CHỜ ĐỢI NIÊN HỌC MỚI - Nguyễn Thanh Trịnh

Mùa hè đã chấm dứt. Kha nôn nóng đợi chờ ngày khai giảng niên học mới. Chàng nôn nóng để được mặc quần áo đẹp, ôm sách vở mới, gặp lại bạn bè sau ba tháng hè xa cách? Không phải vậy đâu. Kha đã sống qua lứa tuổi học trò đẹp nhất một đời người. Bây giờ chàng đi dậy.

 

Vậy Kha nôn nóng để được gặp lại các bạn đồng nghiệp? Không, chàng không ham chuyện gặp lại đó. Nhìn những khuôn mặt đứng đắn, nghiêm trang, đạo mạo của các bạn đồng nghiệp, Kha thường cảm thấy mệt mệt.

 

Nôn nóng để gặp lại một cô học trò xinh đẹp? Làm gì có chuyện đó. Kha còn mong các cô học trò của chàng lớn mau lên. Dời trường. Đi xa (hay ở lại ngay quận lỵ này cũng được) lấy chồng. Cho xong.

 

Nôn nóng để gặp lại ngôi trường cũ thân yêu? Kha không có dư tình cảm dành cho đồ vật. Ngôi trường, bảng đen, phấn trắng, bàn ghế có hư hỏng thiếu hụt đã có ông hiệu trưởng, bác cai trường, hội phụ huynh học sinh thay chàng lo cho những đồ vật đó.

 

Vậy Kha nôn nóng chờ đợi cái gì ở niên học mới? Chàng nôn nóng chờ đợi một lá thư. Chỉ có vậy.

 

Ba tháng hè. Khoảng thời gian mơ ước của bất cứ người đi dậy nào vì sẽ được sống thảnh thơi. Không phải lo nạn soạn bài, chấm bài. Không phải lo đúng giờ giấc. Như một ngôi nhà từ lâu bị đóng kín vì chủ nhân đau ốm hay đi vắng, bây giờ những cánh cửa được mở tung đón chủ nhân trở về, đón ánh nắng ban mai rực rỡ, đón những ngọn gió đêm tươi mát thổi vào. Trong ba tháng hè, tâm hồn và hành vi của người đi dậy cũng được mở tung sau chín tháng bị đóng kín. 

 

Tất cả những người bạn của Kha đã được sống thảnh thơi trong mùa hè. Họ đã trở về quê nhà hay đi đến một thành phố khác để nghỉ xả hơi, để được sống tự do không bị những đôi mắt dòm ngó, phán xét của học sinh và các phụ huynh. Tưởng tượng sống ở một nơi không bị những đôi mắt đó theo dõi thật sung sướng biết bao.

 

Nhưng Kha đã không được sung sướng biết bao. Không được sống thảnh thơi như các bạn trong ba tháng hè vừa qua vì chàng đã ở lại quận lỵ có nhiệm sở của chàng và làm việc như những ngày trong niên học cũ. Kha có nhiệm vụ phải trực trường? Ôi, chàng đâu có hân hạnh làm Giám học để sốt sắng thi hành nhiệm vụ đó. Kha phải ở lại và làm việc tối đa vì tình yêu. Người yêu của Kha ở chốn này và chàng không muốn dời xa nàng trong ba tháng hè dài dằng dặc? Ôi, nếu được vậy mảnh đất này đã là thiên đàng và chàng đã sung sướng biết bao.

 

Kha phải ở lại để dậy các lớp hè hai buổi sáng chiều và dậy thêm Cours toán ban đêm. Chàng muốn dành dụm một số tiền để lo đám hỏi người yêu của chàng ở quê nhà vào dịp cuối năm nay. Không có nàng chắc chàng đã theo thằng bạn Bắc kỳ đi rong chơi. Dù cho bao tử có đói chàng tin cũng sẽ được sống một thời gian thảnh thơi và thích thú. Nhưng vì nàng, vì những đòi hỏi của gia đình nàng Kha đã phải tiếp tục đóng kín những cửa sổ của tâm hồn, của hành vi trong ba tháng hè.

 

Những Cours toán ban đêm Kha dậy ngay ở căn phòng trọ. Chàng đã phải khó nhọc giảng giải những bài toán cho học sinh hiểu. Không phải những bài toán đó quá khó hay học sinh chậm hiểu mà vì Kha biết chính chàng không thích giải những bài toán đó một tí nào. Đấy không phải là thời gian để giải những bài toán hình học, đại số, vật lý, hóa học. Đấy là thời gian phải được dành cho nàng. Cùng nàng đi dạo chơi dọc theo bờ sông Hương trong đêm hè nóng bức. Cùng nàng vào trong thành nội có những cây nhãn lá mướt xanh và hương sen tỏa ra thơm ngát. Cùng nàng vào ngồi một quán nước có âm nhạc dịu dàng và ăn những ly chè hạt sen ngọt lịm...

 

Nhưng ở lại chốn này, Kha chỉ biết cùng học trò cặm cụi giải những bài toán khô khan, chán ngắt. Khi nghe những cậu học trò hỏi: "Ba tháng hè thầy không về thăm nhà thầy? Dậy nhiều vậy thầy không sợ bể phổi sao thầy?" Kha đã phải bóp vụn cục phấn trong tay để khỏi bạt tai chúng và môi chàng đã mím chặt để khỏi cau có. Chúng đâu có biết gì, chúng còn vô tư. Chàng nghĩ vậy và xoa dịu cơn giận dữ.

 

Còn nàng có biết gì không? Hay nàng cũng vô tư? Thắc mắc này đã khiến Kha nổi điên đập vỡ mấy ly lade khi chàng ngồi uống một mình trong căn phòng trọ vắng lặng sau những buổi dậy đêm

 

Thật ra Kha không sống cô độc khi phải ở lại đây ba tháng hè vì chàng đã có những người bạn chân tình ở địa phương này như: Thạch, Nghĩa, Nhật, Sơn, Võ, Thanh và còn nhiều nữa. Nhưng họ chẳng giúp được gì cho chàng. Những chai lade cũng chẳng giúp được gì cho chàng. Tất cả đều biết chuyện tình của chàng và nàng nhưng tất cả đều không hiểu tình yêu của chàng dành cho nàng.

 

Ngay cả thằng bạn Bắc kỳ ăn ngủ cùng phòng (nay đã đi xa) cũng không hiểu tình yêu đó. Hắn đâu đã yêu một cô gái nào bao giờ đâu mà hiểu chàng. Hắn chỉ yêu cây trúc đào sau vườn và say sưa nhìn ngắm những nụ hoa đỏ hồng lóng lánh sương đêm hé nở mỗi sáng như say sưa nhìn ngắm đôi môi người tình mỉm cười. Thấy dáng vẻ si mê điên khùng của hắn đã có lần chàng nổi điên cầm dao định đốn cây trúc đào nếu hắn không đứng ôm chặt gốc cây che chở cho những nụ hoa.

 

Chàng không yêu đương lẩm cẩm như thằng bạn Bắc kỳ kỳ cục đó. Tuy sinh ra ở một thành phố thơ mộng nhưng Kha không yêu những đóa hoa vớ vẩn, chàng yêu một cô gái cùng quê hương và dự định phải kết hôn bằng được với nàng. Tình chỉ đẹp khi còn dang dở. Cái "đẹp" đó chàng xin dành cho thằng bạn Bắc kỳ kỳ cục.

 

Gia đình của nàng rất giầu, có gian hàng lớn buôn bán đủ thứ ở phố chính. Còn gia đình chàng ở miền quê sống nhờ những vườn cau trổ trái bốn mùa. Đám hỏi và đám cưới của chàng khỏi lo vụ trầu cau vì đã có sẵn "cây nhà lá vườn" đủ biếu cho ngàn người, chàng chỉ còn lo mấy thứ lỉnh kỉnh: rượu, trà, bánh xu xê, vòng, nhẫn, áo cưới, xe hoa... Mấy thứ đó tuy lỉnh kỉnh nhưng cũng làm chàng điên cái đầu.

 

Cả hai gia đình đều sẵn sàng giúp đỡ chàng mấy thứ lỉnh kỉnh, sẵn sàng đùm bọc đời sống vợ chồng chàng, nhưng Kha từ chối sự giúp đỡ và đùm bọc đó. Bài học đầu tiên chàng học được ở Đại Học Sư Phạm không phải là phương pháp dậy dỗ học sinh mau hiểu mà là ý thức tự lập. Chàng muốn một gia đình cho chính tay chàng tạo ra. Cưới nàng xong chàng sẽ thuê nhà cho hai người ở rồi dành dụm tiền mua nhà, rồi dành dụm tiền cho những đứa con, rồi dành dụm tiền cho đủ thứ. Nhưng trước tiên chàng phải dành dụm tiền cho đám hỏi nàng vì vậy chàng đã ở lại quận lỵ để dậy hè.

 

Kha không nhận được lá thư nào của nàng trong suốt ba tháng hè. Ở đây chàng chỉ có một địa chỉ duy nhất là ngôi trường chàng dậy. Ba tháng hè trường đóng cửa những giấy tờ công văn đều được chuyển bằng tay từ Sở học chánh đến trường, còn những thư từ riêng chẳng thể gửi đến vì không có người đi nhận. Kha có thể mượn địa chỉ của một người bạn trong quân ngũ cho nàng gửi thư nhưng chàng không thích phiền phức. Vả lại chàng sợ những lá thư của nàng gửi cho chàng trong dịp hè sẽ khiến chàng không còn can đảm ở lại đây. Nhìn những con dấu bưu điện mang tên quê hương mến yêu và đọc những dòng chữ mảnh mai nàng viết, Kha dám có quyết định trở về quê nhà gặp nàng ngay cho bớt nhớ nhung. Trở về quê nhà, bỏ dậy Cours làm sao chàng còn có thể dành dụm đủ tiền đi hỏi nàng?

