Thứ Năm, 30 tháng 4, 2026

NHỮNG CON ỐC NHỎ CỦA QUẬN CHÚA - Trọng Thi


Nàng có một cô em rất nhỏ, dễ thương. Chàng cũng vậy. Em nàng và em chàng cũng học chung một trường, một lớp. Bạn nhau. Chúng rất ngây thơ và hồn nhiên. Nhìn chúng, thấy cả một trời tươi sáng.
 
Nàng thương em. Thương nên săn sóc và lo âu cho em từng ly, từng tí. Mỗi sáng và trưa nàng đều đặn đưa đón em đi học. Đó là một trong những cách biểu hiện tình thương. Nàng sợ em nàng còn quá nhỏ để có thể tránh được tai nạn hay một điều không hay nào xảy ra dọc đường. Như bị những đứa nhỏ ngỗ nghịch bắt nạt, như sợ bị một mẹ mìn nào đó dụ dỗ bắt cóc, chẳng hạn. Nàng lo điều đó rất có lý.
 
Chàng cũng thương em chàng. Nhưng tình thương của con trai khác, không biểu lộ như con gái. Nghĩa là chàng không hơi đâu lo được những điều chi li, vụn vặt. Chàng có cách biểu lộ của chàng, rất con trai. Ví dụ như chàng dám ăn thua đủ với kẻ nào hiếp đáp em mình. Ví dụ như chàng dạy cho em những trò chơi lành mạnh hay chở em đánh một vòng ra bờ sông dạo mát, khi có giờ rảnh rỗi. Vì thế chàng ít khi chịu khó tẩn mần dẫn em đi về mỗi lúc tan trường. Vả lại công việc đó đã có chị chàng cáng đáng. Nhưng bây giờ chị chàng đã lấy chồng. Và lấy chồng phải theo chồng, dĩ nhiên. Trong lúc thiếu người chàng phải điền vào chỗ trống đảm nhận công việc đó, dầu không mấy thoải mái.
 
Vậy là mỗi sáng, mỗi trưa chàng và nàng có cùng một điểm đồng quy: cửa trường. Làm một nhiệm vụ đáng khen: đưa đón em. Như thế là họ đã biết nhau. Biết chứ chưa quen. Biết và quen chưa chắc đã là đoạn đường dễ vượt. Đoạn đường đó có thể gần, cũng có thể xa. Chỉ còn tùy họ. Tùy sự đòi hỏi của tâm hồn.
 
Một vài khi mắt họ đã gặp nhau nhưng chỉ thoang thoáng. Một vài khi họ gật đầu với nhau trong những lần đón em sớm hơn giờ tan trường, mỉm cười vơ vẩn. Chưa quen nhau mà hình như họ đã quen nhau quá rồi. Người ta có thể đọc được điều ấy trong mắt họ, không sai chạy bao nhiêu. Họ cũng muốn quen nhau đấy chứ nhưng chưa có dịp đó thôi.
 
Và một ngày họ đã quen nhau. Quen như thế này.
 
Chàng vốn phóng túng và mảng vui. Mảng vui với bạn bè nên có một hôm chàng đón em trễ muộn. Cửa trường đã vắng. Chàng bước những bước lớn với một ít lo âu và ân hận. Lo âu về đứa em nhỏ bé sẽ khóc khi anh không đến như thường lệ. Và ân hận mình đã nhâm nhi bên tách cà phê hơi lâu cùng bạn bè.
 
Nhưng trái với điều chàng tưởng. Em chàng đang đùa cùng em nàng rất vô tư dưới bóng nắng tàn cây bên cạnh có sự giám sát của nàng. Chàng đọc thấy trong mắt nàng, đôi mắt bồ câu mở tròn, một ít đợi chờ. Và lạ chưa kìa, hình như có lẫn một chút trách móc.
 
Em chàng trách khi chàng đến:
 
- Anh đến trễ quá. Chị Quận Chúa và em đợi anh lâu ghê.
 
Và con bé liến thoắng:
 
- Anh phải cám ơn và xin lỗi chị ấy đi.
 
Lời hồn nhiên của con bé khiến nàng bối rối hồng hồng má. Chàng bỗng dưng cũng ngượng ngùng không kém cho sự trễ nải của mình. Và chàng đã làm theo lời cô em bé nhỏ, dễ dàng.
 
- Cám ơn cô. Không ngờ sự trễ nải của tôi đã khiến cô bận rộn.
 
Nàng lí nhí:
 
- Có gì đâu.
 
Em chàng không hiểu sao hôm nay lẹ miệng quá, con bé bỗng dưng ngả hẳn về phía nàng để bắt bí chàng.
 
- Đừng tha chị Quận Chúa ơi. Anh ấy là chúa lang bang đó. Lang bang nên đến trễ.
 
Nói xong con bé chạy dang ra xa, tránh cái phát tay nhẹ của chàng, cười để lộ cả chiếc răng khểnh dễ thương.
 
- Ghê chưa, cô bé dám công kích anh để bênh người ta.
 
- Chứ sao. Chị Quận Chúa dễ thương hơn anh nhiều.
 
Chàng liếc sang phía nàng và thấy nàng thẹn thùng đỏ au má hồng nhưng nàng cũng phải bật cười vì sự cãi lẫy của em chàng. Nụ cười của nàng thật đẹp, sáng rực dưới ánh nắng của ngày đang bắt đầu trở nóng. Những giọt nắng cơ hồ reo vui cùng với nụ cười đẹp của nàng. Thoáng chốc trong đầu óc chàng nụ cười được phóng lớn, rõ ràng, choáng ngợp khiến chàng muốn lưu giữ mãi nụ cười đó.
 
- Con bé tố anh nó kỹ quá.
 
Nàng cười tinh nghịch:
 
- Biết đâu con bé chả có lý. Sự ngây thơ hồn nhiên ít khi biết vu oan.
 
- Nhưng sự ngây thơ chưa có những nhận xét đúng.
 
- Trừ trường hợp này.
 
- Cô nghĩ thế?
 
Biết mình lỡ lời có thể bị hiểu lầm, nàng cười:
 
- Quận Chúa nói chơi vậy mà.
 
- Kiểu nói chơi dễ chết người quá.
 
Rồi chàng phân bua:
 
- Lúc nãy gặp thằng bạn cũ, hai đứa rủ nhau uống cà phê hàn huyên. Chia tay mới nhớ là còn phải đón em.
 
- Ai bắt lỗi anh đâu mà phải thanh minh thanh nga.
 
- Tôi vốn ưa sòng phẳng. Ghét sự hiểu lầm.
 
- Quận Chúa chưa nghĩ xấu về anh mà.
 
- Quận Chúa nghĩ đẹp về tôi?
 
Câu hỏi của chàng khiến nàng khó trả lời. Câu hỏi ngầm khiêu khích, ngầm thách đố. Cuối cùng nàng mím môi trả lời rất khôn khéo:
 
- Quận Chúa không biết đâu. Tùy anh.
 
- Dĩ nhiên tôi nghĩ đẹp về tôi.
 
Chàng cười và nàng cũng cười. Phía trước, cách đó mấy thước, hai đứa nhỏ không hiểu đang vui chuyện gì, cũng cười.
 
Từ đó họ quen nhau. Câu chuyện những lần sau thật dễ dàng cho một mở đầu. Không còn sự e ngại mà là sự thân mật ngày càng thân. Sự thân mật chẳng những có thể đọc trong mắt nhìn trao nhau, trong nụ cười thắm thiết, trong những câu nói ý nhị mà còn là cái khoảng cách họ đi bên nhau nữa. Mới quen, hai đứa nhỏ là một gạch nối nhưng lâu dần hai đứa nhỏ bị đưa ra ngoài, hoán đổi vị trí, để họ được đi sát vào nhau hơn. Có khi họ còn buông lơi đôi tay mặc tình hai đứa nhỏ nô giỡn tung tăng.
 
