Khi tôi đến thì chị Quỳ đã đi dạy. Cô giúp việc mở cửa, rót nước đặt lên bàn nhỏ xong lẩn xuống bếp ở luôn dưới đó. Tôi kiếm một chỗ thuận tiện vứt chiếc xắc vào rồi dạo quanh căn phòng khách. Khung cảnh không có gì thay đổi. Vẫn ngần ấy thứ đồ vật được sắp xếp treo móc theo đúng nguyên vị trí xưa kia. Bình hoa trên mặt tủ. Sách báo dưới gầm bàn salon. Con búp bê mở to mắt xanh biếc trong tủ kính cạnh những ly cốc thủy tinh đều đặn thứ tự lớn nhỏ. Bức ảnh thiếu nữ của chị Quỳ tươi cười bên ảnh chụp tôi đứng trước bãi biền mặt nhăn nhó vì nắng chói. Tôi nhớ tôi đã có tấm ảnh này trong kỳ hè ba năm về trước, và chính chị Quỳ đã chụp cho tôi. Bức ảnh được phóng lớn nên nét mặt nhăn nhó càng rõ rệt hơn, trông đến buồn cười. Thế mà chị Quỳ lại bảo thích "nó" nhất. Có lẽ đó là vì bức ảnh do chính tay chị chụp. Chị Quỳ rất yêu quý kỷ niệm. Tôi được biết trong một ngăn kéo bàn trong buồng có khóa cẩn thận, chị lưu trữ rất nhiều giấy tờ hình ảnh hoặc đồ vật liên quan đến những người thân quen của chị. Có những bức thư cũ kỹ nhàu nát (vì xem đi xem lại nhiều lần). Có những tặng vật cổ quái chẳng đáng giá bao nhiêu nhưng được chị nâng niu gìn giữ hết sức. Tôi là người thân duy nhất được chị cho xem và kể lại từng chi tiết về những kỷ vật ấy. Chị Quỳ là người đàn bà rất nhiều tình cảm nhưng chung thủy. Từ khi mối tình thứ nhất bị tan vỡ, cho tới nay chị chưa hề có thêm mối tình nào trong đời. Căn phòng không dấu hiệu chứng tỏ có sự hiện diện của người thứ hai khác phái xen vào đời chị. Sự xếp đặt nguyên như cũ, như ngày tôi rời bỏ. Tôi không biết phải chua xót hay vui mừng khi nhận ra điều này. Tuổi chị Quỳ không còn là tuổi xuân con gái nữa. Ngày tháng cứ lạnh lùng ra đi mà không có một bù đắp xứng đáng nào cho chị. Hình như chị Quỳ vẫn dửng dưng với từng mùa xuân trôi. Có lẽ anh Dương đã mang theo nửa phần hồn chị bên bước chân bội bạc ngày ra đi nên phần hồn còn lại "bỗng dại khờ" chăng? Tôi chỉ thấy chị thản nhiên sống, ít nói hơn và mỗi lần ôn nhớ dĩ vãng thì giọng chị lại sũng nước, đôi mắt ánh nỗi u uất nuối tiếc. Tôi thương chị Quỳ hết sức và tiếc dùm tuổi trẻ của chị để từ đó đâm oán hận anh Dương.
Tách nước đã nguội lạnh. Chị Quỳ vẫn chưa về. Để giết thì giờ tôi chấm giúp chị xấp bài dở dang trên bàn. Chị Quỳ cho học trò làm luận "chọn nghề". Đa số đều thích nghề dạy học. Một số nuôi mộng làm Y tá, Bác sĩ... Nhưng chung qui những tinh hoa son trẻ đều thích những nghề bác ái từ tâm. Một câu văn của cô học trò nào đó đề tên Minh Thục làm tôi cảm động và thương chị Quỳ hơn bao giờ hết. "Em muốn sau này được giống như cô giáo Quỳ của em. Hiền lành dễ thương và yêu chúng em hết mực." Học trò thương chị như vậy thảo nào chị chẳng hề muốn rời bỏ nghề dạy cực nhọc và chật vật này. Tôi nhớ có một lần chị tâm sự rằng "chết thì thôi chứ không khi nào chị bỏ dạy, dù công việc khác có nhàn hạ và kiếm được nhiều tiền hơn. Đời chị đã mất mát quá nhiều tình thương, giờ chị chỉ còn trông cậy quấn quýt vào đám học trò non nớt mà thôi. Chúng yêu thương chị lắm, Đó là niềm an ủi lớn nhất của chị để từ đó chị có hy vọng mà sống tươi vui nốt quảng đời còn lại..." Tôi đã cười, giả vờ hỏi, liệu chị có yêu học trò mãi được chăng? Chị nhìn tôi mỉm cười, em nghi ngờ chị? Em hiểu chị mà Thức. Anh Dương là người thứ nhất và cũng là người cuối cùng chị yêu riêng. Lúc đó sao tôi muốn anh Dương có ở đó để thấm thía lời chị Quỳ nói, để tỉnh ngộ việc anh làm. Tôi biết chị Quỳ đã nói những lời chân thành nhất của trái tim chị. Và thời gian đang chứng minh lời chị, phải không chị Quỳ?