 

Mùa hè đã chấm dứt. Kha nôn nóng chờ đợi ngày khai giảng niên học mới để được nhận thư nàng. Cách một tuần trước ngày khai giảng Kha đã gửi cho nàng một lá thư bảo đảm để nàng biết dự tính của chàng đã thành. Chàng đã dành dụm đủ tiền cho đám hỏi. Nàng hãy gửi thư trả lời cho chàng biết ý kiến gấp qua địa chỉ nhà trường.

 

Ngày khai giảng đến, Kha vội vã tới trường nhưng chàng chẳng nhận được lá thư nào. Nhìn các cô cậu học sinh vui vẻ cười đùa với bạn bè sau những ngày hè tạm biệt, Kha đã buồn cho hoàn cảnh của chàng. Điều chàng nôn nóng đợi chờ ở niên học mới đã không đến.

 

Chàng tự hỏi phải chăng nàng đã đi lấy chồng trong mùa hè vừa qua? Ồ, đâu có chuyện lạ lùng đó được. Nàng phải chờ mình chứ. Mình đã trung thành với nàng vậy nàng bắt buộc cũng phải trung thành với mình. Hay nàng đã bị bệnh cúm nên chẳng thể viết thư trả lời? Giả thuyết này có thể tin được vì ở quê hương chàng mùa này mưa nắng bất thường và ai cũng có thể mắc bệnh cúm. Cầu trời cho nàng mắc bệnh cúm, chàng lẩm bầm, chứ nàng đừng mắc bệnh nôn nóng lấy chồng.

 

Nửa tháng sau ngày khai giảng đã trôi qua. Kha gửi cho nàng hai lá thư bảo đảm nhưng vẫn không thấy hồi âm. Bố khỉ người yêu, chảng lẩm bẩm khi ngồi một mình trong phòng giáo sư đợi giờ dậy. Em ỷ em đã đỗ tú tài IBM nên không thích viết thư phải không? Em đợi đến khi nào người ta in và bán những lá thư tình mẫu rồi mới mua về gạch gạch gửi cho anh phải không? Bố khỉ những lá thư tình mẫu.

 

Đột nhiên Kha bật cười. Chàng nghĩ chàng đã thốt ra hai tiếng "Bố khỉ" kỳ quặc một cách vô thức và chẳng hiểu chúng có nghĩa gì. Thằng bạn Bắc kỳ luôn miệng thốt ra hai tiếng đó và chàng không ngờ chúng đã xâm nhập vào đầu óc chàng lúc nào không hay. Bố khỉ đầu óc. Kha lẩm bẩm khi quẹt diêm châm một điếu thuốc.

 

Hai giờ đầu buổi sáng nay thật nản. Kha chẳng dậy được gì, có một bài toán nhỏ mà chàng giải ba lần vẫn sai khiến cả lớp cười ồ. Đầu óc chàng bay bổng đâu đâu và chàng đã chờ đợi tiếng kẻng báo hiệu giờ ra chơi ngay khi mới bước chân vào lớp. Rồi tiếng kẻng chờ đợi đã vang lên, Kha bẻ đôi cục phấn ném xuống bục gỗ như người vừa trút khỏi gánh nặng trên vai. Chàng cố nở một nụ cười chào học sinh và định nói vài lời xin lỗi nhưng chẳng thể hé môi, chàng đánh lắc đầu bước ra khỏi lớp. Mong các em sẽ hiểu và thông cảm cho tôi. Mong các em sẽ hiểu khi các em cũng nôn nóng chờ đợi một cái gì...

 

Phòng giáo sư đã có mặt các cô mặc áo dài đủ mầu ngồi nói chuyện "thiên trời địa đất" với các ông giáo. Kha rót ly nước trà uống một hơi rồi kéo ghế ngồi dựa lưng vào tường. Chàng muốn ngủ một giấc ngắn, chỉ năm phút thôi như ở quân trường, cũng đủ giúp chàng khỏe khắn dậy những giờ kế tiếp. Khổ nỗi tiếng trò chuyện, cười đùa của quí vị đồng nghiệp vang lên như bầy kiến lầm lì bò vào tai chàng khiến Kha không chợp mắt được. Xin lỗi quí vị đồng nghiệp, chàng than thầm, đây đâu phải là một cái chợ.

 

"Thầy có cái thư".

 

Kha tỉnh người, ngồi thẳng dậy nói cám ơn bác cai già khi đưa tay nhận lá thư. Chắc là thư của nàng rồi, ít ra nàng cũng đủ thông minh để hiểu rằng mình đang nôn nóng đợi thư của nàng chứ. Chẳng thấy tên người gửi đề ngoài phong bì nhưng nhìn nét chữ Kha cũng biết đây không phải thư của nàng. Chàng thở dài, vậy là mình đã mừng hụt. Không phải thư của nàng thì thư của ai đi nữa chàng cũng muốn quăng vào sọt rác.

 

Nhìn kỹ nét chữ Kha nhận ra thư của thằng bạn Bắc kỳ. Chàng không muốn đọc thư của thằng bạn kỳ cục làm gì, chàng chỉ muốn ngủ nhưng những tiếng cười đùa vẫn tiếp tục vang lên. Thôi thì đọc xem hắn viết gì. Hắn là giáo sư văn chương biết đâu văn của hắn sẽ giúp mình ngủ được.

 

KH.

 

Mày nói với ông Hiệu trưởng tao chưa thể ra đây ngay được. Có thể người ta không cho tao đi dậy nữa. Một ông chủ nợ đón nhà nạt nộ đòi tiền đúng vào lúc tao vừa uống xong chai 33. Chắc mày cũng biết tao vốn nhát như thỏ, yếu như sên nhưng có mấy chai yểm trợ tinh thần rồi tao dễ nổi máu anh hùng lắm lắm. Vì vậy tao đã dậy dỗ tên chủ nợ một trận, tay có, chân có, chai có, ghế có và hắn đã đi nằm bệnh viện lấy giấy chứng thương. Rồi thì kiện cáo, rồi thì tạm giam, rồi thì chờ ngày ra tòa. Như thế tao không thể tiếp tục đi dậy dù lúc này rất muốn đi dậy sau ba tháng hè rong chơi.

 

Hãy chịu khó thay tao tưới nước, bắt sâu ở cây trúc đào mỗi ngày. Hãy chịu khó quét dọn phòng sạch sẽ. Hãy chịu khó giữ vững niềm tin thế nào rồi người anh hùng đau gan cũng sẽ trở về.

 

TH.     

 

Bố khỉ thằng văn chương. Kha rủa thầm và xé lá thư ném vào sọt rác. Viết văn như thế không hiểu sao hắn lại đậu được bằng cử nhân văn chương và còn được người ta xuất bản cho một tập truyện ngắn nữa chứ. Văn chương gì chỉ khiến mình mất ngủ.

 

Chàng còn kiên nhẫn chờ đợi thư của nàng, đêm nay Kha đã đem hết số tiền dành dụm được nhờ dậy thêm ba tháng hè ra đãi bạn bè nhậu. Một bữa tiệc linh đình mừng người hết lo lắng đợi chờ. Gà quay, heo quay, chim cu quay, vịt quay, đủ thứ quay cộng thêm với những chai rượu Johnny "đi bộ" đã giúp Kha có những trận cười hể hả.

 

Bữa tiệc tàn, bạn bè ra về hết, Kha vẫn còn ngồi nhâm nhi một đùi gà quay với ly rượu vàng óng ánh trong căn phòng trọ vắng lặng và bề bộn những đồ nhậu trên nền xi măng. Chàng đã dậy học trò tỉ trọng của rượu là 0.8 gram nhưng không hiểu sao nó lại làm đầu chàng nặng chình chịch. Phải chăng tỉ trọng đích thực của rượu là một tấn? Kha lắc lắc cái đầu muốn nó văng ra khỏi cổ cho nhẹ người nhưng cái đầu vẫn bám chặt vào cổ chàng. Không biết làm gì hơn Kha đứng dậy tìm giấy viết thư. Phải viết cho nàng một lá thư nữa, chàng nghĩ. Không biết đây là lá thư thứ mấy mình gửi cho nàng mà nàng không thèm trả lời nhưng thây kệ hãy viết thêm cho nàng một lá thư cuối cùng nữa. Kha bóc một tờ lịch viết ở phía sau để khỏi mất công ghi ngày tháng. Dù say khướt nhưng chàng vẫn đủ tỉnh táo để quẹt diêm châm một điếu thuốc và viết:

 

Này người anh yêu,

 

Chắc em nghĩ em là mẹ anh nên anh có bổn phận phải viết thư vấn an em đều đều phải không? Hay tại lúc này giấy đắt, mực đắt nên em "thắt lưng buộc bụng giữ eo" viết thư trả lời?

 

Chắc em cũng biết, yêu nhau đâu phải là làm cha mẹ nhau mà chỉ được quyền làm cha mẹ những đứa con của nhau mà thôi. Nhưng chúng ta đâu đã có đứa con nào vậy chúng ta chỉ là người tình của nhau. Là người tình thì phải chịu khó viết thư hỏi thăm sức khỏe nhau chứ đâu có thể lơ là như em chẳng cần biết anh sống chết như thế nào trong ba tháng hè xa cách.

 

Vì vậy anh rất buồn mà báo tin cho em biết, đám hỏi em đã được anh sửa đổi thành "đám nhậu" với bạn bè. Mong rằng hơi rượu sẽ còn mãi mãi trong tim anh như hình bóng em.

 

KH.     

