Tôi đến V.K. lúc đang giờ học, sân trường vắng và hành lang cũng thưa người. Ở đó, tôi thấy Hân lẻ loi như một cánh bướm tội nghiệp. Hình như Hân lúc nào cũng thế, luôn luôn buồn bã và nhỏ nhoi. Vẫn áo trắng như ngày nào, vẫn chiếc cặp xinh xắn của một thời cô học trò tỉnh nhỏ. Tôi nhìn Hân và cười:
- Hôm nay Hân không có giờ học?
Hân chỉ về phía giảng đường:
- Không còn một chỗ nào cho Hân cả. Nhưng hôm nay Hân cũng không thích vào học.
Tôi nhìn xuống bãi cỏ xanh mướt phía dưới. Buổi sáng và nắng vàng. Tự dưng tôi muốn nói với Hân thật nhiều điều, về một thành phố mà chúng tôi đã bỏ đi, về những ngày lạ lẫm mà chúng tôi đang sống với. Nhưng Hân đã lên tiếng trước:
- Lâu quá không gặp Thư.
Tôi nói:
- Lâu quá tôi không gặp ai. Vẫn ngỡ đã lạc nhau hết cả.
- Hân cũng thế. Đôi khi buồn muốn khóc.
Tôi nói:
- Rất tốt.
Hân mở tròn mắt:
- Điều gì?
- Những giọt nước mắt.
Tiếng Hân nghe buồn buồn:
- Hân thấy mình vẫn không có gì thay đổi. Dễ tủi thân và mau nước mắt.
Tôi cười:
- Hình như Hân có cặp kính mới màu xanh.
- Vừa đủ để lãng quên trong một phút.
- Rồi cũng quen đi. Hân ạ.
- Hân cũng mong thế.
Tôi nói:
- Không có ai học ở đây sao?
Hân nhìn tôi:
- Hình như có Thi thì phải. Thư muốn gặp?
Tôi nhìn một khoảng trời xanh ở trên cao, nói:
- Để làm gì.
Để làm gì, phải không Thi nhỉ. Tôi nhớ thật rõ dòng sông hôm ấy. Ở đó, nghiêng xuống những tàn cây là nghiêng xuống những bóng dáng ngậm ngùi. Buổi chiều. Trời rộng đến không dám thở. Tôi nghĩ rằng hạnh phúc giống như những đợt sóng, không ngừng lô xô trong trí tưởng, miên man. Ở cuối một buổi cắm trại, mùa hè, và Thi đứng đó, bàn tay vẫy cùng mảnh giấy có chữ "rời" bay trong gió, rơi xuống, dòng nước cuốn đi mau. Thế thôi. Cuối cùng cho một thời trung học và cuối cùng cho một mối tình hình sương bóng khói. Không biết lúc đó Thi nghĩ gì. Gió làm áo Thi bay, tóc Thi bay và hình như Thi cũng bay theo. Dáng Thi trên bến sông chiều lãng mạn như một bài thơ cổ. Tôi hiểu vì sao Thi không cùng về với tôi một chuyến đò. Và tôi hiểu từ đó tôi cùng Thi đã lạc nhau. Hình như, trong tâm tưởng mỗi người đều muốn thế, hạnh phúc chỉ đẹp khi còn một chút gì để nhớ, còn một chút gì buồn bã ở sau này.
Tôi chợt hỏi thêm:
- Hân có thường về Vĩnh Long?
- Thỉnh thoảng.
- Hân có thấy gì đổi khác?
- Ở một nghĩa nào?
- Cả hai.
- Vẫn vậy. Nhưng sao Hân tưởng như buồn hơn trước.