Họ nhập hồn vào trò chơi mới để phần nào lãng quên nhiệm vụ của mình. Được cái hai đứa bé không phản đối, trái lại, chúng còn mừng vì không bị kềm chặt. Thật thì họ xao lãng trong cách thương em nhưng chớ ai bảo họ thôi đừng đưa dẫn em nữa. Đủ lý, đủ lẽ họ sẽ viện dẫn để đi đến kết luận phải có mình em mới được an toàn.
 
Nhất là chàng, công việc đưa đón này đã là một đam mê, một thích thú. Trước kia mẹ chàng phải dục năm lần, bảy lượt chàng mới tà tà đưa em đi nhưng bây giờ có khi em chàng chưa kịp ăn sáng chàng đã hối em rối rít. Giá như chị chàng lúc này có bỏ chồng để trở về làm lại cái công việc này nhất định chàng sẽ phản đối kịch liệt. Bởi nếu nhượng bộ, chàng đâu thể gặp nàng, hằng ngày.
 
Tình cảm đã chín muồi cho nhớ nhung khi xa nhau và bồi hồi rung động khi gần nhau, mắt nhìn đã chan chứa những trao gửi nhưng họ chưa bao giờ nói lên lời xác định.
 
Đợi đến một hôm chàng, cuối cùng không nén nổi sự xôn xao nên, tìm cách biểu lộ niềm yêu. Chàng viết cho nàng một lá thư. Đại khái lời lẽ trong thư là nỗi yêu đương mãnh liệt, là nhớ nhung hằng đêm, là hình bóng nàng như loài ký sinh ẩn náu trong tim gặm khoét từng tế bào yêu đương. Tất cả, chàng phơi bày lên trang giấy lãng mạn.
 
Chàng phải hối lộ cho hai đứa bé một chầu kem và mấy chục đồng xí muội hai đứa bé mới thông qua để lá thư đến nàng.
 
Nhận thư nhưng nàng không trả lời ngay. Chàng phải chờ đợi. Chàng phải hồi hộp nhức tim. Chàng đã thấm thía thơ Huy Cận: "Thuở chờ đợi thời gian ôi rét mướt". Mấy ngày đó nàng im lặng. Nàng không thèm nói chuyện như thường lệ. Chàng toát mồ hôi hột. Chàng thất vọng. Chàng phờ phạc thấy rõ.
 
Cuối cùng chàng bạo dạn:
 
- Quận Chúa đã nhận được thư chưa?
 
Thì nàng tỉnh bơ, vờ ngạc nhiên:
 
- Thư nào đâu?
 
- Lá thư mấy đứa nhỏ trao.
 
Im lặng để thích thú với trò hành hạ êm ái của mình một lúc lâu nàng mới trả lời:
 
- Rồi.
 
- Đọc chưa?
 
- Rồi.
 
- Sao không trả lời?
 
- Đang trả lời đây.
 
- Trả lời lá thư kia.
 
Nàng nguýt chàng một cái thật sắc, rồi bật cười khúc khích:
 
- Muốn phạt tội anh.
 
- Phạt? Tội gì nhỉ?
 
- Tội về chuyện thư từ để mấy nhỏ bạn thấy chúng chế nhạo hoài.
 
Không khí đã mất hẳn vẻ ngại ngùng ban đầu, trở nên vui vẻ hơn. 
 
- Chỉ có vậy? làm anh buồn muốn chết.
 
- Sao không chết đi?
 
- Bây giờ không chết nữa. Sợ có kẻ chết theo.
 
- Thèm. Anh lạc quan quá. Quận Chúa chưa trả lời anh mà.
 
- Khỏi cần. Anh đã đọc thấy tất cả trong mắt em.
 
Nàng mím môi:
 
- Đừng tưởng bở.
 
- Cứ tưởng bở.
 
- Lỳ mặt.
 
- Mặt đâu phải thớt mà lỳ.
 
- Thấy ghét.
 
- Ghét lấy chổi quét. Hết liền.
 
- Thôi, không thèm nói nữa.
 
- Không thèm nói nữa tức thua.
 
- Không thua.
 
- Thua. 
 
- Coi chừng không thèm nói chuyện nữa à. Đó rồi có người mặt bánh bao.
 
Khí giới của nàng hiệu quả quá khiến chàng phải ngưng ngay không dám lý sự với nàng nữa. Nàng mà giận không nói năng chắc chàng sẽ buồn chết được.
 
Cuộc tình đã được chắp cánh. Cuộc tình đẹp như một bài thơ tình của thời tiền chiến khi ngôn ngữ khúc mắc chưa chen chân vào thế giới thơ văn. Cuộc tình vượt ra ngoài giới hạn bởi những buổi đưa đón. Cuộc tình tung thoát vươn lên cao không ngừng nghỉ. Đã có những đêm thức trắng nhớ nhung. Và đã có giận hờn vu vơ.
 
Nhưng cuộc tình của họ bao giờ cũng vẫn trong sáng, hồng hào như ánh bình minh của ngày xuân mới. Họ trao nhau lời nhẹ của thơ. Và thở cùng nhau hơi thở của nhạc.
 
Ngôn ngữ họ rót vào tai nhau nồng nàn.
 
- Anh nhớ em quá trời.
 
- Thật không?
 
- Thật. Nhớ chết được.
 
- Mới xa nhau mấy ngày anh nhớ gì lắm thế?
 
- Xa một phút là một năm. Mấy ngày như thế kỷ.
 
- Sạo. Cải lương quá.
 
- Không sạo. Không cải lương gì hết. Anh thề.
 
Nàng hơi khó chịu:
 
- Không được thề bậy.
 
- Cho em tin.
 
- Em tin rồi.
 
- Vậy em có nhớ anh không?
 
- Nhớ.
 
- Nhiều không?
 
- Nhiều. Gấp mười anh.
 
- Sức mấy. Anh tin một nửa thôi.
 
- Tin một nửa cũng còn gấp năm anh.
 
Chàng sơ ý nên thua. Cả hai cười vui. Nàng chợt mơ màng:
 
- Thương nhau hoài nghe anh.
 
Tình họ dễ thương như vậy đó.
 
Họ đang nhìn đời qua lăng kính màu hồng, tuyệt vời.
 
Nhưng đời đâu phải luôn màu hồng. Đời còn có màu xám tro. Và màu xám tro làm chiều nay chàng buồn thê thiết, buồn quặn thắt vì sự ra đi của nàng.
 
Mấy ngày trước đây họ còn quấn quít bên nhau. Mấy ngày trước đây họ còn đùa giỡn thành sự thật trước khi xa nhau. Nàng ra phố biển vài ngày. Không ngờ chia tay giả đò lại hóa thành sự thật.
 
Họ đã quyến luyến bên nhau suốt buổi.
 
- Anh ở lại không được lang bang, không được quen cô nào nhé. Hứa đi.
 
- Hứa. Cần thề không?
 
- Thôi, dẹp. Thề cá trê chui ống. Kẻ ưa thề là kẻ ưa phản bội.
 
- Lại vu oan cho anh.
 
Nàng cười khúc khích:
 
- Cho anh chết luôn.
 
- Em cũng không được nhẹ dạ tin lời một anh chàng nào tán tỉnh. Mấy anh con trai phố biển đó lắm lời lắm, nghe chưa.
 
- Nghe rồi.
 
- Nhắc lại xem!
 
- Không nhẹ dạ tin ai. Chỉ yêu và nhớ anh thôi.
 
- Giỏi quá.
 
Cả hai nhìn nhau âu yếm. Rồi ánh mắt nàng sáng lên một reo vui nhỏ:
 
- Ngày về em sẽ có quà cho anh.
 