 

Chẳng thèm đọc lại lá thư để sửa lỗi chính tả, Kha gấp tờ lịch lại bỏ vào bì thư mầu xanh có sẵn tem và dán lại. Chàng biết khi đọc xong thư này, nàng sẽ chửi rủa chàng là người vô học, mất dậy, du côn và nhiều thứ nữa. Nhưng tất cả những tiếng chửi đó không làm chàng buồn. Chàng chỉ thật sự buồn vì hiểu rằng ở kiếp này hay triệu triệu kiếp sau nàng cũng không có đủ thông minh để hiểu rằng chàng tha thiết yêu nàng. Chỉ có Chúa mới biết được tình yêu của chàng dành cho nàng. Nhưng Chúa là một người quá đứng đắn, nghiêm trang, chắc ngài chẳng bao giờ thèm "mách lẻo" tình yêu của chàng cho nàng biết.

 

Kha cố gắng đứng thẳng người rồi loạng choạng bước ra khỏi phòng đi bỏ thư vào một thùng thư gắn trước một nhà sách ở cuối phố. Chàng phải đi bỏ thư ngay lúc này nếu không ngày mai chàng sẽ không còn hứng thú đi gửi thư nữa. 

 

Trời mới mưa buổi chiều. Không khí mát mẻ nhưng đầu óc Kha vẫn nóng bừng. Đêm tối đen. Những ngôi nhà quanh căn phòng chàng trọ đều đã tắt đèn. Kha nghiêng ngả bước đi không còn nhận ra phương hướng chiếc cổng sơn xanh đóng kín nằm ở đâu. Thình lình chàng đâm sầm vào một gốc cây ngã nhoài xuống đất. Những giọt mưa còn đọng trên lá rơi tới tấp xuống mặt chàng mát lạnh. Kha tỉnh dần, chàng đưa tay quờ quạng trên mặt đất ướt để tìm lá thư đánh rơi và chàng chỉ bắt gặp những đóa hoa trúc đào rơi rụng. Chàng giận dữ vò nát một đóa hoa trong tay và Chúa ơi nếu có thằng bạn Bắc kỳ ở đây chắc hắn sẽ cười chàng bể bụng khi hắn nhận ra chàng đang khóc.

 

 

NGUYỄN THANH TRỊNH     

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 145, phát hành ngày 5-10-1974)

 

THẬT SỰ TA YÊU NHAU - Nguyễn Thanh Trịnh

 

Suốt buổi chiều trên căn gác xép bằng gỗ nóng bức nơi tôi trọ, chúng tôi đã cố gắng dàn xếp cho chuyện tình của mình có kết quả tốt đẹp nhưng chẳng đi đến đâu. Cả hai đã mất thì giờ và nhức đầu vì cái chuyện "chẳng ra gì" đối với thiên hạ nhưng lại "thật ra gì" đối với chúng tôi.

 

Ba má nàng đã nhờ nàng chuyển bằng miệng đến tôi một tối hậu thư. Hoặc là tôi phải cưới nàng cuối năm nay, hoặc là nàng phải lấy ông kỹ sư cầu cống đã đồng ý sẽ cưới nàng vào tháng tới, hoặc là nàng phải vào tu viện Công giáo vào dịp Giáng sinh cho đúng với lời thề nếu không lấy được tôi. Nàng nhấn mạnh câu ba má nàng đã nhấn mạnh: "Hoặc gì thì hoặc nhưng không được hoặc là con tiếp tục ở nhà nấu cơm cho ba má".

 

Trình bày xong tối hậu thư, nàng ngước mắt nhìn tôi hỏi:

 

- Anh nghĩ sao về mấy cái "hoặc là" đó?

 

Tôi đưa tay gãi đầu suy nghĩ. Tôi có thói quen gãi đầu suy nghĩ không phải vì mái tóc dài có chí mà vì theo lời khuyên của một bác sĩ, kích động những mạch máu ở đầu hoạt động mạnh, trí óc sẽ sáng suốt hơn. Sau khi đã hơi hơi sáng suốt, tôi nói:

 

- Mấy cái "hoặc là" đó gắt củ kiệu quá. Bây giờ hoặc là chúng ta tiếp tục suy nghĩ tìm ra một giải pháp để rồi sau đó mỗi người phải uống 2 viên Aspirine chữa bệnh nhức đầu, hoặc là chúng ta đi xem xi nê cho đầu óc khuây khỏa rồi sẽ tính sau. Em nghĩ sao?

 

Chẳng cần phải gãi đầu suy nghĩ lôi thôi, nàng nói ngay:

 

- Em để anh toàn quyền quyết định.

 

Và tôi đã quyết định đi xem phim Summer of Love do Renaud Verley đóng với một cô đào Nhật có mái tóc cắt ngắn trông rất "đẹp trai"

 

Cuốn phim kể lại một chuyện tình đẹp của một đôi tình nhân trẻ (như chúng tôi) nhưng chẳng giúp ích gì cho chúng tôi. Khi đèn trong rạp bật sáng, tôi nhìn thấy trên khuôn mặt nàng vẫn còn vẻ cau có như lúc mới bước vào. Khán giả đang chen lấn nhau ra vào đông nghẹt ở hai lối đi. Trong khi ngồi nán lại chờ thiên hạ ra bớt, nàng quay sang tôi nói:

 

- Anh thấy không, một người Pháp một người Nhật, họ khác chủng tộc nhưng họ vẫn yêu nhau dễ dàng.

 

- Anh cũng yêu dễ dàng nếu người yêu của anh là cô đào Nhật xinh đẹp đó.

 

- Còn đối với em thì sao?

 

- Cũng dễ dàng như thường. Nếu anh và em được hãng phim nào ở VN mời đóng chung trong phim "Chuyện tình Lan và Điệp". 

 

Nàng đứng dậy kéo tay tôi:

 

- Thôi đi về ông. Tướng ông người ta chỉ thuê đóng phim "Con ma nhà họ Hẹn".

 

Bên ngoài rạp hát trời đã tối. Vỉa hè và mặt đường loang loáng nước mưa phản chiếu những ánh đèn màu ở các cửa hàng, có lẽ trời đã mưa lớn lúc chúng tôi còn ngồi trong rạp. Sợ cơn mưa sẽ lại ào ào đổ xuống nên khán giả ra về ùa nhau giành những chiếc xích lô, taxi đậu đợi khách dọc theo lề đường trước rạp. Mới 8 giờ. Tôi hỏi nàng muốn về nhà chưa. Nàng lắc đầu và chúng tôi đi bộ bên nhau.

 

Mưa lất phất phả vào mặt tôi những bụi nước mát lạnh. Băng qua một con đường rộng, chúng tôi đi dưới hiên một thương xá lớn. Các kisosque thâu băng đua nhau phát thanh đủ các loại nhạc VN và ngoại quốc. Trong khối âm thanh hỗn độn đó tôi nhận ra một bản nhạc mình ưa thích nên đi chậm lại để lắng nghe. Bản nhạc How can you mend a broken heart đang được ban Bee Gees hát ở đoạn điệp khúc. Please help me mend my broken heart. And let me live again...

 

Tôi cũng có một trái tim đã vỡ. Trái tim vỡ không phải vì bị thất tình mà vì không nuôi nổi tình. Tôi không sao giải quyết được những cái "hoặc là" do ba má nàng đưa ra. Tôi không thể cưới nàng vào cuối năm nay theo lời yêu cầu của tối hậu thư. Chưa học xong Đại học Nông nghiệp, tôi không biết làm cách nào kiếm đủ gạo nuôi nàng. Còn nàng mới học đến lớp 12A, với học lực đó nàng cũng chưa đủ để đi làm thư ký nuôi tôi tiếp tục ăn học đến ngày tốt nghiệp.

 

Gia đình cả hai đều nghèo, chúng tôi không thể chờ mong tiền viện trợ mỗi tháng, vả lại tôi thích "thân lập thân" nên cũng không muốn nhờ cậy ai. Nghèo mà còn bày đặt yêu đương đúng là nghèo mà ham.

 

Tại trời lỡ ban cho tôi một trái tim quá nhỏ, không chịu nổi sức nặng của một chiếc "xe hoa" đè lên. Tôi chán nản lẩm bẩm "Làm sao em có thể hàn gắn được một trái tim đã vỡ?"

 

Đang đi bên tôi, nàng dừng lại hỏi:

 

- Anh nói gì vậy?

 

Tôi trả lời như một cái máy Akai 150D:

 

- Làm sao em có thể hàn gắn được một trái tim đã vỡ?

 

Nàng nhăn mặt:

 

- Khùng à. Em đâu phải là "y tá của lòng anh".

 

Y tá của lòng anh? Lạy Chúa, tôi biết nàng đã chẳng hiểu gì. Khi nàng chẳng hiểu gì, nàng thường nói những câu tôi cũng chẳng hiểu gì. Nàng chỉ hiểu những chuyện mà theo nàng là rất thực tế như Tình Yêu là Đám Cưới. Còn một trái tim đã vỡ đối với nàng lại có vẻ trừu tượng khó hiểu. Chẳng nên giải thích làm gì, tôi nghĩ. Làm sao người ta có thể giải thích được một trái tim đã vỡ?

 

Một em nhỏ bưng rổ hoa đến mời tôi mua. Những chuỗi hoa lài có mầu trắng phớt xanh trong đêm mưa tỏa hương thơm ngát. Tôi mua hai chuỗi hoa tặng nàng và nàng nở nụ cười rất tươi, khuôn mặt nàng rạng rỡ như trằng rằm chẳng còn một áng mây cau có phủ ngang. Tôi biết nàng luôn luôn hài lòng vì những chuyện thực tế như vậy. Nàng sẽ hài lòng hơn nữa nếu tôi thực tế hơn, mua tặng nàng một chuỗi hạt trai. Nhưng tôi thực tế hơn thế quái nào được trong khi tiền thuê nhà tháng này tôi sẽ phải thiếu chịu vì đã lấy khoản tiền đó mời nàng đi xem xi nê.

 

Nàng hỏi, giọng mềm ướt như có hơi mưa:

 

- Bây giờ đi đâu anh?