Tôi nhớ có lần tôi bảo với Hân là tôi có quá nhiều kỷ niệm ở thành phố đó. Thành phố mà mọi ngả đều dẫn tới một nhịp cầu. Chúng ta sẽ tự hỏi rằng những dòng sông nhỏ đó, những tấm gương soi đó, đã từng in bóng biết mấy chuyện tình. Những chiếc áo tha thướt nào đã đi qua, từ bước chân thơ ấu đến bước chân yểu điệu dịu dàng. Và gió có thổi bay không những đời thơ đó, làm sao mà chúng ta biết được. Cũng như chúng ta sẽ làm sao biết có giọt lệ nào đã nhỏ xuống chân cầu. Tôi đã nhớ trong thành phố đó, suốt một thời đầy thơ và suốt bẩy năm trung học đầy kỷ niệm. Không thể nào quên được những ngày chủ nhật cùng dăm đứa bạn thả thuyền trên sông ca hát ngu ngơ. Tiếng hát vang vang lồng lộng giữa trường giang, và hồn đầy như dòng sông nước lớn. Cũng như không thể nào quên được ngôi trường xinh xắn ngày ngày chúng tôi đi học, ở đó, mỗi bụi cỏ đều có một phần trái tim chúng tôi để lại. Để mới đây, trong một bức thư, bạn tôi đã nói: "... Xa Vĩnh Long tao chợt nhận ra mình đã già, một thời của chúng ta không còn nữa, có chăng là những tưởng tiếc, những ngậm ngùi... tao đang mệt mỏi, sống lếch thếch trong thành phố C.T. bụi bậm, sống ngây ngô giữa xã hội người, sống cảm khái trong im vắng của tao..." Hình như, ai đó có nói rằng Vĩnh Long là một thành phố ra đi để nhớ hơn là ở lại. Tôi nói ý tưởng này với Hân. Nhưng Hân chỉ im lặng như những lá me xanh. Tôi không biết Hân đang nghĩ gì. Hân thường có những lúc buồn bất chợt. Tôi hiểu Hân. Hân sống quá nhiều bằng tình cảm. Tôi nói với Hân đó là một điều không tốt. Đời sống sẽ thổi Hân bay như một chiếc lá. Hân nói như thế cũng hay, và rất thơ. Tôi cười, thơ đâu chả thấy nhưng chỉ thấy một cô áo trắng lúc nào cũng trốn giờ Cha Thanh Lãng. Hân cũng cười theo, Thư nghĩ sao nếu vài năm sau có một cô học trò lúc nào cũng "mộng ngoài cửa lớp". Tôi nói, tôi sẽ bắt cô ta "diện bích" suốt cả ngày. Hân nhăn mặt, ác thế. Không ác đâu, "và rất thơ". Hân cười vì câu nháy của tôi. Hân rất thích đi dạy học. Và hình như Thi cũng thế. Thi nói với tôi đó là một nghề rất dịu dàng. Bây giờ chả hiểu Thi còn thích đi dạy nữa không, chớ còn tôi, tôi sắp sửa trở thành một ông thày. Định mệnh đã cột liền tôi với phấn trắng bảng đen, cũng như định mệnh bắt tôi phải nhớ Thi, "một cách rất dịu dàng".
Mắt Hân rời đám lá me và đậu lại trên bãi cỏ ở dưới. Hân nói:
- Thư biết gì không?
- Gì?
- Đã sắp mùa mưa.
- Hình như tôi đã thấy điều đó. Bắt đầu bằng những cơn mưa lẻ loi đi lạc.
- Mùa mưa, Thư thấy không, đó là một mùa để nhớ, một mùa rất đỗi bàng hoàng.
- Tôi cứ tưởng Hân đang làm thơ.
Hân mang đôi kính lên và không nói. Mùa mưa. Thật không Hân nhỉ, đó là một mùa rất đỗi bàng hoàng. Như tiếng hát của Thi ngày nào: "... Em đi về cầu mưa ướt áo...". Mùa mưa. Những buổi chiếu đứng ở hành lang nhìn hàng phượng cúi đầu sướt mướt. Thi ở đằng kia mà ngỡ đã nghìn trùng đến cuối một con dường, mưa đã giăng và tôi với Thi mỗi người có một lối rẽ riêng tư. Đời sống đã dành sẵn cho chúng ta những chia tay, như đôi mắt Thi, hôm nào đã nhỏ xuống những giọt lệ không ngờ. Nhưng dẫu sao, khóm nguyệt quế trước nhà Thi vẫn nở, rồi tất cả cũng đi qua, như trời mưa trời nắng.
Hân chợt nói với tôi:
- Có một thời gian Thi bị bệnh.
- Tôi biết.
- Thư có đến?
- Không. Dù tôi có về.