Chị Quỳ không về một mình mà dẫn theo một cô gái. Chị giới thiệu với tôi, cô bạn nhỏ cùng dạy một trường với chị, cô mới đổi về, còn bỡ ngỡ với trường ốc và tỉnh lỵ này, cô không quen ai nên chị mời về ở chung cho có bạn. Vĩnh Khuê - tên cô gái - mỉm cười chào tôi. Nụ cười có hai khóe lúm sâu duyên dáng. Tôi bỗng nảy ra ý định giấu chị Quỳ lý do tôi về đây. Chỉ nói với chị tôi về chơi ít ra là một tuần. Chị Quỳ tươi tỉnh bội phần khi nghe tôi cho biết như thế. Tôi chợt bắt gặp đôi mắt đen láy của Vĩnh Khuê ánh lên nét vui mừng rồi tắt ngấm trong giây phút. Tôi thấy lòng xao xuyến rung động một cách kỳ lạ. Một cảm giác mới lạ dấy nhẹ trong lòng, luân lưu trong huyết quản. Chị Quỳ liến thoắng xếp dọn chỗ ở cho tôi và Vĩnh Khuê. Căn buồng vẫn thường dành cho tôi bị cô gái chiếm ngụ. Tôi phải dời ra chiếc sập nhỏ ngoài phòng khách. Tôi đùa với chị Quỳ, trong khi mắt liếc Vĩnh Khuê: Chị Quỳ hết thương em. Vĩnh Khuê đỏ mặt. Hai má như tô lượt phấn hồng, đôi mắt long lanh. Nàng xấu hổ cúi mặt sau mớ tóc xõa dài. Chị Quỳ vui vẻ, ừ chị thương em gái chị hơn chứ. Ai bảo Thức cứ bỏ đi hoài, ham rong chơi lắm thì rán chịu, Khuê nhỉ.
Tôi dẫn Vĩnh Khuê đi quanh bờ đất tiến sâu vào ruộng muối. Tia nắng buổi chiều soi rõ những tinh thể trắng phau lóng lánh. Từng ụ muối cao nghệu sừng sững bên bờ trông như một núi tuyết khô. Cánh đồng vắng teo không một bóng người. Những con chim cút nhỏ màu nâu sậm nhảy nhót trên đám cỏ mọc ven ruộng bỏ hoang phía xa. Vạt áo trắng của Khuê bay lượn trong gió. Mái tóc xõa vai gió thổi tạt che nửa phần khuôn mặt. Trông Vĩnh Khuê và trời đất chung quanh như một bức tranh được vẽ bằng đường nét chân thật nhất. Nàng líu ríu đi cạnh tôi như con chim nhỏ. Đi hết quãng đường dài, tôi bắt gặp trong thôn thượng một cây cầu nhỏ bắc ngang con suối nước đục ngầu bởi đất đỏ. Những tàn cổ thụ rậm vây quanh. Tôi ra dấu cho Vĩnh Khuê dừng lại. Nàng ngạc nhiên dò hỏi. Tôi mỉm cười, mình đứng đây nói chuyện một lát rồi về. Vĩnh Khuê ngoan ngoãn nghe lời tôi không phản đối mảy may. Nàng đứng dựa vào thành cầu ngắm đàn cá nhỏ nhiều mầu dưới lòng suối im lặng chờ đợi. Tôi ngửi được mùi hương tóc nàng phả vào mũi ngây ngất. Tôi muốn thời gian ngừng lại đây để tôi được mãi mãi đứng bên cạnh nàng, như thế này. Tôi muốn gần kề nàng suốt đời, đừng có ngày mai để tôi khỏi phải ra đi. Khỏi phải rời nơi đã đem lại cho tôi nhiều yên ổn tâm hồn. Nơi đã nhen nhúm trong lòng tôi ngọn lửa yêu thương sau bao nhiêu năm miệt mài tìm kiếm. Từ ngày quen