HẠ VÀNG - Mai Thanh

Nguyên biết không, dạo này trời hay mưa dễ sợ. Mưa hắt hiu, buồn bã. Mưa quấn quít, thương yêu. Chiều nay, khi em vừa tan học, trời mưa bay lất phất. Em đứng co ro trong chiếc áo che mưa rộng thùng thình trước cổng trường. Nhỏ bạn đùa, chờ "người ta" hở Quyên? Em cười, đâu có, ta chờ bố mà mi. Thật không? Đáng nghi quá... Hôm qua ta thấy hai người dung dăng dưới phố... Xạo nhá, hôm qua người ta đến nhà Phương Đông mà. Úi giời, tưởng đến nhà ai chứ nhà Phương Đông rồi ghé thăm chàng mấy hồi. Em đến thăm anh một chiều mưa, tha hồ mơ mộng Quyên nhỉ? Em cúi mặt, thẹn thùa. bạn nhỏ ơi, sao mà đùa kỳ thế. Hẹn hò chi... Em còn bé quá mà, phải không Nguyên? Em còn bé lắm, biết chi để mà hẹn với hò. Nhỏ bạn cười rồi rồ xe, chạy. Em thọc hai tay vào túi áo mưa.

 

Con đường trước cổng trường tối nay buồn hiu hắt. Buồn như nỗi đau trùng trùng tưởng đã dứt trong em, bây giờ ùa về đầy trong tim nhỏ, ngun ngút trong mắt sâu. Em buồn quá Nguyên ạ. Buồn và nhớ. Tỷ như một lần nào Nguyên bảo với em: "Chiều hôm qua lang thang trên đường phố nhớ buồn và thấy..." Thôi đi ông bạn ơi, bạn có buồn có nhớ thật... nhưng chả phải em đâu. Ôi, Nguyên ạ. Giá Nguyên có nhớ một người nào khác thì chắc em sẽ chả cười đùa được đâu. Đau đớn biết dường nào Nguyên nhỉ?

 

Nguyên ạ, em chờ đến giờ gần tan học lớp sau bố mới đến. Xe bố hư anh ạ. Thế mà có người lại sợ đến sắp khóc đấy nhỉ. Eo ơi, em chả khóc đâu Nguyên ơi. Em chỉ hơi run tí thôi, tưởng bố quên con gái chứ bộ. Xe đi ngang qua những con đường vắng lặng. Thành phố buổi tối trời mưa buồn quá Nguyên nhỉ? Những hàng cây sũng nước nghiêng ngả trong bóng đêm. Những loài chim đêm về ngủ muộn trên cột đèn cao. Ôi, phố buồn. Lòng em cũng buồn tái tê như phố. Nguyên ơi. Buồn ơi.

 

Em đã nhủ lòng trăm vạn lần, đừng bao giờ nhớ Nguyên để rồi buồn. Nhưng rồi em vẫn nhớ, vẫn thương. Nhớ Nguyên đầy lòng, đầy mắt. Thương Nguyên đầy những ngăn tim nhỏ. Nguyên có biết thế không, hở Nguyên. Hôm nọ, ngày đầu niên học, gặp nhau bạn bè hỏi em: Người sinh viên quốc ngoại có về không hở Nguyên? Ơ, ai vậy nhỉ? Ai mà Quyên không biết. Tụi bạn cười toe toét. Không biết hay là không quen. Ôi chao, tụi bạn em khó thương vậy đó, chuyên môn lái xe cam nhông vào đời tư kẻ khác, dễ ghét quá phải không Nguyên. Ấy vậy mà lớp em nổi tiếng khắp trường vì con gái 11A dễ thương, mâu thuẫn quá chừng.