Tôi mong Hân đừng hỏi lý do. Hơn một trăm cây số chỉ để đi ngang qua nhà Thi một chút. Bởi tôi đã lạ rồi con ngõ đến nhà Thi, con ngõ ngày xưa thân ái biết chừng nào. Tốt hơn hết là chúng tôi đừng gặp nhau, như một câu nói của Kahlil Gibran: "Hãy để tình yêu là một đại dương dao động giữa bờ hồn các ngươi". Nhưng có thực chăng, tình yêu? Và có thực chăng, tình yêu giữa tôi và Thi? Tôi không tưởng dù tôi cố nghĩ. Một cái gì mơ hồ ; vâng, một cái gì mơ hồ mong manh như sương khói giữa hai người. Bên trong cánh cửa kia là Thi, Thi của ngày xưa vô cùng thân mến, Thi của đôi mắt đẹp tuyệt vời, Nhưng tôi, tôi không có đủ can đảm để phá tan lớp mù sương đó, dù tôi vẫn mong được ngủ say trong mắt Thi và quên lãng cuộc đời.
Mùa mưa sắp tới, Thi thấy không, hãy tặng cho nhau một chút hương cũ, hãy trao cho nhau những sợi tình xa, đan cho kín hết một góc vũ trụ của riêng ta, để thấy đời như một khúc nhạc buồn, âm thầm mà nhỏ lệ.
Tôi đọc nhỏ mấy câu thơ thật buồn của Hân:
Hôn cành hoa dấu xưa
Nhắm mắt đã muộn màng.
Sẽ khô dòng lệ ứa
Một mai rồi đời tan.
Hân bỗng nói với tôi:
- Thư thấy không, đời sống luôn luôn buồn bã.
Tôi nói:
- Vì chúng ta mới thực là những kẻ tha thiết sống.
Rồi tôi nghe tiếng Hân rất buồn:
- Thư ạ, Hân vừa có một quyết định.
- Buồn hay vui?
- Làm sao mà Hân biết được. Có thể Hân sẽ đi xa.
- Đi xa?
Tôi nhìn Hân mà không kinh ngạc. Hân thường có những quyết định thật bất ngờ. Đi xa. Nghĩa là một thành phố nào đó, chẳng phải Vĩnh Long cũng chẳng phải Sàigòn. Tôi nghĩ đến một thành phố cao nguyên mưa sướt mướt, thành phố mà một phần tuổi thơ Hân trải qua nơi đó. Hân thường nói tôi nghĩ về nó, thành phố đã để lại trong óc Hân một ấn tượng màu xanh. Màu xanh của cây cỏ, màu xanh của rừng núi bạt ngàn. Những năm đầu di cư, gia đình Hân đã đến sống nơi đó, nên ấu thời Hân là những ngày rất thiên nhiên. Hân còn quá nhỏ để làm một thi sĩ, nhưng đôi khi, Hân nhìn mưa núi mà khóc một mình. Hân nói, tuổi thơ Hân là những ngày thật lẻ loi. Cho nên khi xuống đồng bằng, nhận Vĩnh Long làm quê hương, Hân đã nhìn những dòng sông mà ngỡ ngàng quá đỗi. Những ngày đầu và mãi về sau, Hân thường ngắm những dòng sông hằng giờ mà không biết chán. Nó đã nuôi lớn trong Hân những thân tình miên viễn, ấm áp như một mùa xuân.
Nhưng Hân đã nói:
- Một thành phố nhìn ra biển và một ngôi nhà nhìn ra biển. Đẹp một cách quạnh hiu.
- Nhưng còn chuyện học hành?
- Hân chỉ còn hy vọng ở khóa hai. Hay không hy vọng gì hết.
Tôi nói:
- Một ngôi nhà trông ra biển. Bây giờ đã sắp mùa mưa. Hân sẽ làm sao với nỗi buồn?
- Hân cũng không biết nữa.
Tôi cũng không biết nói gì sau đó. Tưởng tượng một mình Hân nhỏ bé với bãi vắng mênh mông thật vô cùng tội nghiệp. Dịu dàng như một dòng sông và mênh mang như một đại dương. Hình ảnh Thi lại hiện ra trong óc tôi. Thi cũng nhỏ nhoi và tội nghiệp biết chừng nào. Tôi từ biệt Hân và chúc Hân sẽ tìm gặp hạnh phúc, dù mỏng manh như bọt sóng. Hình như Hân muốn nói với tôi một điều gì đó, rồi lại thôi.
Tôi biết tôi, Thi và Hân ; mỗi người đều có một nỗi buồn riêng mà không ai đã nói nhau nghe.
THƯ DUY
(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 103, tuần lễ từ 24-5 đến 31-5-1973)