 

Đi đâu? Tôi cũng chẳng biết dẫn nàng đi đâu. Tôi chỉ muốn về nhà một mình ngủ một giấc cho khỏe nhưng sợ nàng buồn, tôi nói:

 

- Đi "lăng quăng" vậy.

 

- Em đã đói bụng.

 

Nàng nói một câu thật đúng với thực tế vì tôi cũng đang đói bụng như nàng. Thôi hãy quên đi trái tim đã vỡ, hãy nghĩ đến cái bao tử sắp vỡ của mình.

 

Chúng tôi đến ăn bún chả ở một quán lộ thiên ngoài bờ sông. Để khỏi nhìn miệng nhau mắc cỡ, khó nuốt nên cả hai ngồi song song cùng chiều nhìn sang bên kia sông. Nhờ không mắc cỡ nên nàng đã ăn được hai tô bún và tôi không phải vì tham ăn mà vì lỡ hâm mộ đoàn túc cầu Tây Đức trong trận đá với Thụy Điển nên đã cố gắng nâng tỉ số lên 4 tô trên 2 tô bún chả của nàng.

 

Ăn uống xong tâm hồn thoải mái, vừa xỉa răng chúng tôi vừa đưa mắt nhìn bâng quơ. Dòng sông nước đen thẫm, thấp thoáng bóng những con đò qua lại. Giữa mặt sông nổi bật vết dầu loang từ bến tầu đèn điện cháy sáng ở phía xa. Cách chỗ chúng tôi ngồi khoảng 100 thước, thiên hạ đang xếp hàng nối đuôi nhau đứng lòng vòng như con rắn đợi lên tầu Logos của hội thánh Tin Lành, để được tặng những quyển sách nói về cuộc đời của Chúa. Thiên hạ đứng đông nghẹt giống như tấm ảnh in trên báo chụp dân Mỹ xếp hàng trước rạp xi nê đợi mua vé vào xem phim The Exorcist, phim kể chuyện một cô bé bị Quỷ nhập vào người. Tôi thật sự không ngờ Chúa và Quỷ đều quyến rũ con người đông như nhau.

 

Nhìn bâng quơ một lúc, ngoại cảnh vẫn không giúp nàng quên được câu chuyện buổi chiều. Nàng quay sang tôi hỏi:

 

- Anh đã giải quyết được mấy cái "hoặc là" đó chưa?

 

Tôi lắc đầu:

 

- Chịu. Nếu ba má mà ra đề thi chắc anh phải từ giã học đường sớm.

 

Nàng nói:

 

- Ví dụ nếu em chịu lấy ông kỹ sư cầu cống đó thì anh nghĩ sao?

 

- Thì em sẽ là bà "kỹ sư nhà bếp" chứ còn nghĩ sao nữa.

 

- Ví dụ em không chịu lấy ông ta. Em đi tu thì anh nghĩ sao?

 

- Thì em sẽ là Ma Soeur giầu lòng bác ái. Đêm đêm em sẽ cầu nguyện cho anh được hạnh phúc với một cô gái khác.

 

Nàng bĩu môi:

 

- Còn khuya em mới cầu nguyện cho anh được hạnh phúc, em sẽ cầu nguyện cho anh bị xe cán thì có.

 

- Chúa ơi, vậy anh phải tập hát bài "Em dữ như bà chằng".

 

Nàng cười nói:

 

- Bây giờ ví dụ em bỏ nhà đi theo anh thì sao?

 

- Thì anh phải chuẩn bị mùng, mền, chăn, chiếu vào bót nằm, vì ba má em sẽ kiện cáo lung tung.

 

- Ví dụ...

 

Tôi nổi sùng ngắt lời nàng:

 

- Thôi dẹp mấy cái "ví dụ" phải gió đó đi. Sao em không ví dụ ta đừng yêu nhau có phải vui hơn không.

 

Sự thật tôi muốn nói "Sao em không ví dụ ta cắn nhau có phải vui hơn không" nhưng tôi sợ nàng nói tôi mất dậy. Mặc dù tôi đúng là người mất dậy vì cậu học sinh tôi dạy kèm đã thi rớt tú tài IBM, gia đình cậu đã mời tôi ra khỏi nhà và tôi đang thất nghiệp sống lêu bêu.

 

Dù cho tôi không nói ra cái ví dụ độc đáo đó nhưng chỉ cần nói "Ví dụ ta đừng yêu nhau" cũng đủ làm nàng khóc. Nàng cúi xuống, tóc lõa xõa che lấp khuôn mặt. Nàng nói trong tiếng nấc:

 

- Anh không còn yêu em nữa phải không?

 

- Tùy em, muốn nghĩ sao thì nghĩ. 

 

Tôi chỉ biết nói thế. Tôi yêu nàng thiết tha nhưng tôi chúa ghét tôi yêu thiết tha. Tình yêu mà còn phải "phụ đề Việt ngữ" thì thật chán phè như xem phim Việt nói tiếng Tầu. Vả lại tôi có nói ra chắc nàng cũng chẳng hiểu lòng tôi. Yêu thiết tha có vẻ trừu tượng quá. Nếu tôi nói "Tình anh yêu em nặng một ngàn ký lô" chắc nàng sẽ hiểu và cảm động ngay. Vì một ngàn ký lô rất thực tế, nhưng nếu nói thế thì thà tôi về yêu đồng, chì, sắt, kẽm còn hơn.

 

Tạm nghỉ 5 phút để suy nghĩ và lau nước mắt rồi nàng nói:

 

- Em đã chứng mình tình yêu của em bằng thiện chí bỏ nhà theo anh. Còn anh, hãy chứng minh tình yêu của anh đi.

 

Hết ví dụ đến chứng minh, nàng làm tôi muốn điên cái đầu. Tôi chỉ muốn đốt giai đoạn đi đến kết luận ta xa nhau cho khỏe, nhưng sợ nàng khóc nên tôi phải gãi đầu suy nghĩ tìm cách chứng minh:

 

- Anh sẽ bỏ hút thuốc, mỗi tháng để dành 3.000 đồng.

 

Nàng ngẩng đầu hỏi:

 

- Để làm gì?

 

- Để chứng minh anh yêu em.

 

- Chứng minh gì kỳ cục vậy?

 

- Một tháng 3.000 đồng. Một trăm tháng anh sẽ để dành được 300.000 đồng. Vậy em hãy chịu khó đợi 8 năm 4 tháng nữa anh sẽ có đủ tiền đi cưới em.

 

Nàng lắc đầu thở dài ngao ngán:

 

- Tám năm nữa, tiền sẽ xuống giá và nhan sắc em cũng xuống giá theo.

 

Tôi hăng hái nói:

 

- Em đừng lo. Anh sẽ cố gắng để dành một triệu đồng trong vòng 30 năm nữa. Lúc đó anh sẽ là triệu phú, có dư tiền mời em lên xe hoa đến mỹ viện sửa sắc đẹp.

 

Nàng lại ngao ngán lắc đầu thở dài:

 

- Ba mươi năm nữa, em tròn 50 tuổi. Anh hãy đến mời em lên xe hoa đưa vào nghĩa địa là vừa.

 

Tôi bất mãn gắt:

 

- Sao em bi quan thế. Em đã đọc truyện Kiều mà không nhớ câu "duyên nợ ba sinh" à. Yêu nhau người ta đã hứa hẹn chờ đợi ba kiếp sau. Em chờ anh mới có 30 năm mà đã thở dài, thối chí vậy còn bắt anh chứng minh ta yêu nhau làm gì cho mệt óc.

 

Nàng cũng có vẻ bất mãn nên gắt:

 

- Anh mới chính là người bi quan vì luôn miệng nói chờ đợi, chờ đợi. Nếu lạc quan anh đã tranh đấu để cưới em trong năm nay. 

 

- Tranh đấu, trâu đánh với ai? Với ba má em à?

 

- Với đời. Anh phải "dấn thân" đi chứ, cứ "viễn mơ" hoài hoài làm sao khá được.

 

Lậy Chúa, không biết nàng đã học được mấy danh từ chối tai đó ở tờ báo văn nghệ nào? Để chứng tỏ mình cũng rành mấy danh từ kiểu cọ đó, tôi nói:

 

- Thôi em ạ, hãy để anh tiếp tục "viễn mơ". Nghe em xúi dại "dấn thân" vào tình yêu chắc anh sẽ mắc nợ suốt đời.

 

- Tại sao lại mắc nợ?

 

Nàng luôn luôn thực tế nhưng lần này nàng chẳng thực tế tí nào. Nàng chỉ biết một câu thơ của Tản Đà trong quyển giảng văn lớp 11. Mình với Ta tuy hai mà một và nàng không biết rằng trong đời sống Ta với Mình sẽ thành mười một, mười hai. Tôi đành phải giải thích dài dòng cái "rắc rối của cuộc đời" cho nàng hiểu:

 

- Em không nghĩ đến hậu quả của sự "dấn thân" à. Một bầy con sinh ra, tiền đâu anh nuôi chúng? Thôi cứ ví dụ ta yêu nhau, ví dụ ta đã làm đám cưới linh đình ở nhà hàng Đồng Khánh, ví dụ ta đã sống hạnh phúc bên nhau đến đầu bạc răng long. Hãy cứ ví dụ cho nhiều để chuyện tình đôi ta được mãi mãi đẹp nghe em.

 

Tôi thầm nghĩ: Phải chăng tình yêu là những ví dụ không thể chứng minh vì Tình Yêu là thứ hạnh phúc chập chờn, mung lung nhất trong những hạnh phúc có được của con người? Tôi nghĩ vậy nhưng chẳng nói ra vì điều đó thật là trừu tượng và nàng chẳng bao giờ chịu hiểu những điều trừu tượng như vậy.

 

Nàng nhìn tôi một cách thất vọng rồi đưa mắt nhìn sang bên kia sông vùng đen tối. Nàng thở dài:

 

- Yêu anh thật là nản.