- Bật mí xem?
 
- Em sẽ cố gắng bắt thật nhiều ốc biển xâu thành một chuỗi cho anh.
 
Chàng cảm động quá sức. Chàng cầm bàn tay nhỏ xinh của nàng siết mạnh. Những ngón tay trắng hồng nằm gọn trong tay chàng, run rẩy. Và lần đầu tiên, trong nỗi kỳ thú dịu dàng đó, chàng áp tay nàng lên môi hôn rất âu yếm...
 
 
TRỌNG THI       
 
(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 128, tuần lễ từ 19-4 đến 26-4-1974)
 

Thứ Tư, 29 tháng 4, 2026

NGƯỜI CÒN HAY MẤT Ở BÌNH LONG - Hoàng Ngọc Tuấn

 
Lan, gia đình em ở Quảng Trị, riêng mình em thì ở Bình Long. Có những thành phố nào làm vật thiêu thân hơn 2 thành phố đó?
 
trũng đất thấp như một thung lũng nằm giữa thành phố Bình Long, có công viên tên gọi là công viên Hoàng Hôn.
 
Tôi chẳng thấy tấm bảng chỉ tên nào nhưng nàng đã nói cho tôi biết thế. Một mảnh đất tiêu điều trơ trọi không có những vòi nước phun xòe tung tóe như ở Saigon. Vài ghế đá trống lạnh, con đường mòn băng qua đám cỏ khô vàng hoe. Tất cả chỉ có thế.
 
Và nếu muốn diễn tả lại cả cái thị xã ven đồn điền cao su đất đỏ này, cũng không biết phải nói thêm gì hơn. Chỉ một quán hủ tíu ở đầu ngõ vào thành phố, một sạp báo, vài xe bán nước sinh tố bao quanh ngã ba đường, những quán cà phê lố nhố khách hàng toàn là lính tráng của sư đoàn 5 hoặc biệt kích.
 
Thế mà, ngày ấy, một ngày gần đến mùa xuân năm ngoái, chốn bụi đỏ quạnh hiu nhỏ bé này bỗng tươi mát êm đềm như một vùng Đất Hứa. Vì ngày ấy, tôi có nàng.
 
Từ Saigon, tôi nôn nóng leo lên một chiếc xe đò nào đó về Bình Long, là nơi tôi chưa hề biết. Si dại, say mê như một thiếu niên nhỏ dại, hay có lẽ tôi luôn luôn mang một tâm hồn nhỏ dại, tôi đã chạy theo nàng không một phút ngừng nghỉ. Quanh quẩn trên khắp những con đường đêm, quán nước, tầng lầu cao nhất và vắng người nhất của rạp chớp bóng... Chúng tôi gần gũi bên nhau quấn quýt không rời ở Sàigòn. Nhưng chưa đủ, khi nàng một sớm mai nọ trở về Bình Long, nơi mà nàng đang sinh sống, tôi cũng chẳng muốn dính dáng gì với thủ đô hoa lệ đầy những cặp tình nhân này nữa, và phóng vội theo nàng.
 
Chúng tôi là bạn cùng lớp với nhau trong năm đầu tiên ở Văn Khoa. Thời đó vui vẻ và sống động biết mấy. Chen chúc giành ghế trong các giảng đường, mắt đăm đăm vào đống COURS mà miệng thì thầm nhỏ to những điều không có trong sách vở, ngồi trong thư viện tập viết những chữ Hán ngoằn ngoèo mà đầu óc chỉ đơn giản chứa đựng một đôi mắt biếc trong veo, kẻ chữ bậy bạ trên bàn tên tuổi của những nhà đại triết gia Heidegger, Khổng tử bên cạnh tên nàng. Tôi tạm gọi tên nàng là Lan, NTNLan. Tạm gọi thôi vì ở Việt Nam có hàng trăm ngàn cô gái tên Lan, nhưng đây là một cô Lan rất đặc biệt, một người không giống ai cả... bởi vì tôi đã yêu nàng.
 
KHI TÔI NÓI RẰNG TÔI YÊU EM, CÓ NGHĨA LÀ EM BẤT TỬ, câu nói say đắm này là của Gabriel Marcel, một triết gia danh tiếng của Pháp. Nhưng ông này cũng không đắm đuối bằng tôi, tôi nói: khi anh nói rằng anh yêu em, có nghĩa là em không còn là em nữa, em vừa là em vừa là anh... qui tắc Nhị-Nguyên đến đây đành sụp đổ, trong Nhất Thể Tình Ái.
 
Hồi đó, tôi và nàng thương nhau như thế. Cũng như tất cả những người ở tuổi hai mươi mới bước chân vào Đại Học, chúng tôi đều xây những giấc mơ đẹp. Tương lai trong lành và thênh thang quá. Nàng chăm chỉ ghi cours mỗi ngày trong giảng đường, tôi cũng chăm chỉ ngắm nhìn nàng để làm thơ ca ngợi.
 
Nhưng thời thanh xuân ấy rất ngắn ngủi. Vì hoàn cảnh gia đình, nàng không thể nào làm một cô sinh viên thuần túy, nàng phải kiếm chỗ dạy học thêm, lưu lạc xuống đến thị trấn Bình Long heo hút. tôi cũng bỏ học, nửa vì tự ý, nửa vì bắt buộc, lạc lõng theo đời kiếm sống.
 
Gần hai năm sau, tình cờ chúng tôi gặp nhau trong một ngày nộp đơn cho niên khóa mới. Nàng đã thêm tuổi, nhưng mắt nàng vẫn trong, dầu trên trán đã thêm vài nét nhăn mệt nhọc. Tôi cũng bớt ồn ào trẻ con như trước. Gặp gỡ vội vàng, cả hai đều có ít thì giờ, không đủ để nhắc lại biết bao chuyện cũ.
 
Tôi chỉ kịp nói một câu rất ngắn, mà vẫn đủ. Nàng trả lời nhưng không mất một tiếng nói nào, mà vẫn tràn đầy ý nghĩa.
 
Yêu thương.
 
*
 
Đêm đó, những con đường lên xuống theo dốc chập chùng của Bình Long không một bóng điện. Đêm chẳng trăng sao, hỏa châu thỉnh thoảng rơi đỏ đằng xa. Trời tối tăm mịt mù và tôi hoàn toàn không biết đường xá gì hết, ngay cả đường về nhà nàng mà hồi chiều tôi vừa đến, giờ cũng quên mất trong một mầu đen thẫm.
 
Nàng đem tôi đến ngôi giáo đường nhỏ ở nơi xa trung tâm thành phố. Buổi lễ giảng chiều chủ nhật kéo muộn đến tối, kết thúc bằng những bài Thánh Ca đồng vọng man mác, âm thanh nghe huyền ảo êm đềm. Nàng cũng góp tiếng trong Ban Hợp Xướng của nhà thờ. Tôi là người ngoại đạo, và tôi cũng chẳng hề tin có Chúa ngự trên trời nhưng đêm đó, ngồi lặng lẽ hút thuốc một mình dưới một gốc cây trong sân nhà thờ, nghe tiếng hát vẳng ra tôi trở nên sợ hãi nhận thấy rằng nàng và tôi đều nhỏ bé quá. Cuộc sống bao la và ngăn cách, thời đại mệt mỏi và bất an, tình yêu của chúng tôi vùng vẫy thật yếu ớt trong cõi đời sỏi đá này. Rồi tôi sẽ mất nàng hay nàng sẽ mất tôi? Một ngày chia xa nào đó chắc chắn sẽ đến.
 
Buổi lễ chấm dứt, tôi và nàng lên phố, tìm một quán nhỏ còn ánh đèn ăn một bữa cơm đạm bạc nhưng rất ngon lành.
 
