóc thành tiếng.

- Kìa, Elisa có chuyện gì vậy, hở?

- Bà ơi! Có một người lạ đang nói chuyện với ông nhà trong phòng, con nghe rõ hết...

- Con điên rồi sao? Họ nói về cái gì mới được chứ?

- Thưa, bà có tin là ông... ông muốn bán cháu Jim của con không?

Một lần nữa người mẹ đáng thương lại ngả vật ra ghế khóc nức lên.

- Đừng nói ngu! Con biết rõ ông mà, ông không bao giở giao thiệp với bọn buôn người ở miền Nam. Mà ông con cũng không có thói quen bán gia nhân của mình dù cho kẻ đó có làm điều lầm lỗi đi nữa. Mà ai điên khùng gì bỏ tiền ra mua thằng Jim của con, để làm gì chứ? Con nên nhớ Thượng đế tạo ra mọi người với một quả tim đầy tình thương như chúng ta, như con vậy. Thôi, lau nước mắt đi rồi giúp ta mặc áo và còn làm đầu tóc nữa. Con nên nhớ: đừng bao giờ nghe lén người khác chuyện trò, xấu lắm, biết không?

- Cảm ơn bà, song... không hiểu sao con thấy sợ...

- Đừng có ngốc quá như vậy! Đừng nhắc đến chuyện này với ta. Trong nhà này, dù sao đi nữa còn có ta đây, dễ thường ta để yên cho ai muốn làm gì tùy ý sao?

Cô tớ gái được trấn an nhờ những lời cúng rắn của nữ chủ nhân, mau mắn giúp bà trang điểm và tự cười rằng mình đã lo sợ một cách hão huyền.

Quả thật bà Shelby là một phụ nữ hoàn toàn về mọi mặt. Bà có đức độ, giàu tình cảm và thông minh. Với tâm hồn cao thượng và từ tâm vốn có của phụ nữ xứ Kentucky, thêm vào đó là niềm tin tưởng vô bờ vào đạo đức khiến cho mọi hoàn cảnh rắc rối của đời sống luôn được bà giải quyết khéo léo và cương quyết. Chồng bà, mặc dù không triệt để tin vào một tôn giáo nào, vẫn kính nể tôn giáo của vợ. Ông tỏ ra tôn trọng ý kiến bà, giao cho bà toàn quyền trong việc cai quản, dạy dỗ và nuôi nấng đám nô lệ. Ông không bao giờ nhúng tay vào việc này.

Không hẳn cho là vợ mình như bậc thánh, ông vẫn công nhận bà hội đủ hai đức lớn: thuần hậu và đạo đức. Ông hy vọng với ngần ấy đức tính bà đáng được lên Thiên đường sau khi chết và điều này tránh cho ông tự phụ về tư cách cá nhân mình. Song bà Shelby lại không thực tế mấy. Vì vậy bà mù tịt về nỗi túng quẩn của chồng. Ngoài ra, bà vững tin vào người chồng phúc hậu của mình nên nhất định không tin chút gì về nỗi lo âu chính đáng của Elisa, đến nỗi bà không chú ý gì nữa sau mấy lời an ủi. Bà chăm chú sửa soạn cho buổi tiếp tân tối hôm nay, mọi điều khác đã được gạt ra khỏi đầu óc thuần khiết của bà.
___________________________________________________________________ 
Xem tiếp CHƯƠNG 2

LỜI GIỚI THIỆU_ TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


VÀI HÀNG VỀ TÁC PHẨM VÀ TÁC GIẢ
 
TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM là một tác phẩm nổi tiếng khắp thế giới. Đó là cuốn sách làm say mê hàng triệu độc giả. không riêng tại Châu Mỹ, mà ở khắp nơi, người ta vừa đọc vừa khóc vì câu chuyện thương tâm trong tác phẩm.
Chính danh tác này đã làm chấn động dư luận thế giới, lung lay tận gốc rễ chế độ nô lệ, khiến chế độ này phải đi đến chỗ bị bãi bỏ. Tổng thống Abraham Lincoln của nước Mỹ, người đã ký tuyên ngôn giài phóng nô lệ cũng tỏ lòng ngưỡng mộ, khâm phục tác giả.
Tác phẩm này được hoàn thành do sự phẫn nộ và xúc động của tác giả trước những phũ phàng tàn nhẫn do chế độ nô tệ gây ra mà tác già từng chứng kiến và nghe kể lại; phần lớn những nhân vật cũng như chi tiết trong tác phẩm đều là sự thật. 


 ... Và tác giả:
Harriet Elizabeth Beecher Stowe (1811 - 1896) sinh tại Litchfield (Connecticut) con gái của giáo sĩ Lyman Beecher, 16 tuổi, Harriet sống tự lập bằng nghề dạy học, 26 tuổi Harriet thành hôn với giáo sĩ Calvin Stowe, bà sinh hạ được bảy người con (chết mất một đứa).
Bà là một phụ nữ nhỏ nhắn, dáng dấp mảnh mai. Sự thành công ngoài sức tưởng tượng về tác phẩm vẫn không làm bà thay đổi, bà luôn luôn là một người mẹ hiền, vợ tốt luôn luôn khiêm nhường và dung dị. Được hỏi về kỹ thuật sáng tác, bà nhã nhặn trả lời là bà không có tài cán gì, chỉ viết dưới sự hướng dẫn cùa Thượng đế và lương tri.
Trong hai chuyến du hành ở Âu châu, bà được quần chúng tiếp đón nồng hậu, có người nài nỉ bà nhận những món quà quý giá, có người gởi đến bà cả rương tặng phẩm, dân chúng vây quanh bà. Người da đen hôn lên cà mặt đất, nơi mà bà đặt chân qua, tại New York.
Henri Dunant, một vĩ nhân thế giới, người đã có sáng kiến thành lập tổ chức Chữ thập đỏ có công lớn trong việc tìm mọi cách giảm thiểu đau khổ cho nhạn loại cũng nói rằng: ngoài thân mẫu ông, còn có ba phụ nữ khả kính đã ảnh hưởng đến đời ông, mà bà Harriet Stowe là một trong ba phụ nữ ấy.

______________________________________________________________ 
Xem CHƯƠNG 1 

TÚP LỀU CỦA CHÚ TOM


Nguyên tác : HARRIET BEECHER STOWE
MINH QUÂN - MỸ LAN dịch thuật