 

Tôi cũng nhìn sang bên kia sông vùng đen tối. Tôi cũng thở dài:

 

- Thật sự ta yêu nhau thật là nản. 

 

Mặc dù ngày xưa đi học, môn toán là môn tôi luôn luôn bị ăn hột vịt lộn nhưng hôm nay nhờ đối thoại với nàng, tôi đã có đủ thông minh để mạnh dạn phát biểu một định lý về tình yêu như sau:

 

"Hai người yêu nhau ngồi song song cùng thở dài sẽ chẳng bao giờ còn gặp nhau vì sau đó mỗi người sẽ đứng dậy, đi mỗi hướng khác nhau".

 

Tôi dám quả quyết câu đó là một định lý chứ không phải là một định đề như của Euclide. Vì tôi có thể chứng minh được dễ dàng là sau bữa ăn tối cùng thở dài đó, tôi và nàng đã chẳng còn gặp nhau.

 

 

NGUYỄN THANH TRỊNH      

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 143, phát hành ngày 5-9-1974)

 

BÀI LUẬN VĂN THỨ NHẤT - Kiều Giang

Bố tôi năm nay chỉ khoảng bốn mươi tuổi mà đầu đã bạc trắng. Đó không hiểu vì sự di truyền từ ông nội hay vì phải suy nghĩ luôn luôn để viết hết truyện này sang truyện khác. Có lần tôi tò mò hỏi thì mẹ tôi cười đáp:

 

- Bố bạc đầu sớm vì lo lắng cho các con đấy.

 

Bố bạc đầu sớm vì lo lắng cho các con đấy. Câu nói làm tôi rung động cả người. Những buổi trưa không ngủ, bố tôi ngồi viết "phơi-ơ-tông" cho các báo. Cái lưng khom xuống, hai bàn tay nhanh nhẹn trên các phím tròn của máy đánh chữ. Tiếng rào rào quen thuộc. Và khuôn mặt, hình như nó đang thuộc về khung cảnh nào khác. Bố tôi thường nói:

 

- Bàn viết của bố phải kê ở cửa sổ con ạ. Nếu bố viết bài mà không nhìn ra ngoài trời được thì khó mà có ý tưởng hay lắm.

 

Bố tôi chẳng bao giờ đánh chúng tôi, việc này chỉ do mẹ tôi giải quyết. Khi chúng tôi đòi gì miễn là đừng ngoài khả năng, bố tôi mua hết. Có ba đứa con mà cứ quay như chong chóng, hôm nay đi lựa chọn cái này, ngày mai đi mua cái kia. Nhiều khi tiền lương lãnh về trôi đi phân nửa. Họ hàng nói bố tôi hoang phí. Nhưng tôi không nghĩ thế, tôi hiểu bố tôi lắm. Ngày xưa, nghề văn chưa được thịnh, có một tháng nhà hụt tiền mà tôi chưa đóng tiền học. Mẹ tôi đi vắng, tôi lại xin tiền bố thì người đang cặm cụi viết bài. Người lặng lẽ xoa đầu tôi và ứa nước mắt. Có lẽ đó là những giọt nước mắt mà tôi nhớ suốt đời.

 

Bố tôi vẫn mơ một ngày nào đó được dẫn chúng tôi về Hà-Đông thăm nhà cũ. Ngôi nhà mà người đã sống suốt quãng đời thơ ấu. Ngôi nhà có cây ổi tàu dòn tan, có chim sẻ làm tổ trên mái. Bố tôi tả Hà-Đông với một luyến tiếc kỳ diệu, và Hà-Nội như một địa danh đã không còn. Hà-Nội với sương mù trên hồ Hoàn-Kiếm, với xe điện chạy từ Hà-Đông ra, với các phố hàng Ngang, hàng Đào, hàng Bạc, và với cả bố tôi với chiếc xe đạp chạy lăng quăng nữa.

 

Bố tôi rất mê đọc sách. Người đã đọc rất nhiều tác phẩm hay của Anh, Pháp mà còn cố học tiếng Tầu để đọc văn chương Tầu. Ngoài giờ viết gần như người chỉ nằm đọc sách. Vì viết và đọc nhiều nên bây giờ mỗi khi đọc, bố tôi phải mang kính trắng. Tôi cũng thích đọc nhưng vốn liếng sinh ngữ của tôi nghèo nàn quá, bố tôi phải giảng nghĩa hoặc kể lại. Vì biết thế nên quà của tôi là sách, truyện. Ba anh em, chắc tôi là đứa khó tính nhất, bố tôi vô cùng nhẫn nại khi dẫn tôi đi mua đồ dùng. Hàng nào tôi cũng lắc đầu, món gì tôi cũng không vừa mắt. Đến khi mua được, về nhà, bố tôi ngồi thở sườn sượt. Thế mà lần sau bố tôi lại dẫn tôi đi, lại chọn và lại về thở sườn sượt.

 

Trong ba con, bố tôi thương tôi hơn cả, có lẽ vì tôi là con gái và có sở thích giống người. Cách đây vài năm, khi mừng tuổi tôi, bố tôi trao cho tôi tấm carte có ép hoa Penseé và viết, có một câu tôi cảm động hoài: "Bố yêu thương con nhất đời".

 

Thưa bố kính mến của con, con xin ghi nhớ và con: con yêu thương bố nhất đời.

 

 

KIỀU GIANG     

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 16, tuần lễ từ 9-9 đến 16-9-1971)

 

 

 

HOA CAU - Phạm Khánh Vũ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

Đường về nhà bé ngát hương cau

bé ủ mùi thơm anh biết đâu

có con bướm trắng bên hàng giậu

Đã biết hái hoa đẹp giắt đầu

 

anh về nhà bé chiều tháng mười

lá bên hồ rụng ngẩn ngơ thôi

lòng như chiều nay sao buồn quá

hoa trắng trên cành sao chẳng rơi

 

thấy bé bên giàn hoa tóc tiên

cùng màu nắng mới thẹn thò duyên

bé cười răng trắng như là ngọc

âu yếm mừng anh trước bậc thềm

 

anh lượm hoa cau ngát những hương

cài lên tóc bé dạt dào thương

chút tình yêu ẩm trong lòng mặt

không nói cho hồn thêm vấn vương 

 

từ đó anh đi không trở về

hoa cau còn rụng dưới hàng tre

bé còn áo trắng chờ anh đó

hay đã sang sông bỏ ước thề

 

                              PHẠM KHÁNH VŨ

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 65, tuần lễ từ 24-8 đến 31-8-1972)

 

BIỂN CÁT - Choàng Vũ Thái Nguyên

Cũng như mọi khi, hôm nay tôi dậy thật sớm, chống tay lên cằm nhìn mông lung ra biển. Chẳng nhớ tôi đã nghĩ gì mà vào nhà thay quần áo, lấy cả chiếc mũ trắng đội lên đầu. Cô Khanh còn ngủ, thôi đừng đánh thức cô dậy, tôi ra bàn, viết vội lên tờ lịch để bàn:

 

"Cô nhé, cháu đi chơi biển, cô đừng lo nhá, Thuyên"

 

Tôi bước nhanh xuống mấy bực thềm nhà, sáng nay biển đẹp lạ lùng, mặt nước phẳng êm, lớp sương mù mờ đục trải đều. Một thoáng đợt sóng đưa nước tràn vào bờ làm chân tôi tê cóng. Trên lớp cát mịn những con sò, con ốc nhỏ và những con dã tràng chân tua tủa dễ thương ghê. Tôi nhặt bỏ đầy vào chiếc nón. Mấy căn nhà nhỏ ở ven biển san sát nhau với mái ngói đỏ, tường vàng nhạt trông ngoan hiền chi lạ. Thành phố còn yên ngủ ngoài một vài chiếc cam nhông chở hàng đi sớm. Xóm chài đã buông lưới ra khơi. Se sẽ nhìn để thấy một chút thương mến, gió biển thổi tạt vào lạnh buốt xương thế mà tôi vẫn thích mặc thế này cho có vẻ... thể thao một tí. mẹ mà biết được thì chắc sẽ không cho ra đây chơi nữa. Lúc còn ở nhà mẹ vẫn mắng "hứ nắng chẳng ưa, mưa chẳng chịu thế mà đi đâu không thấy mang nón mũ gì cả", mẹ vẫn còn lo cho tôi như lúc 10 tuổi vậy, ra đây nghỉ hè mà mẹ lo cho đủ cả, áo len, mũ... và căn dặn hoài:

 

- Khéo bệnh đấy nhé con.

 

Tôi liến thoắng:

 

- Mẹ khỏi lo, cẩn thận con là nhất.

 

Tôi ghét đi chơi biển sáng mà cứ khuân theo nào áo, mũ len, nào khăng quàng cổ, nào bí-tất. Ngắm biển phải ngắm bằng tất cả các giác quan mới thích chứ. Bất chợt, tôi nghe ai hỏi:

 

- Cô bé ơi, đi chơi sớm thế, không khéo bệnh đấy.

 

Tôi nhìn vào căn nhà có thềm cao quay ra biển thì thấy có người đứng tập tạ nhìn tôi cười. Tôi hơi luống cuống tay nắm chặt lấy vành nón. Mấy hôm sau tôi không đi ngang đó nữa (?) chỉ ngồi ở mấy bực thềm sau nhà nhặt mấy viên cuội trắng ném ra bãi. Tôi thấy có cái gì là lạ trong hồn không định được, có lẽ chỉ là một thoáng bâng khuâng của buổi mai đẹp trời thôi. Một buổi trưa tôi ra biển tắm gặp mấy đứa bằng chừng tuổi tôi ngồi trên cát vẫy tôi lại chơi, thấy tôi còn ngần ngại, con bé khoác chiếc khăn hồng nói nhanh:

 

- Mấy tụi này cũng ra nghỉ hè đây.