Rồi chúng tôi đi lang thang trong đêm. Qua công viên Hoàng Hôn, ngồi nghỉ chân một lát trên chiếc ghế đá. Bóng tối tràn ngập, tôi hôn nàng ở đó, ngọt ngào giữa cõi trời không.
 
Rồi còn gì nữa. Chân âm thầm, gió thổi lạnh qua đường vắng tanh mà tay trong tay ấm. Quán cà phê về khuya vắng khách, đèn mờ không cho nhìn thấy rõ mặt nàng, để xem nụ cười có hân hoan hay ủ dột. Nhạc lè nhè bên tai, những bài hát ái tình đã mòn mỏi, nhưng đôi khi nghe cũng thấm thía. Vì khi đang yêu nhau, lòng mình thường dễ dãi lắm.
 
Đêm chấm dứt, không phải vì trời sáng nhưng vì đã đến giờ giới nghiêm. Nàng về nhà, tôi tìm đến một khách sạn tồi tàn trong tỉnh.
 
Thêm một lần nữa, môi hôn rồi tạm biệt.
 
*
 
Tôi trở lại Saigon. Nàng tiếp tục dạy học ở dưới tỉnh. Cả hai xa nhau một thời gian dài. Chia xa, điều đó xảy ra rất thông thường trong thời buổi này. Nhưng tôi vẫn mong có một ngày trở lại, nấp ngoài lớp học lén nhòm nàng đang giảng bài cho một lũ nhỏ.
 
Chờ đợi lúc tan trường, bất thình lình nhảy ra đứng trước mặt nàng. Để rồi tiếp tục trong những bài học chỉ dành riêng cho hai người, trở lại làm học trò nhưng môi không còn ê a tập đọc, vì môi đã dành cho chuyện khác.
 
Nhưng lần này, tôi bặt tin nàng rất lâu. Một cánh thiệp Giáng Sinh có hình cỗ xe ngựa chở bầy trẻ nhỏ lên trời, gởi cho nàng nhưng vẫn không thấy hồi âm. Ngày tháng dần dà đẩy đưa, xua đuổi. Tôi như nằm trên một ngọn sóng vật vờ trôi xa mãi, xa bến bờ, xa những lời hẹn thì thầm, xa thị trấn nhỏ mù mờ và như thế đó, tôi đã xa nàng...
 
Bình Long tháng 4 năm 1972. Chiến tranh bùng nổ khốc liệt. Trên tất cả những tờ báo hình ảnh đồn điền cao su ven thành phố đã ngã rạp tan tác dưới vòng xích sắt xe tăng. Hỏa tiễn, đại bác, bom đạn đổ ngập lửa xuống đầu thị trấn xưa nay vẫn mỏng manh yếu ớt. Nhà cửa đổ nát, người người ngã gục vì đủ loại đạn dược đến từ mọi phía. Người nằm trong vòng vây của lửa và máu, của đói khát và sợ hãi. Người lũ lượt cuống quýt chạy loạn. Người kẹt lại trong một mảnh đất hiền mà bây giờ đã là nơi tử thủ một mất một còn.
 
Lan, em làm sao sống nổi giữa hai lằn đạn, giữa trận thư hùng còn hơn là huyết hải thâm cừu giữa những vũ khí tối tân nhất được đem đến từ những cường quốc văn minh nhất hoàn cầu.
 
Công viên Hoàng Hôn giờ đây là lằn mức giao tranh của những chiến xa và những trận xáp lá cà bằng lưỡi lê và lựu đạn. Ngôi Giáo Đường nhỏ chắc cũng không còn gì, tượng Chúa trên Thập Giá có nhiệm mầu chăng trong bom đạn. Căn nhà của Lan nằm trong một cư xá gần mấy khu quân sự và dinh Tỉnh Trưởng chắc là đã trở thành đống gạch vụn, và ngôi trường với mấy lớp học sơ sài bàn, chữ phấn trắng viết nguệch ngoạc trên bảng đen trong một lớp tiểu học : ẤU BẤT HỌC LÃO HÀ VI? Nhỏ mà không học, lớn lên biết làm gì? Không biết Lan đã giải thích thế nào câu cách ngôn đó cho đám học trò đầu xanh. Chứ tôi, tôi đã quá nản, nhỏ học hay không học, lớn lên cũng đi lính, cũng bị đẩy vào cuộc giết chóc kéo dài mấy chục năm nay, cũng chết, cũng tật nguyền hay cũng bàng hoàng ngu ngơ nếu còn sống sót.
 
Lan, gia đình em ở Quảng Trị. Riêng mình em thì sống với người bà con ở Bình Long. Có những thành phố nào bị làm vật thiêu thân hơn hai địa danh đó nữa? Có định mệnh nào nghiệt ngã hơn nữa?
 
Giờ đây, tôi đợi chờ tin em từ cõi mịt mùng, và thi sĩ Hữu Loan ơi, cho tôi sửa một chữ trong câu thơ bất hủ của ông:
 
Xin đừng chết người em nhỏ hậu phương.
 
 
HOÀNG NGỌC TUẤN      
 
(Trích tuần báo ĐỜI số 132, tuần lễ từ 18-5 đến 25-5-1972)
 

Thứ Sáu, 24 tháng 4, 2026

NHỚ ƠN CÁC VUA HÙNG - Đỗ Tấn Thích


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
"Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mồng mười tháng ba"
 
Trời Nam một buổi chiều tà
Vầng thơ viết vội để mà cảm ơn
 
Thuở xưa nước Việt, Hùng Vương
Quốc Tổ dựng nước hùng cường ngàn năm
 
Nhớ kỷ Hồng Bàng xa xăm
Văn Lang, Âu Lạc tiếng tăm lẫy lừng
 
Đánh đuổi phương Bắc đã từng
Truyền ngôi dạy bảo nhiều vùng nước ta
 
Dạy dân về cách làm nhà
Chăn nuôi thú vật, vịt, gà, chim muông
 
Dạy dân dựa sức suối nguồn
Làm nương, lúa nước, bánh vuông, bánh tròn
 
Truyện xưa, tích cũ vẫn còn
Lang Liêu làm bánh vuông, tròn dâng vua
 
An Tiêm – ông tổ nghề dưa
Lưu danh hậu thế xứng vừa cha ông
 
Bao năm dạy dân vun trồng
Răn con, khuyên cháu Lạc Hồng nước ta
 
Quốc Tổ ngàn năm vang xa
Tâm hương gợi nhớ để mà biết ơn.
 
                                     ĐỖ TẤN THÍCH 
 

Chủ Nhật, 19 tháng 4, 2026

NHƯ CHIM RỪNG SÁO NÚI - Nguyễn Công Minh


Mùa hè này chú Văn lại không về rồi, chú Văn không ghé lại. Cô bé bây giờ không còn "mít ướt" như xưa nữa đâu, Hà Miên bây giờ không còn đòi quà vặt. Không còn bắt chú phải ngồi chải chí bằng lược dày nữa đâu. Hà Miên lớn rồi cơ mà, Hà Miên đang học thi chú có biết? Vậy mà giận chú Văn ghê lúc nào chú cũng làm như Hà Miên mới vừa tướt lật, tướt mọc răng không bằng. Nhớ lần ăn cơm với chú, Hà Miên làm đổ có hai hột cơm mà cứ trêu hoài. "Ăn uống đổ tháo như con nít đầy tháng bị ọc sữa". Lần về này, chú mặc sức mà trâng tráo nhìn Hà Miên lớn. Hà Miên không thèm thắt "nơ" đỏ hai bên bím tóc, không thèm ăn cà rem nhễu nhão, mà Hà Miên cũng không thèm ngậm mấy hột ô mai của chú Văn cho đâu. Làm như vậy con nít lắm phải không chú?
 