biết Vĩnh Khuê, tôi nhận định được nơi chốn sẽ dừng lại nếu một mai thuyền đời hết lênh đênh. Nhưng thời gian gần gũi quá ngắn ngủi. Dù gì ngày mai tôi cũng phải ra đi rồi. Ngày lên thăm chị Quỳ tôi chỉ dự định ở vài ngày rồi sẽ thu xếp ít công việc lặt vặt trước khi thay đổi đời sống bởi một tờ giấy gọi trình diện của một cơ quan công quyền. Thế nhưng bất ngờ gặp Vĩnh Khuê, tôi đã lưu luyến không dứt rời như dự định được. Cả chị Quỳ lẫn Vĩnh Khuê đều không hay biết gì về chuyến đi ngày mai của tôi. Tôi muốn giấu tới phút cuối cùng. Chiều nay Vĩnh Khuê có giờ trống, tôi đã mời nàng đi với tôi sau khi chị Quỳ rời nhà đi đến trường. Chúng tôi đã nói với nhau những mẩu chuyện thời tiết trăng sao mà chưa ai dám đề cập tới vấn đề chính mà cả hai cùng cảm nhận được bằng trực giác. Vĩnh Khuê thì hẳn nhiên là sẽ im lặng nếu tôi im lặng hoài. Nhưng còn tôi? Sao tôi mãi ngập ngừng ngần ngừ tránh né...? Hay tận cùng thâm tâm tôi sợ sự thực phũ phàng?
Vĩnh Khuê ngắt cọng cỏ nứa ngậm ngang miệng. Màu xanh của lá nổi bật trên màu trắng của da. Chừng như không chịu đựng nổi sự lặng thinh nữa, nàng nhỏ nhẹ lên tiếng:
- Buổi đi chơi hôm nay anh có vẻ là lạ thế nào ấy. Anh dẫn Khuê ra đây hẳn có chuyện gì cần nói mà anh không tiện nói ở nhà?
Vĩnh Khuê đã mở đường cho tôi rồi đó. Cám ơn em, Vĩnh Khuê. Thật anh không biết phải giáo đầu câu chuyện như thế nào cho ổn. Tôi nhìn thẳng mắt nàng gật nhẹ:
- Khuê thông minh lắm. Khuê đoán đúng, anh có câu chuyện muốn nói với Khuê. Nhưng lần lựa mãi, đợi đến hôm nay là buổi cuối cùng anh mới nói ra.
Vĩnh Khuê ngạc nhiên:
- Có quan trọng lắm không anh? Chị Quỳ đã biết chưa?
Tôi lắc đầu:
- Chưa, chị Quỳ sẽ biết vào tối nay. Anh sợ chị Quỳ buồn, cũng như anh đã sợ em buồn.
- Vậy chuyện đó gần kề?
- Vâng. Khuê này, sau những ngày quen biết nhau Khuê hẳn biết tình cảm anh đối với Khuê như thế nào?
Vĩnh Khuê cắn môi:
- Vâng.
Tôi tiếp:
- Ngày mới đến hẳn em biết anh chỉ đến thăm chị Quỳ rồi sẽ ra đi nhưng chưa biết ngày giờ nào?
- Vâng.
Tôi ngả lưng ra thành cầu:
- Vậy hôm nay anh cho em biết điều đó. Ngày mai anh phải từ giã em rồi, và ngày trở về thì chưa định được.
Khuê đứng bật thẳng người. Cọng cỏ rời tay trôi theo dòng nước. Mắt nàng mở to, môi mím chặt. Tôi buồn bã nhìn nàng. Giây lâu Khuê như lấy lại được bình tĩnh, nàng nhìn tôi, đôi khóe mắt long lanh ngấn nước.
- Sao giờ anh mới nói?
- Anh sợ Khuê buồn.
- Bây giờ anh không sợ Khuê buồn sao?
- Nhưng thời gian đã kề cận lắm rồi, anh bắt buộc phải cho Khuê biết.