 

Ngồi nói "chuyện nắng, chuyện mưa" một lúc tụi tôi đùa bằng thích, vẫn còn tính trẻ con ghê. Hè năm nay còn đùa vui thỏa thích chứ một, hai năm nữa phải loay hoay với những con toán nhức óc, eo ơi, nghĩ tới mà rùng mình. Lúc về, An hỏi tôi:

 

- Thuyên có biết chơi đánh vũ cầu không?

 

- Biết... in ít thôi.

 

Nó nói chiều đến nhà dắt tôi đi, tôi ngạc nhiên ghê sao nó biết, lúc sau tôi mới biết nhà An ở cách nhà tôi có mấy căn. Đến nhà An đánh vũ cầu hoài tôi mới biết anh Huy An là người hỏi tôi sáng hôm nọ. Anh nói chuyện với tụi tôi có vẻ thân mật, có lẽ là để tôi đừng ngượng ngập anh. Nhiều lần đang chơi, tôi tình cờ bắt gặp anh Huy nhìn tôi làm tôi hơi bối rối trong lúc An cười hóm hỉnh:

 

- Cái gì thế?

 

- Đâu có gì đâu nào.

 

Nhưng mà con bé không tin, cứ cười ra điều bí mật.

 

Tôi đang nằm trên ghế dài định ngủ thì nghe tiếng An gọi khe khẽ ngoài cổng, tôi chạy nhanh ra, nó làm vẻ quan trọng:

 

- Ra báo tin này, "khủng khiếp" lắm.

 

Tôi kéo nó ra giàn hoa giấy:

 

- Đi ra đây, cô Khanh ngủ. Tin gì ghê thế?

 

Con bé cầm quyển tập bìa nâu cứng giơ lên:

 

- Đây này, nhưng trước khi đưa phải "thông cổ" chứ!

 

- Ừ, sẵn sàng 2 tay, đưa nhanh xem nào.

 

- Một chầu kem, nhất định nhé, ối dào quan trọng nhắm cưa. 

 

Tôi giật quyển tập trên tay nó, nó nghiêng đầu cười:

 

- Trang cuối cùng đó.

 

Tôi lật nhanh, thấy có chép bài "Tám phố" của N.S và vòng bút xanh khoanh trong đoạn:

 

"Buổi chiều ngồi thư viện rất nghiêm,

Tờ hoa trong sách cũng nằm im

Đầu thư và cuối cùng trang giấy

Những chữ y dài trông rất ngoan..."

 

Và nhiều dòng chữ ở dưới, cuối cùng tôi thấy viết... "một cái tên dễ thương V.T.H.T", có một thoáng nghĩ ngợi trong tôi, thấy mặt nóng ghê. An lí lắc:

 

- Vê, tê, hát, tê là cái gì ấy nhỉ? Xin thưa, Vũ thị Hoài Thuyên ấy mờ.

 

Tôi mắc cỡ quá đấm vào vai nó thật đau:

 

- Chắc là anh ấy... viết cái gì đấy.

 

- Viết cái gì nữa, trưa này ông ấy về học nhờ An cất dùm mấy quyển tập tình cờ lật ra gặp đấy. Chà giấu giếm kỹ chưa? Hỏi cứ đâu có gì đâu.

 

Cơn gió lạ thổi tới làm tôi ngẩn ngơ. Những lần đến nhà An chơi, tôi chẳng để ý lắm. Anh nói chuyện có vẻ chiều chuộng tôi như An thôi. Chưa lần nào anh nói với tôi cái gì khác ngoài những chuyện gẫu. Những xao động tâm hồn đã tập cho tôi làm những bài thơ không vần, không luật, tôi bắt đầu chú ý đến anh, một khuôn mặt bình thường thoáng một chút dễ dãi, đôi khi trầm lặng, lời chiều chuộng kín đáo không như những câu nham nhở, đã thành điệp khúc hay những khuôn mặt quảng cáo cho hãng Babilac mà tôi gặp khi đi học.

 

Một tháng hè của tôi đi thật nhanh đến độ ngẩn ngơ khi xem tờ lịch. Ba bảo phải về, chơi hoài học dốt. Chiều hôm đó tụi An bày đặt đưa tiễn đến kéo tôi trải tấm khăn lớn trên cát ngay dưới gốc phi lao rồi sắp bánh ra. Tụi An cố nói cười thật nhiều rồi bày hát hỏng để tôi đừng buồn. Buổi chiều xuống thật thấp, những sợi tơ phiền muộn kéo dài lê thê, những câu từ giã làm tôi khóc. Tôi và An về cùng ngõ, đến ngang nhà nó cứ bắt tôi vào chơi với nó một lát rồi hãy về, nó bắt tôi phải hát một bài trước khi về rồi nó chạy vào nhà mang cây guitare ra cho anh Huy. Tôi nghe lời anh, hát bài Dư âm:

 

"Muốn nói cùng em, đôi lời trìu mến, tim anh băng giá đang ngại ngùng câu năm tháng mong chờ".

 

An nhìn tôi:

 

- Mong năm sau Thuyên sẽ thành cô tú một để còn ra đây chơi nữa nhé.

 

Tôi cười khẽ, sao không nói được cái gì cả, anh Huy nhìn tôi, hình như bãi cát biển và rặng phi lao nhuộm màu tím trầm đọng trong mắt anh, tiếng sóng vỗ mạnh như pha lê vỡ vụn làm tôi sợ. Bãi cát biển hôm nay mênh mông quá.

 

 

CHOÀNG VŨ THÁI NGUYÊN      

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 13, tuần lễ từ 19-8 đến 26-8-1971)

 

MỘT THỜI - Phù Trầm

Con dốc đổ xuống thoai thoải. Những hàng cây thấp vàng úa hai ven lề um tùm. Tiếng chim kêu đâu đó trên những ngọn cây đầy bóng chiều, tiếng kêu buồn lạc lõng và chứa nhiều màu sắc ảm đạm của một hoàng hôn lả xuống đằm đằm sự vang vọng tĩnh lặng của quá khứ, của kỷ niệm. Bên trái tôi là khu vườn rộng lớn của bà Tiếng, màu xanh của lá đã ngả đen chìm khuất sâu hút bên trong, tiếng gió nhẹ thổi luồn qua khoảng trống cùng tiếng rì rào của những chiếc lá chạm nhau, sự êm dịu và ru ngủ của một tiếng động hiếm có nơi thành phố tôi sống, thành phố với những giấc ngủ trễ nải và những sớm mai ồn ào tiếng chân ngựa gõ lóc cóc vào mặt nhựa khô khan như muốn đánh thức tất cả tỉnh dậy, tiếp nối là tiếng người gọi réo nhau, tiếng kéo lạt sạt của những giỏ cần xé  đựng rau cải non, phiên chợ họp sáng chiều, gần đó. Tiếng xe hàng rồ máy ồm ồm, tiếng la hét của một người điên ngủ lăn lóc đâu đó nơi góc chợ mỗi sáng vẫn bộ đồ sơ mi xám tả tơi đứng nhảy múa, mệt lả, rồi cười khóc. Đời sống mấy năm của tôi nơi tỉnh như thế, đầy tiếng động ồn ào và muôn vàn những tiếng động nhỏ trộn lộn lại thành một thứ quen thuộc không thể dứt bỏ. Nơi đó, tôi sống, cha tôi, mẹ tôi, một lũ anh em quay cuồng trong một căn nhà không còn chỗ trống để đóng một cái tủ sách cỡ nhỏ. Sáng, khoảng không gian còn trong suốt, đó là khoảng thời gian tốt nhất trong ngày để tôi cảm thấy dễ chịu trong đầu cùng sự rung động nghĩ về Vy, nhớ đến gương mặt nàng, gương mặt thánh thiện với mái tóc dài buông xõa, đôi mắt buồn hướng lên cao như hướng về một bóng dáng nào, đôi môi nhỏ mọng căng như da mận chín, chiếc áo dài trắng cùng chiếc áo len xám khoác vào người nhỏ nhắn. Người yêu của tôi đó. Nàng dễ thương quá phải không?

 

Tôi dừng lại trước một cánh cổng. Cây sấu to lớn bên cạnh những hàng trúc đan chặt lấy nhau nom có vẻ gì cô độc. Mấy năm rồi, nó vẫn không thay đổi. vẫn đứng đó, không cao lớn thêm chút nào. Tuổi nhỏ ở đó, những ngày hè quanh quẩn nơi đó với một cô bạn nhỏ, chạy đi qua con dốc nhỏ có một cái miếu tại một ngã đường, chạy và sợ hãi với sự tưởng tượng trẻ con mang theo những lời kể lại của người lớn đầy đe dọa, nhặt những cánh sao trong một khu rừng, nhặt đầy hai nắm tay rồi lại cắm cổ chạy về, mặt tái xanh tái mét. Cô bạn nhỏ đứng chờ ở đầu dốc, cười thật tươi khi thấy tôi trở về, hai đứa nắm tay chạy trở lại nơi sinh hoạt của hai đứa là gốc sấu, những trò chơi cũ sì, những giận hờn bỏ về, để rồi hôm sau lãng quên qua nhà rủ gọi nhau đi hái những đóa hoa lục bình màu tím dọc theo bờ rạch sau khoảng vườn của bà Tiếng, cười nói, rượt bắt.

 

Tôi mở cổng. Qua một khoảng sân đất ẩm ướt, cơn mưa ban nãy còn đọng lại những vũng nhỏ lấp loáng, nhảy qua một con mương tự ý thích từ nhỏ, gặp ngoại đang đứng trước thềm, bóng tối từ mái hiên tạt xuống che mờ mặt bà, tôi thấy hình như đầu bà lắc lắc, cái vẫy tay, cùng với tiếng nói thốt ra đầy thương yêu từ đó:

 

- Con đi đâu lâu thế?