Chú Văn về lần này Hà Miên sẽ bắt chú tập Hà Miên uống rượu, tập nhấm nháp café "phin" cơ, thứ mà ba và chú Văn thường uống đó. Hà Miên thấy chú Văn đạo mạo người lớn, chú Văn khinh khỉnh ngồi bên ly café nghi ngút khói. Chú Văn già cỗi, chú Văn chai lỳ sau những hơi thuốc. Phải rồi, Hà Miên phải học hút thuốc nữa. Chắc đắng lắm phải không chú? Và hôi nữa? Để coi nào. Ừ, phải rồi chú Văn là vua ngáp dài mà không che miệng đó. Sời ơi! Cái răng khểnh của chú sao mà dễ "xương" ghê. Cứ trông miệng chú làm muốn "ghét" ghê. Chả bà Đoan dạy vạn vật, bà Đoan khó cứ như ông Chằn, có lần bà ngáp không kịp che tay trông cứ như mồm sư tử trong sở thú. Chú Văn còn nhớ cái mồm sư tử không? Hôm kỳ chú Văn đưa Hà Miên đi vào xem sở thú đó.
 
Mà nè chú Văn có biết thằng Hy em cô Tỷ không? Thằng lỏi đó hôm qua đi hỏi cưới Hà Miên. Trời ơi! Thiệt là rùng rợn phải không chú Văn? Hà Miên đang leo ổi ngoài vườn, nghe chị ở ra cười, bảo: - Người ta hỏi cưới cô trong nhà, ngoài này còn mải mê lo hái ổi. Không sợ đằng trai họ cười cho thúi đầu à? Nghe chị ở nói Hà Miên suýt chút nữa buông tay mà té rớt. Đầu óc Hà Miên, quay cuồng, tối sầm lại. Thiệt là loạn phải không chú Văn? Bộ thằng lỏi đó hết vợ để cưới sao mà cứ nhằm Hà Miên? Hà Miên biết ba má vì xã giao mà tiếp họ chứ đời nào ba má nỡ nhận lễ hỏi. Mà ví dầu ba má có gả ép cho thằng nhóc Hy đó, thì Hà Miên cũng không thèm ưng đâu. Hà Miên mà có chồng thì chú Văn buồn lắm, Hà Miên biết hết mà! Có lần Hà Miên khen một ông bạn của chú đẹp trai, vậy mà chú Văn buồn giận đến lử lừ cả buổi cơm tối. Hà Miên mà có chồng rồi, chú Văn sẽ ngàn đời không trở lại ghé thăm. Chú sẽ không bước vào lại cửa cổng có nhiều hoa ti gôn đỏ. Chú Văn sẽ ngàn đời làm chim rừng sáo núi soải cánh về buôn ngàn miệt rú. Chim về núi không một lần trở lại đồng bằng. Sáo về buôn biết bao giờ về cành cũ?
 
Hà Miên lấy chồng rồi ai sẽ biên thư? Mươi mười lá thư dày cộm để đổi lấy của chú một tờ thư ngắn mỏng, viết tháu, viết dối. Thư chú Văn viết thật nhiều lỗi chính tả, thư chú Văn dán thiếu tem. Chú Văn làm Hà Miên cứ phải nộp tiền phạt hoài. Hà Miên biết mà! Lương chú lãnh ra ít lắm, chú lại phóng đãng ăn tiêu nữa. Cô nào mà lấy chú Văn sau này chắc là khổ lắm.
 
Mấy hôm nay Sài gòn lạnh căm căm về sáng. Không biết chú Văn giờ này ở đâu? Làm gì? Nơi đó mây rừng gió rú lạnh lắm? Chú Văn đã bận áo ấm vào chưa? Chiếc áo len màu tro Hà Miên đan tháng rồi đó. Nơi đó chú Văn bây giờ đang hút thuốc? Chú Văn còn tiền mua thuốc không? Bữa nay ngày mười rồi, trong bóp chú Văn còn bao nhiêu tiền để lây lất đến hai mươi tây đầu tháng? Nơi đó, chú Văn đang nằm ruỗi dài trùm chăn mà gợi nhớ? Chú Văn nhớ gì về thành phố đèn hoa áo dài, robe ngắn? Những chiếc áo dài nhiều mầu năm tà, ba vạt. Thành phố đầy dẫy những quán café về tối, những quán ồn ào một loại nhạc kích động, sáng trắng trong ánh màu black-light. Thành phố náo nức đua đòi, hăm hở níu kéo người chưa đến, thành phố nuối tiếc vô vàn cho kẻ bỏ đi xa.
 
Hà Miên nhớ ra rồi - có lần chú tự ví mình như một thứ mọi chưa được đặt tên trên miệt buôn. Sời ơi! Chú khôn ghê cơ, chú mà là mọi thì Hà Miên phải là một thứ sắc dân gì đó man di hơn, mọi rợ hơn, tỉ như mọi rừng Phi Châu. Như chú Văn có thật sự là mọi rừng đi nữa, thì Hà Miên nguyện sẽ đời đời làm sơn nữ. Cô sơn nữ sẽ ca múa cho mọi cô đơn nghe lúc buồn. Sơn nữ sẽ hái cây rừng cho mọi cô đơn ăn, dâng nước nguồn cho mọi cô đơn uống. Sơn nữ sẽ ngủ dưới lá rừng hoa dại. Sơn nữ sẽ thu gọn mình trong vòng tay mọi cô đơn.
 
Những giọt mưa khuya gõ nhịp trên mái ngói. Những cơn gió lùa rì rào qua kẽ lá chòm cây. Tiếng rỉ rả côn trùng não nuột vọng về. Thênh thang như giáo đường về tối, khoan nhặt du dương như một biến khúc cổ tây phương. Mưa thêm nặng hột, phủ chụp thành phố đêm. Cơn mưa nhẹ không sấm chớp. Hà Miên nghe nặng trịch đôi mắt, Hà Miên kéo cao chăn. 
 
Có tiếng chuông reo, Hà Miên tất tả ra mở cổng. Qua phút ngỡ ngàng, Hà Miên reo vui:
 
- A, chú Văn về...
 
Văn nhận ra Hà Miên trong bộ complet màu tối sẫm. Đứa con gái sau phút ngỡ ngàng, hấp tấp rộn ràng chạy ra mở khóa cổng, như sợ rằng sự chờ đợi sẽ làm chú Văn đổi ý. Rồi chú Văn sẽ lại ra đi như con chim lạ đậu lại thành phố, một cái ngẩng đầu, hai cái tỉa lông, chốc chốc lại cất cánh bay đi trong sương khuya gió sớm.
 
- Thịnh có về phép không?
 
- Thật lâu rồi, sáu tháng hơn. Chú Thịnh cũng lười biên thư như chú.
 
- Chú vừa được thư của nó.
 
- Chú về phép à?
 
- Ừ, chiều cuối tuần sao cô bé không đi phố?
 
- Bận học thi, bài vở còn nhiều quá.
 
- Dạo này còn mút cà rem nữa không?
 
- Chú thì cứ vậy luôn. Truyện xưa xửa như Kim tự tháp Ai Cập.
 
- Ghẹo cho cô bé nhớ đời.
 
- Ai thì Hà Miên nhớ, chứ chú thì không, chắc chắn trăm phần ngàn là không.
 
Chú Văn lừ lừ mắt nhìn Hà Miên nói. Chú Văn thừa khả năng đo lường chân giả trong từng lời nói Hà Miên. Chú Văn chằm chằm nhìn làm Hà Miên như bị nổi gai, như bị rởn tóc gáy. Cũng cái nhìn này, lần về phép trước, chú Văn nói bên tai Hà Miên "Mắt Hà Miên sâu như vực, trong không gợn như nước đầm Thủy Tú, vời vợi như mặt phá Tam Giang. Đôi mắt hiền thục như gió chiều về đầy phía sau cồn cát vàng chạy dài mút mắt. Mắt Hà Miên xanh như rặng dương vút, che chưa hết nóc giáo đường rong rêu cao. Đôi mắt chan chứa u hoài như ngư dân miền biển, nhìn về phía trời cao mà mơ ước chuyện mưa thuận gió hòa".
 