Khuê im lặng. Nắng chiều đã tắt sau dãy núi xám xa mờ. Gió thổi nhiều hơn. Tôi thấy lòng tê tái, giá lạnh.
- Anh biết chuyện anh Dương với chị Quỳ?
Tôi ngạc nhiên ngó Khuê:
- Em hỏi anh điều đó để làm gì?
- Rồi Khuê cũng sẽ như chị Quỳ, mãi mãi tuyệt vọng trông chờ hình bóng ai biết bao giờ trở lại.
Tôi chợt hiểu. Vĩnh Khuê sợ tôi sẽ như anh Dương, sẽ bội bạc rời bỏ nàng vĩnh viễn.
- Em đừng có ý nghĩ đen tối ấy. Anh là anh chứ anh không là anh Dương. Anh hiểu lòng anh. Ngày xưa anh Dương phụ rẫy chị Quỳ, một phần vì gia đình ngăn cản mối tình giữa chị Quỳ và anh ấy, một phần vì anh Dương chưa chịu xét kỹ lòng mình đã vội gieo rắc niềm tin vào chị Quỳ, khiến cho chị phải buồn một đời. Anh khác anh Dương ở chỗ là anh đã nghĩ kỹ, và anh không bị ràng buộc bởi mối dây tình cảm nào khác ngoài em và chị Quỳ. Vả lại em biết rằng anh thương chị Quỳ lắm chứ. Anh Dương ra đi không hẹn ngày về. Nhưng anh ra đi có hẹn ngày về, dù chưa định chắc bao lâu.
- ... ...
- Em không tin anh sao?
Khuê vội lắc đầu:
- Không, không phải thế...
- Sao em im lặng?
- Khuê không biết phải nói gì bây giờ. Dầu sao thì mai anh cũng sẽ ra đi.
- Nhưng anh sẽ trở về, và anh luôn nhớ Khuê kia mà.
- Vâng, Khuê nghĩ là anh sẽ trở về, Khuê tin là anh sẽ khác anh Dương, và Khuê không phải chịu thứ hình phạt ngấm ngầm như chị Quỳ hiện tại, nhưng...
Tôi ngắt lời:
- Khuê nghĩ vậy là anh mừng. Anh muốn buổi chiều cuối này là buổi chiều đẹp, buổi chiều đáng nhớ trong đời anh.
- ... ...
- Khuê hãy tạm quên rằng mai anh sẽ phải rời xa Khuê để nhoẻn một nụ cười xem nào.
Khuê giấu mặt:
- Anh kỳ quá, đang không bắt Khuê cười.
- Chứ sao, Khuê đừng buồn nữa. Tại vì vậy mà anh không dám cho Khuê biết sớm, sợ những ngày còn lại sẽ bớt vui. Thôi chứ, cô giáo rồi mà còn dài nước mắt à.
Khuê nhìn tôi, môi nở nụ cười cố làm ra vẻ tươi tắn nhưng dấu vết hiu hắt còn đọng lại, chưa mất hẳn. Tôi thấy xót xa tận đáy lòng. Nắm bàn tay nhỏ bé của Khuê, tôi nói:
- Khuê, trước khi chúng mình ra về, anh muốn Khuê hứa với anh một điều.
- Anh nói đi, Khuê sẽ làm tất cả những gì anh muốn dù khó khăn tới đâu.
Nhìn sâu vào mắt nàng, tôi chậm rãi:
- Anh mong Khuê đừng buồn khi vắng anh nhất là cấm khóc. Đã là cô giáo rồi, Khuê còn khóc lóc học trò cười cho thì rán chịu. Anh sẽ biên thư về cho em luôn luôn.
Khuê mỉm cười:
- Vâng, em hứa.
Tôi mỉm cười, hài lòng. Vũ trụ như tan biến, quanh tôi chỉ còn lại khoảng trời xanh trong đôi mắt long lanh ngấn nước chưa kịp khô. Cả vùng hạnh phúc hiện ra trong đó.
Bầu trời xám dần khi chúng tôi rời con suối đưa nhau về. Ngày mai tôi ra đi sẽ đem theo trong trí nhớ nhỏ nhoi khoảng trời xanh ngắt trong cửa mắt Khuê hôm nay.
TRẦN THỊ B.T.
(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 101, tuần lễ từ 10-5 đến 17-5-1973)