 

Tôi múc nước từ cái lu để cạnh đó rửa chân:

 

- Con đi vòng vòng chơi thôi. Khoảng vườn bên trên nhiều cỏ mọc quá ngoại nhỉ?

 

- Mới kêu ông Tám dẫy dùm rồi đó, ổng còn mắc bận việc ở nhà ông Ty nên chưa làm.

 

Ngoại vào nhà. Cây đèn dầu để trên bàn soi mù mờ xuống sàn cau khô để trên đó, những hạt cau chẻ đôi khô tóp nằm im lặng, bóng tối nằm lẩn khuất trên bàn thờ, những đốm nhang cháy lập lòe cùng bức ảnh của người cậu dựng trên đó không còn trông rõ. Tôi ngồi xuống bộ ván đặt cạnh cửa sổ, nhìn ra cái giếng xi măng trắng nhờ nhờ, nghe đêm sâu hút như một hang động trong những giấc chiêm bao bị lạc vào, đi mãi đi mãi mà vẫn không thoát ra được. Tỉnh dậy mồ hôi ướt nhẹp dưới lưng, trong lòng tay và lồng ngực tim đập liên hồi.

 

Tôi nhớ lại những giấc chiêm bao vẫn thường gặp, những hang động. Tôi ngó bóng của ngoại trên tường chuyển động với hai bàn tay ngoáy trầu. Ngoại lùa trầu vào miệng, nhai chậm rãi.

 

- Hôm về, nhớ nhắc tao gói cho má mày gói cau khô.

 

Tôi ngó về sàn cau khô trên bàn, những hạt cau nhòa lẫn.

 

- Cau ngoại đem bán ở đâu hả ngoại?

 

- Bán buôn gì, có mấy cây, tao để ăn với sang lại cho mấy người quen ở gần đây thôi, có chút xíu, làm gì...

 

- Nhớ hồi xưa...

 

Tôi nghe tiếng tôi như khác lạ. Tôi nhìn ngoại. Trong bóng tối, mắt ngoại như sáng lên rồi lạc mất. Tôi ngồi không dám cử động. Quá khứ quanh quất đâu đây, trên từng chiếc cột, trên từng viên gạch và bay đầy trong bóng tối. Quá khứ và kỷ niệm, vết dao khắc sâu xuống đá, vết sẹo trên cánh tay, ngàn đời còn đó, mãi mãi còn đó. Căn nhà, sân cát, cái giếng, đàn gà vịt, tiếng chày đập xuống những lát chuối xắt tròn, lũ heo kêu ồn ào trong cái chái nhỏ bên hông nhà bếp, tiếng cậu hát vọng cổ những đêm trăng sáng, tiếng gọi cửa nửa khuya, cậu về với một thùng cá ở trên tay, bó cần câu vất xuống... Đêm thanh bình trong tiếng nô đùa. Lũ nhỏ đuổi bắt, trốn sâu vào những lùm cây dầy đặc bóng tối. Trò chơi mở ra với tiếng la hét, tiếng chân chạy nện đất, tiếng cười ròn tan... Đêm sâu và gió mát phảng phất mùi đất nồng nàn, mùi hoa bưởi thoảng nhẹ và mùi lá mục mơn trớn trên mũi.

 

- Bây giờ mày còn muốn đi về với má mày nữa hết?

 

Người cậu đứng đó, trợn mắt, trên tay cầm một tàu lá chuối đã tướt hết lá chực như quất xuống đứa bé đã bị cột vào gốc mận trước sân đang vùng vẫy khóc lớn. Đứa bé xa nhà lần đầu tiên để về quê ngoại theo học lớp năm trường làng, sự dỗ dành của người mẹ, lời hứa hẹn của ngoại, đứa bé đã ưng chịu, trước đó, và bây giờ thì đang nhất quyết đòi trở về theo người mẹ đã bước ra khỏi cổng, và đang đi vội vã tránh tiếng khóc của đứa con cùng để kịp chuyến xe cuối cùng về tỉnh. Trước cái tàu chuối trên tay người cậu đe dọa, đứa bé nín khóc nhưng vẫn thút thít đưa mắt len lén nhìn ra con đường mà mẹ vừa đi khỏi. Sau đó, người cậu bỏ đi, bà ngoại trở ra mở dây trói, an ủi và dỗ dành. Ngoại mở tủ, đưa cho đứa bé những lát chuối khô như xoa dịu một mất mát, dẫn ra giếng rửa mặt mày cho đứa bé bởi mặt mày của nó đã lem luốc những giọt nước mắt. Ngày đầu tiên xa nhà như thế, từ đó đứa bé lớn lên, qua những lớp học ở trường làng, những phần thưởng cuối năm đứa bé sung sướng nhận lãnh, với gương mặt hãnh diện của ngoại cùng cái xoa đầu của người thầy dạy dỗ, đã là những cái gì làm cho nó thấy mình quan trọng hơn những đứa bạn cùng lớp, cùng tuổi. Nó nhìn những đứa bạn đang đứng sắp hàng giữa sân nheo mắt nhìn lên trên hàng ba trường, nơi đó nó đứng với những đứa khác, những đứa học trò xuất sắc chờ đợi lãnh phần thưởng cuối năm sau bài diễn văn cảm ơn do cô bạn cùng lớp với nó đứng trước cái micrô đọc lên, đứa bé hớn hở khi nghe xướng danh nó cùng một chút run rẩy trong hai bàn tay nhận lấy một gói giấy đỏ từ tay thầy trao gửi với lời nhắn nhủ khen thưởng. Đứa bé nói lời cảm ơn lí nhí trong miệng, hấp tấp trở lại chỗ đứng riêng của mình trước những khâm phục của lũ bạn cùng tiếng vỗ tay đôm đốp như chia vui. Tuổi thơ đẹp đẽ như thế đi qua, đứa bé về tỉnh học nốt những lớp học còn lại, người cậu cũng không còn ở nơi chốn cũ, cậu đi lính sau đó một năm. Chỉ còn bà ngoại ở lại, sống lủi thủi với một vườn cây rộng lớn và căn nhà quá rộng, nhiều bóng tối. Những ngày hè, về thăm ngoại, thấy tóc ngoại bạc hơn trước và đôi mắt thâm quầng hơn, buồn bã hơn. Ngoại xúc động nói về những ngày cũ trong giọng ngậm ngùi tưởng tiếc. Tiếng ngoại run rẩy và đôi mắt rưng rưng, những giọt nước mắt già nua chảy xuống, buổi chiều thoi thóp hơi thở cuối đời, ngoại ngồi nhặt những chiếc lá chết vàng rụng xuống trên mặt đất trong bóng tối nhá nhem. Và trong bóng tối nửa chừng đó, tôi nghe được tiếng thở dài buồn bã của ngoại buông ra lặng lẽ.

 

Tiếng thở dài của ngoại càng buồn bã hơn sau ngày cậu tôi mất đi. Ngoại tôi bán mảnh vườn phía sau nhà, mảnh vườn quá rộng, sức ngoại không thể chăm sóc, những cây sầu riêng, chôm chôm, cam, bưởi và nhất là những cây cau ốm khẳng khiu nhiều trái. Những quài cau hái xuống chất đầy trên hàng ba, những tiếng tách vỏ giòn từ chiếc dao bầu ấn xuống, bật ra, những hạt cau tròn trắng lăn xuống chiếc nia để cạnh bên, ngổn ngang, sau đó là chẻ đôi rồi phơi khô, rồi sấy trên một chiếc lò để vừa củi và lửa... Sau giai đoạn phơi sấy hạt cau cứng lại, ngoại đem ra chợ cân bán, trong những chuyến đi đó, tôi thường đi theo ngồi coi ngoại bán với những người xa lạ, những lời kèo nài, tiếng động hỗn tạp xung quanh, vậy mà tôi rất thích ngồi như thế với những cái bánh cam ngoại mua cho, vừa nhai ngon lành vừa ngắm xung quanh khu chợ, những dáng người ngồi đứng đi lại trông vui mắt, thỉnh thoảng tôi còn gặp những đứa bạn cùng lớp đi chợ với mẹ nó, tôi thường cười với chúng nó rất tươi...

 

Một thời như vậy mà mất, bằn bặt lời kêu gọi trở về. Quá khứ, cánh cửa đóng im ỉm đầy rêu phong màng nhện, vẫn không lay chuyển với cái động lay réo gào của tôi, những lần trở về đi trên những con đường cũ, kỷ niệm sống dậy, nhưng vĩnh viễn tôi không thể chạm tới.

 

- Nguyên còn ở đây không ngoại?

 

- Con gái bà Tiếng đó hả, à, nó học ở đâu dưới Saigon lận, lâu lâu mới về. Về lần nào nó cũng qua thăm ngoại hết, nó cũng có hỏi thăm con nữa, con nhỏ càng lớn càng trông ngộ ghê.

 

Nguyên, Nguyên, cô bạn bé nhỏ ngày xưa của tôi, bây giờ thế nào?

 

Gần mười năm rồi, chắc hẳn bây giờ Nguyên đã lớn, khác xưa nhiều lắm. Mười năm, Nguyên đã là thiếu nữ, cô bé ngày xưa, còn lại trong hai bím tóc và đôi mắt tròn mở lớn vui cười đón tôi ở đầu dốc từ rừng sao về, giọng nói thanh tao nũng nịu. Tôi hình dung ra gương mặt Nguyên bây giờ, gương mặt mơ hồ với nét quen thuộc có từ thuở ấu thời, bây giờ lớn, biết Nguyên có thay đổi?

 

Tôi nằm bên ngoại, mùi thơm cũ kỹ len nhanh vào khứu giác, mùi trầu, mồ hôi, mùi tóc của ngoại, lâu lắm rồi tôi mới bắt gặp lại nỗi xúc động nhẹ nhàng vỡ ra trong lòng tôi, tôi thấy mắt mình cay và muốn khóc. Có phải sự quen thuộc, hơi hướm cũ luôn luôn là nỗi xúc động làm người đã bị mất, quên lãng, khi tìm thấy trở lại chúng, tình cờ?