- Chú nhìn gì dữ vậy?
 
- Xem cô bé lớn.
 
- ...
 
- Và đẹp.
 
- Chú không có quà cho Hà Miên sao?
 
- Có, lần họp hành quân tuần trước, ở Tiểu Khu, chú có ghé qua phố chợ mua cho cô bé vài hộp mè xửng.
 
- Hà Miên không ăn mè xửng đâu.
 
- Chú không thể mua những thứ ngon hơn được.
 
- Không phải vậy, ăn mè xửng sún hết răng.
 
- Sún hết răng dễ thương.
 
Hà Miên dẫy nẩy, Hà Miên cười lớn, Hà Miên dỗi hờn:
 
- Ghét chú ghê.
 
- Nhiều ít?
 
- Hơi nhiều nhiều.
 
- Mai mốt chú đi rồi ghét. Bây giờ thời...
 
- Thời sao chú?
 
- Giặt dùm chú bộ đồ dơ đang bận.
 
- Giặt đồ chú phải tốn một hộp bột Viso, và mươi mười thước khối nước.
 
- ...
 
- Mà thôi. Miên không giặt đồ chú đâu.
 
- Sao vậy?
 
- Thấy nó kỳ cục sao đâu
 
- Đừng lỳ, ngoan chú thương nhiều, tối chú dắt đi ciné.
 
- Chú xin ba má giùm nghe. Chỉ có chú xin mới được thôi.
 
Buổi tối trời đen thẫm, sao trời kết hoa trên cao. Gió hây hây lạnh, không mưa. Hà Miên đi bên chú Văn. Con đường thẳng dài có nhiều cây lớn trồng dọc bên lộ. Con đường xe chạy vút nhanh có ít ngã tư. Một vài ông cảnh sát già uể oải đứng bên đường chờ mãn phiên gác. Chú Văn hút thuốc nhiều hơn nói. Hà Miên cố nhì nhằng chậm bước, con đường vẫn mất hút sau lưng. Con đường hôm nay ngắn, thời gian như trôi nhanh.
 
- Ba má có hỏi Hà Miên bảo là chú đưa đi coi hát nghe hôn.
 
- Chi vậy?
 
- Con gái không được đi đêm ngoài phố, nhất là với một người đàn ông. 
 
- Hà Miên đi với chú mà.
 
- Thì...
 
Chú Văn ỡm ờ, chú Văn bối rối, Hà Miên thích thú ra mặt. Hà Miên biết mà! Ít ra chú Văn cũng phải có lúc bối rối, Hà Miên biết có lúc rồi chú Văn cũng "người" như ai.
 
Con đường dẫn về nhà nhiều bóng tối, lối sỏi từ cổng vào nhà lại càng thêm nhiều bóng tối dưới giàn hoa ti gôn. Có tiếng gió rù rì trong lá. Hà Miên loay hoay mở khóa cửa, chú Văn đứng im. Im lặng toàn diện. Một lúc Hà Miên đưa chìa khóa cho chú Văn mở dùm. Chú Văn cầm lấy bàn tay Hà Miên. Hà Miên làm gì đây với đôi tay lạnh run trong lòng bàn tay ấy?
 
 
NGUYỄN CÔNG MINH     
 
(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 45, tuần lễ từ 6-4 đến 13-4-1972)
 

Thứ Năm, 16 tháng 4, 2026

MỘT CHỖ ĐỂ CHỜ NHAU - Khuê Việt Trường


Nàng nói, số điện thoại của em là 58.777. Nàng nhắc lại số điện thoại của em là 58.777. Và mỗi tối, em sẽ tình nguyện học bài bên cạnh chiếc điện thoại chờ anh gọi. Chờ anh gọi, anh nghe không? Tại sao anh không đi Sàigòn một chuyến, để thăm em. Phép thường niên của anh được mười ngày phải không? Sao anh không để dành cho em một hai ngày - bộ Nha Trang quyến rũ anh lắm sao mà anh không ngó ngàng gì đến em, số điện thoại của em là 58.777.
 
Tôi trịnh trọng lấy cuốn Agenda do một người bạn ưu ái gởi tặng còn mới toanh, ghi địa chỉ nhà nàng, ghi số điện thoại của nàng thật trịnh trọng bằng cây viết Bic mới mua, ngay trang đầu:
 
Cô Vũ Thị Chiều Uyên
Địa chỉ 44/48 Trần Hoàng Quân, Sàigòn 10 
Số điện thoại : 58.777 (có quyền gọi cả đêm) 
 
Ghi chú : ngoài giờ làm mới hy vọng gặp. Chiều Uyên ở đầu dây, đừng tới nhà, ba nàng dữ lắm.
 
Cứ mỗi sáng hay mỗi tối ở Đà Lạt, tôi thường đem cuốn Agenda ra ngắm nghía năm con số duyên dáng. Khi mang ba lô lên vai băng qua những rừng thông xanh lơ, đến bãi bắp, cầm khẩu súng kê lên vai, như bắn những hàng bia trước mặt, tôi nhớ nàng. Những buổi cơm trưa trên sân tập, nhìn những cụm hoa sim mầu tím đỏ mọc lan trên đồi, tôi đợi thư nàng, những giòng chữ nhỏ nhắn, đều đặn, thân thuộc được viết từ một cuốn sổ nào cách nơi tôi ở gần 400 cây số ngàn. Tôi đợi thư nàng, như đợi những hy vọng nhỏ, như đợi những chùm hoa nhỏ trên đường đi xinh xắn, làm cho lòng mình đằm thắm lại những sôi nổi nào đó. Và nàng thật ngoan, thư gởi thật đều đặn, luôn luôn đến và đúng lúc mong chờ.
 
Cứ mỗi chủ nhật, tám giờ sáng theo chuyến xe buýt của trường chở sinh viên ra khu Hòa Bình, tôi đều nghĩ đến một ngày, gặp nàng ở tiếp tân chiều thứ bảy hay ở phố ngày chúa nhật. Phố thì đông, thời trang được trình bày đủ mọi hình thức. Tôi ngợp người trong rừng thời trang rộn rịp đó, và đôi khi tôi tưởng chừng bắt gặp nàng đang ở trước mặt, hay sau lưng - có thể nàng đang bước vô một gian hàng bán kỷ vật, có thể nàng đang dừng lại ở trước những đóa hoa cúc trắng hồng, cẩm chướng và chọn lựa mê say. Nàng cũng mong đợi một ngày lên thành phố núi này, để bước chân qua cổng Lam Sơn, thử nhìn một chiều thứ bảy trong Quân Trường.
 
Nàng hỏi khi tôi gởi cho nàng những cánh hoa sim ép vội:
 
- Tại sao hoa sim mà không là hoa khác?
 
Tôi nhẹ nhàng:
 
- Em có nghe bài hát những đồi hoa sim chưa? Đôi lúc anh muốn ngủ quên trong những rừng hoa và mơ thấy em, không về.

Nàng mơ mộng:
 
- Nếu có em, em sẽ theo anh leo lên mấy ngọn đồi chiến thuật anh kể. Cỏ xanh lắm hở anh? Chắc là mình đi chân trần, khỏi cần mang dép. 
 
Nàng đâu biết tôi phải chảy mồ hôi khi vượt qua con dốc Miếu Tiên Sư, đến CT2 ở Đồi Bắc hay CT1 ở Hồ Than Thở, dù cho nhiệt độ của thành phố khiến cho mọi người phải mặc hai cái áo len một lúc. Cỏ đã trờ thành những chỗ ngụy trang tốt sau những giờ nghỉ. Khi nàng đến, tôi sẽ choàng đủ một vòng ôm, giữ chặt nàng lại. Và hai đứa sẽ tập lăn tròn từ trên cái đồi cao nhất của sân cù, đè bẹp hết những ngọn cỏ xanh. Tôi kể cho nàng nghe những ý tưởng đó. Nàng cười:
 
- Anh xạo. Em biết cái quy luật trong trường anh hết trơn. Anh muốn em kể cho anh nghe không?
 
Tôi thách thức nàng:
 
- Em kể đi.
 
Và nàng chẳng ngần ngại gì mà kể những bí mật của tụi tôi:
 
- Nè, đi phố gặp Niên trưởng không chào là chiều chủ nhật trở về trình diện dã chiến. Không được ẵm con nít, không được đi xe lam, không được đi xe đạp, không được nắm tay bạn gái ngoài đường...
 
Nàng làm tôi đỏ mặt. Nàng kể không sót một điều nào như là nàng đã từng trải qua sáu tuần cam go để quỳ xuống nhận lãnh chiếc Alpha trong tiếng rền vang của súng nổ chào mừng. Gặp nàng mà chỉ ngồi nhìn cười suông thì thật buồn, thật buồn như không có một nỗi buồn nào cao hơn núi, mênh mông như đại dương. Và nàng có chịu ngừng chỗ đó đâu, nàng huyên thuyên:
 
- Lính học trò như lính tụi anh mồm mép dễ sợ, hôm có ông nào mặc bộ đồ gì màu rêu tới thăm con nhỏ bạn em - nhìn ông ta nói mà đủ chọc lăn ra...
 
Nàng tiếp tục:
 
- Chắc ở Đà Lạt anh cũng ghê lắm há. Quen bạn gái chắc đến nỗi đụng nhau hoài. Lỡ gặp em, anh định giới thiệu với mấy cô bạn đó là em họ, hay chị họ?
 
Cô nhỏ sinh viên năm thứ nhất ban Xã Hội, Đại Học Vạn Hạnh Vũ thị Chiều Uyên. Nàng làm tôi phải mệt nhoài cùng nàng, nàng chẳng khác nào thời tiết của thành phố, bất ngờ mưa viếng, bất ngờ gió bão. Và tôi cũng không quên điều này, khoảng cách giữa nàng và tôi là hai ngọn đèo, là một khoảng thời gian 6 tiếng đồng hồ trên một chuyến xe đò. Một chuyến xe đò nào đó, tình cờ, sẽ đưa nàng đến nơi đây. Sẽ đưa nàng đến nơi đây! Và liệu hạnh phúc đủ không để nhận lấy trong một chiều nắng vui, trên con đường có nhiều thông reo hai bên thân mật.
 
Nàng kể chuyện cho tôi nghe, từ chuyện đi học bị những cây si lẽo đẽo theo sau ca bài con cá, đến chuyện chiếc xe Yamaha của nàng cứ tắt máy giữa ngã tư đường. Chuyện những lộc non bắt đầu xanh mướt trên đường Nguyễn Du, ly kem lạnh những giờ trốn học đi ăn, xe bus những sáng sớm chật cứng cả người, không một chỗ lọt chân. Sàigòn vẫn được coi như là nơi chốn nghìn trùng, nghìn trùng của hẹn hò và của một thời gian nào còn chưa bận bịu với những tập tục phiền phức của một đời sống lạ. Chiều Uyên nào biết, nàng thật thư thả, Sàigòn của nàng thật nhàn hạ. Riêng tôi nào có một khoảng không khí bình yên ở vòm trời rộng lớn, chưa một lần đi bằng chân trần dẫm trên những thềm cỏ xanh.
 
Nhà nàng vừa mới mua được con chó Berger, chắc mua ở chợ Minh Mạng. Nàng hỏi ý kiến tôi:
 
- Con chó đẹp ghê anh ạ. Nó đi theo em cả ngày. Em cho nó ăn nó mới chịu ăn, không thôi thì nằm một góc nhà, lì ở đó. Nó thích rúc vào chân em khi em ngồi học bài. Em thương nó ghê, nhưng em chưa biết đặt tên nó là gì? Hay là anh đặt dùm cho em một cái tên đi.
 
Chỉ có chuyện con chó mà nàng dài dòng như thế. Làm sao tôi có thể đặt tên cho cái chú chó khốn kiếp đó. Bên cạnh tôi còn có những chồng cours cao ngất ngư, học trối chết nếu không muốn ở lại khóa sau. Vả, từ xưa tới giờ tôi có nuôi chó nuôi mèo gì đâu! Suy nghĩ cả ba ngày, lựa những cái tên trong những cái tên tôi đã từng được nghe: Lulu, Tôtô, Minô, Lucky, Kyky... tôi thấy đều tầm thường, chả lẽ lại đặt là Thanh Lan, Bạch Tuyết, Thanh Nga, Kim Loan?
 
Và đây là quyết định cuối cùng của tôi:
 
- Vậy em muốn đặt tên gì?
 
Nàng trả lời thật nhanh chóng:
 
- Em muốn đặt tên nó là Trường quá anh ơi!
 
Trời ơi! Tôi muốn nhảy nhổm lên. Nàng nghịch hết chỗ nói. Mặt mũi tôi cũng đâu tối tăm, tên tôi cũng đâu đến nỗi cộc cằn mà nàng nỡ hành hạ đến thế! Nhưng nàng muốn là Trời muốn, không cách gì tôi có thể ngăn cản ý muốn của nàng được. Kết quả sau đó là tôi nhận được những bản báo cáo thường xuyên của nàng:
 
- Hôm nay con Trường nó cảm anh à! Em đi học về nó không chạy ra cửa đón em nữa. Em phải cho nó uống sữa chớ nó ăn cơm không được.
 
(Ở trong này, tôi lỡ bị bịnh thì ráng mà đi pha sữa lấy mà uống chớ không được sung sướng như con chó của nàng đâu).
 
- Bữa nọ cả nhà đi Vũng Tàu, em có dắt con Trường theo. Ngộ ghê anh ơi, sao em chưa tập nó bơi bao giờ mà nó bơi giỏi ghê, bơi hơn cả em nữa.
 
Tôi điên đầu luôn. Vậy mà nàng cũng là sinh viên năm thứ nhất rồi. Tôi phải tím cách đi Sàigòn để nhìn nàng cho kỹ mới được, nếu còn phép sẽ rủ nàng đi bộ một vòng Thủ Đô, cho nàng biết rằng, quen tôi là một điều điên rồ và dại dột - mà ác hại thay, hình như những lá thư nàng gởi cho tôi đã là những cần thiết, không thể thiếu thốn, như những tiện nghi của đời sống đều đặn. Chiều Uyên, bây giờ đã là một nhắc nhở hoài hoài trong giấc ngủ, hoài hoài trong tiếng cười, hoài hoài trên bước đi? Nàng đã chiếm giữ một phần không nhỏ, không thể nào xóa nhòa được trong tôi.
 
- Em vẫn đợi anh từng ngày và từng ngày - Nàng nói.
 
- Liệu em có đợi nổi không? - Tôi hỏi.
 
- Cho đến khi nào anh quên em.
 
- Rồi một ngày em cũng sẽ quên anh. 
 
Nàng thật thiết tha:
 
- Không đâu. Không bao giờ đâu, anh ơi!
 