 

Vy,

 

Anh đã từng nói với Vy, về tuổi thơ anh. Một tuổi thơ đẹp, và tuổi luôn luôn anh ngẩn ngơ mỗi khi nhớ lại. Anh chỉ nói với Vy như thế, hình như anh chưa nói cho Vy nghe tuổi thơ anh như thế nào, quãng đời thần thánh đó anh đã sống ở đâu, phải không? Bây giờ anh đang ở tại nơi đó, sống lại, nhớ lại tất cả kỷ niệm, quá khứ, hồi tưởng lại với nỗi rung động xao xuyến êm đềm trong từng nhịp tim mạch máu. Có lúc anh tưởng mình như còn nhỏ dại khi nghe lại mùi hương cũ, thấy lại cảnh vật cũ, anh đã xúc động và anh đã bật khóc... Vy có tin rằng anh đã khóc thực không?

 

Vy, anh sẽ kể cho Vy nghe tuổi thơ của anh, chúng ta chỉ có một thời để sống hồn nhiên và nhớ lại một cách rất xúc động, phải không?

 

Vy, anh bắt dầu kể đây, như thế này...

 

 

PHÙ TRẦM       

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 66, tuần lễ từ 31-8 đến 7-9-1972)

 

KỶ NIỆM - Phạm Anh Đào

Quãng thời gian đẹp nhất trong một đời người theo tôi phải là tuổi học trò. Trừ những người kém may mắn, phần đông chúng ta ai ai mà chẳng có một thời xách cặp đến trường? Nói đến tuổi học trò là tôi hình dung ra ngay những cậu học trò tinh quái, phá phách, nghịch ngợm, những cô học trò lém lỉnh, ăn quà vặt và thi đua nhau nói nhiều, nói nhanh như máy... Tôi yêu những hình ảnh linh động nhốn nháo rất học trò ấy. Những kỷ niệm học trò, ôi nhiều vô số kể, mà kỷ niệm học trò bao giờ cũng dễ yêu và đáng nhớ. Nào kỷ niệm ngày đầu tiên đi học mà một nhà văn đã tả bằng những lời giản dị đến tuyệt diệu. Tôi thương nhất câu cuối cùng : "Hôm nay tôi đi học". Nào kỷ niệm những ngay khai trường náo nức... Tôi nhớ nhất những ngày khai trường lớp cuối cùng bậc trung học, có lẽ vì nó gần nhất và cũng vì nó "học trò" hơn là ngày khai trường của học trò đại học.

 

Vài ngày trước ngày đi học đầu tiên của niên khóa mới, chúng tôi đã đến trường mượn sách. Như thường lệ, mỗi khi có nhiều học sinh đến "hỏi thăm" là ông tây mũi lõ già giữ sách trường tôi lúc nào cũng gay gắt như khỉ phải ớt, ông ta nhăn nhó gọi từng tên một, tên nào chẳng may quên giấy tờ hay làm sai thủ tục mượn sách là được ông ta ca "sáu câu vọng cổ" thân tặng ngay.

 

Khệ nệ ôm chồng sách về nhà tôi giở từng cuốn một ra xem, thỉnh thoảng có những lời phê bình (về một ông thầy chẳng hạn) của các vị "tiền bối" để lại cho đàn em, đọc rất ư là vui nhộn. Phần nhiều là những cảm tưởng về ông thầy dạy triết đại khái như "những ông philôzốp đều tốt nghiệp ở nhà thương Biên Hòa"... Có những vị "đứng đắn" hơn chúc đàn em học giỏi đầu năm, cuối năm đậu... cành mềm v.v... Tôi nâng niu từng quyển sách, lấy giấy hoa hòe bọc từng cuốn thật đẹp. Thích nhất là cái thú được viết những chữ đầu tiên lên những trang vở mới toanh thơm sặc mùi thức ăn vụng trong lớp! Tôi run run nắn nót biên tên mình và niên khóa vào những trang vở đầu tiên. Cảm động làm sao giây phút thiêng liêng ấy! Dễ thương làm sao những cuốn vở bọc giấy trắng và một lượt plastique (dĩ nhiên là cuối năm những bộ áo mới đầu niên học ấy dần dần đi về thùng rác!). Rồi thì những bút máy, bút chì, bic xanh, bic đỏ mới tinh tươm loạn cả lên (học trò đệ nhất con nít quá quí vị nhỉ!). Ngày khai trường đến, hôm ấy nhà tôi rộn rịp hẳn lên, chị em chúng tôi dậy thật sớm. Chả bù với mọi khi ba tôi phải gọi cả nhà rát cả cổ họng. Ăn sáng qua loa cho xong, các em tôi ra giành chỗ ngồi gần cửa xe (riêng tôi lúc ấy tạm là chị hai nên được ưu tiên). Đến trường 7 giờ 30 sáng, trời lạnh nhưng quang cảnh ở trường đã nhộn nhịp vui tươi hẳn lên. Những giàn hoa giấy tim tím được cắt xén cẩn thận, ngôi nhà ông gác dan cũng được sơn phết lại, hai hàng bậc đá từ cổng vào tới trường cũng được phết một lớp vôi trắng như những gốc anh đào đứng dàn chào hai bên lề. Ngôi trường như khoác một bộ áo mới, những cô học trò tíu tít như chim non, những bộ áo mới sột soạt. Cái gì cũng mới cả... Sau ba tháng hè, những đứa bạn cũ vừa gặp nhau đã mở "radio" om sòm, dĩ nhiên tôi cũng tích cực tham dự buổi phát thanh ấy, học trò con gái mà! Phía bên kia, học trò con trai cũng tụm năm tụm ba, thọc tay vào túi áo laine kể lể tâm sự, có vị cô đơn ngồi trên chiếc Honda lặng lẽ quan sát cái cảnh dập dìu chung quanh. Theo dấu tay ông gác dan từng lũ người kéo vào trường, vừa đi vừa ăn vừa nói không bao giờ ngừng. Vào trong sân rộng, lũ học trò tản mác ra mọi nơi. Bộ hai, bộ ba đi đi lại lại, cười cười nói nói như máy. Vài phút sau tiếng chuông quen thuộc reo vui, bọn học trò tùy theo lớp học đổ xô vào những cầu thang A, B, C, những vị giáo sư kính trắng ôm cặp đi ở cầu thang giữa dành cho giáo sư. Ai cũng vui vẻ hăng hái. Hai hàng học sinh nối đuôi nhau trước cửa lớp hồi hộp đợi những giáo sư mới, cũ của mình. Những lớp nào may mắn gặp những giáo sư có tiếng hiền, dễ dãi mừng rỡ hỏi thăm thầy tíu tít, những lớp khác đón giáo sư mới một cách e dè soi mói. Những lớp còn lại vô phước gặp những giáo sư nổi tiếng khó tánh, nghiêm khắc âm thầm vào lớp... Hôm ấy chúng tôi gặp lại vị giáo sư Anh văn khả kính, ông đứng trên bục gỗ, gỡ cặp kính lão nhìn xuống lũ học trò, nhận mặt những học trò cũ, hỏi thăm lính mới tò te. Ông chỉ tôi cười: "Con nhỏ này có cái lưỡi dài từ Sàigòn đến Đàlạt" làm cả lớp cười ồ. Quê quá! Chả là vì năm ngoái trong một lúc hứng chí phát thanh hơi bừa bãi tôi đã bị ông bắt gặp đang ba hoa chích chòe với Thu trong năm phút liền không ngừng nghỉ, nhưng cũng còn đỡ hơn Thu, "cô học trò có cái lưỡi dài từ Bến Hải tới Cà Mau" của ông ngồi cạnh tôi năm ấy. Sau giờ ấy là giờ sử địa, bà giáo sư mới ăn mặc hơi quá phóng túng tự giới thiệu với nụ cười thật tươi làm tôi có cảm tình với bà ngay (tôi thường có cảm tình với những người hay nhe cả 36 cái răng ra). Bà hỏi thăm chương trình sử địa năm ngoái, cho dàn bài chương trình năm nay, đố vài câu sử và cười cho đến hết giờ. Đại khái vị giáo sư nào cũng nói năm nay chúng tôi là những vị đàn anh đàn chị của trường, "nhớn" rồi thì phải biết cái bổn phận phải học hành của mình, vì lớp đệ nhất bỏ cái lệ khảo bài (mừng húm) nhưng thỉnh thoảng có những màn bút vấn bất thình lình (mừng hụt) thì rán mà chịu đó! Có vị giáo sư kể lại những kỷ niệm thời ông còn ngồi dưới bàn học nhìn lên bục gỗ và "vì vậy những mánh khóe quay phim, tài liệu phóng sự v.v... tôi biết hết cả rồi, các em đừng mong lòe được tôi". Những tiếng cười khúc khích của học trò con gái, những giọng cười ồ ề vịt đực của học trò con trai vang lên thật vui. Ngày khai trường qua đi thật mau. Lũ học trò lại ồ ạt kéo nhau ra về trong tiếng cười nói ồn ào lẫn với tiếng còi xe nối đuôi nhau ngoài cổng trường.

 

Bây giờ ngày khai trường ấy đã trở thành kỷ niệm. Kỷ niệm đẹp. Tôi nhớ các thầy, các bạn, ngôi trường tôi đã theo học từ lớp "a, b, c" cho đến lớp cuối cùng như một đứa con đi xa nhớ nhà. Thương nhất là khi hình dung lại cái tour cao của nhà trường như một gác chuông nhà thờ với những viên gạch đỏ ngói đen đứng chơ vơ, bơ vơ như bị bỏ rơi giữa nền trời xanh cao nguyên trong những tháng nghỉ hè...

 

 

PHẠM ANH ĐÀO       

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 12, tuần lễ từ 12 đến 19-8-1971)