Tôi vẫn hy vọng nàng không quên tôi, cho đến khi tôi tìm được phương tiện để đi tìm nàng. Để những mắt nhìn mắt chứa chan hạnh phúc, để những phố rộn ràng nhịp tim cùng thở. Tôi vẫn mang trong lòng những ngất ngây của một loài chim trời chưa soải hết cánh trùng dương, những hoa thơm còn rực rỡ một khoảng trời, hương thơm ngát như ở khoảng tận cùng vẫn còn sự yên bình.
 
Tôi vẫn mang trong lòng, những nụ cười dòn tan, làm vỡ tung những khoảng trời lung linh nắng. Để dẹp lại phía sau lưng mình, một khoảng đời lao đao lỡ nhận, trái tim người cứ hoài khóc lóc không nguôi. Những giàn hoa giấy đỏ, rũ rượi trước những ngôi nhà có mái ngói rong rêu, như là một chút ấm cúng nào trong tôi, từng buổi ngơ ngác, từng buổi âm thầm. Tôi thế đó, theo con dốc buổi chiều bước xuống một phố vui, nhìn quanh quất bắt gặp mình như du khách nhàn hạ. Ghé qua chợ hoa, muốn mua cho nàng những đóa hoa xinh, rồi dỗ dành mình, ờ để mai mốt hẳn hay. Mai mốt đó, cỏ đã cháy vàng theo nắng bỏng.
 
Tự dưng, tôi không viết nổi cho nàng một lá thư. Hậu quả là tôi phải chạy lên phòng bưu tín ký nhận thư bảo đảm. Thư của nàng. Trời ơi, tôi nhủ thầm, sao em không chịu gởi cho anh một tờ bưu phiếu đó, như vậy anh sẽ cám ơn em hơn.
 
Nàng nói:
 
- Bây giờ em đã mỏi mòn trong sự chờ đợi. Sự hy vọng còn đọc thư anh, làm cho em cảm thấy cần phải tiếp tục viết, viết để xin lỗi anh về những điều em gây ra khiến cho anh ngưng, không còn viết thư cho em nữa...
 
Nàng nhỏ giọng:
 
- Sự hy vọng còn anh, em vẫn còn anh ở trong em; Hãy viết thư cho em vì em đang viết thư cho anh.
 
Và lá thư tôi nhận được, cuối cùng:
 
- Em đang bệnh. Em ở một phòng, nhìn thấy một khoảng cỏ xanh nơi một bệnh viện và anh ơi, em sợ quá những mũi thuốc và những cô y tá, phải chi có anh bên cạnh em.
 
Chiều Uyên yêu dấu, anh đã đến Sàigòn. Em có tin điều đó không? Lời loan báo này của tôi như chuông gióng giữa sa mạc khi tôi vừa bước chân xuống bến xe Pétrus-Ký lúc ba giờ chiều. Ngày thứ nhất của mười ngày phép bắt đầu, và tôi dành ngày đầu tiên này cho nàng. Và tôi dành cho nàng những ngạc nhiên. Liệu những ân cần có gìn giữ, còn đủ cho chúng ta nhận lấy, trong âm thầm những hạnh phúc ở tầm tay. Và tôi bước giữa những đường phố đông người, và tôi nhìn những hàng hàng người vội vã, đang vui đùa, đang nắm tay thật hồn nhiên qua ngàn ngõ ngách vội vàng.
 
Nàng nói: Số điện thoại của em là 58,777. Ba giờ năm mươi tôi có mặt ở Bưu Điện Trung Ương.
 
Nàng nói: anh có thể gọi em bất cứ lúc nào, trong giờ nghỉ. Nhưng hôm nay là thứ bảy, thứ bảy tôi biết nàng đã trở về nhà. Bây giờ nang đang làm gì đó hở? Có còn đợi chờ một tin lạ như tin tôi đã đến thành phố của nàng, với một tấm lòng cuồng nhiệt, và với một sự đợi chờ hội ngộ kỳ thú giữa tôi và nàng. Con đường Nguyễn Du nào đó có lá me bay? Công viên nào đó có sỏi trắng rũ rượi khóc dưới chân? Và bạn bè nào đó, tưng bừng bên nhau không e sợ cuộc đời đầy giông bão bao la.
 
- Cô, cho tôi hai jeton.
 
Với động tác máy móc, người nữ nhân viên trao cho tôi hai jeton xinh xắn, và nói giá tiền.
 
- Cám ơn ông.
 
Tiếng nói như một động tác quen thuộc đó, và như thoát ra lại mất hút vào khoảng không trước mặt. Những máy điện thoại xanh treo trong từng ngăn tường, và những ô số. Tôi nhìn những bàn tay đong đưa, những mắt cười long lanh và những âm thanh êm đềm gọi nhau.
 
- Alô, alô... anh còn đầu dây không?
 
- Anh còn đây.
 
- Đợi em năm phút thôi, nhé! 
 
Tiếng chiếc ống nghe được trả lại chỗ cũ. Tôi nhìn theo dáng người con gái vừa nhường cho tôi một chỗ thật cần thiết nơi này, bậc tam cấp nằm im với những bóng lá chiều nghiêng đổ xuống. Trước mặt xe cộ vẫn lao nhanh, lao nhanh. Và tôi bỏ đồng jeton đầu tiên vào khe hở.
 
Tiếng số quay đều, cho đến khi vừa vặn con số 58.777.
 
Tiếng kêu bên kia ngưng lại, tôi nghe tiếng nhấc máy lên.
 
- Alô, Chiều Uyên?
 
Im lặng, không ai trả lời tôi hết. Tôi gọi lại:
 
- Alô, có phải nhà cô Chiều Uyên đấy không? 
 
Có tiếng một người con gái:
 
- Xin lỗi, ai vừa gọi chị Uyên?
 
- Tôi, một người bạn học.
 
- À, chị vừa đi với anh Tường ra phố mua hoa.
 
Tôi như nghe quả tim mình đập nhanh.
 
- Mua hoa? Chừng nào Chiều Uyên về?
 
Tiếng trả lời vẫn đều đặn:
 
- Mua hoa cho buổi lễ đính hôn chiều nay của chỉ mà. Ông không được mời sao? Chiều nay, lúc... 
 
Tôi gác vội ống nghe lại chỗ cũ. Và tôi không muốn nói với tôi một lời gì hết, bây giờ. và tôi không muốn làm một điều gì hết, bây giờ.
 
Tôi cầm đồng jeton còn lại, ném tung về phía trước mặt. Về phía trước mặt. Tôi không còn muốn nhìn tôi chiều nay.
 
 
KHUÊ VIỆT TRƯỜNG
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Ngọc số 157, số cuối cùng, phát hành ngày 5-4-1975)
 

Thứ Hai, 13 tháng 4, 2026

BÊN DÒNG SÔNG TIẾC NUỐI - Tôn Nữ Thu Dung

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
có tiếng hát nào bay
mơ hồ qua đỉnh nhớ
giữ từng sợi tóc mây
trong bàn tay bỡ ngỡ
Xưa về dưới hàng cây
nhớ em đầy hơi thở
yêu em mà không hay
 
có tiếng hát nào ngoan
bay trên thành phố cũ
em đi áo hoa vàng
ta ngỡ màu lá rũ
mây chiều nay lang thang
còn nơi nào ẩn trú
gió bay tình ngút ngàn
 
có tiếng hát nào vui
rộn ràng ngăn tim nhỏ
hát một lần rồi thôi
cười với nhau lần nữa
quay đi cùng bồi hồi
cần chi lần gặp gỡ
bây giờ em xa xôi
 
có tiếng hát nào không
ru em tình rất mới
ru ta giấc cuối cùng
trong cuộc đời bối rối
thả từng nụ tình hồng
xuống dòng sông tiếc nuối
chia tay ai buồn không?...
 
                           tôn nữ thu dung
 
(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 95, tuần lễ từ 29-3 đến 5-4-1973)