 

Chiều qua, em đến nhà Đông chơi. Hai đứa nói chuyện về một mùa sắp trở về trong thành phố. Mùa của rong chơi và lìa xa. Lúc em ra về đèn đường đã lên và mưa bụi phất phơ. Đông cười bảo em: "Quên nói mi chuyện này. Nguyên đã thi đậu rồi, hắn nhắn mi viết thư đó." Em cắn nhẹ môi. Thôi Đông ơi để cho ta học chứ. Còn mỗi năm nay để có thể rong chơi, mơ mộng. Sang năm thi rồi, chúi đầu mà học thì giờ đâu để mộng với mơ. Đông cười, ta chả xúi mi bậy bạ đâu. Nhưng cũng tội Nguyên một chút chứ Quyên. Em cúi mặt, ngậm ngùi. Đông ơi, làm sao Đông hiểu. Em thương Nguyên biết chừng nào. Làm sao Đông biết, em thương Nguyên nên phải xa Nguyên. Hở Đông?

 

Cô bạn nhỏ của em, có những chuyện mà ta không thể kể lể cho nhau nghe. Chỉ một mình ta ôm trọn nỗi buồn nỗi vui. Hiểu thế không bạn thân. Hiểu thế không hở Nguyên.

 

Nguyên thân mến của em,

 

Bây giờ là buổi tối. Buổi tối mùa hạ. Em lười biếng nằm nghe nhạc. "Em ra đi mùa thu. Mủa thu không trở lại..." Bài hát làm em nhớ Nguyên quá đỗi. Ta xa nhau từ bao giờ hở Nguyên? Một mùa thu lá úa, hay mùa xuân nồng phấn hương. A, em nhớ rồi cơ Nguyên. Ta quen nhau vào những ngày cuối đông rét mướt và xa nhau từ một mùa hạ mù khơi trong ký ức. Và, bây giờ, Nguyên yêu mến, trong ngôi trường nhỏ của Nguyên, của em mùa hạ đang phả gió nhớ nhung. Nguyên thấy chăng những chùm hoa đỏ rực ở sân trường. Nguyên thấy không, nỗi sầu nghèn nghẹn trong tim em. Mùa hạ này là hạnh phúc của em. Niên học sau, niên học cuối, em sẽ như Nguyên thật sự rời bỏ tất cả để ra đi. Trước mặt là những con đường thênh thang trải rộng. Sau lưng là những kỷ niệm quấn quít, thương yêu của một thời làm học trò mắt sáng môi hồng. Ơi, em buồn quá Nguyên ơi. Buồn chết người. Còn Nguyên, Nguyên có buồn không trong mùa hạ cuối của Nguyên?

 

 

MAI THANH      

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 134, tuần lễ từ 31-5 đến 7-6-1974)

 

CÔ TÚ - Long Châu

 

Để nghe bài hát Cô Tú, xin mời bấm dưới đây:

 

MỘT HẠT MƯA SƯƠNG - Mang Viên Long

Xa Saigon tôi nhớ nhất là những cơn mưa. Tôi chưa thấy mưa ở đâu buồn bã, mịt mù, hung tợn như thế. Mưa đổ ập xuống bất chợt, mưa tuôn ào ào, mưa mù trời đất. Gió lộng và sấm sét. Tưởng mưa không bao giờ dứt. Nhưng mưa mau tạnh. Rồi trời mau sáng. Giữa cái tạnh không và mưa thác lũ không sao đoán nổi. Không ngờ trước được. Phải chăng vì thế mà tôi nhớ mưa Saigon? Tôi thương mưa miền Trung! Mưa Tuy Hòa cũng mù mịt, cũng ào ạt, nhưng không hung tợn bằng mưa Saigon, anh Hậu đã nói như thế. Anh nói cái mưa ở Trung bắt đầu từ mưa, từ gió, từ những cơn mưa phùn dịu dàng, chuyển tiếp. Rồi nó chìm dần vào Đông, vào lạnh, vào mưa. Triền miên cả một hai tháng. Không đột ngột dữ dằn như Saigon. Có thể em không có nhiều thì giờ để nghĩ về mưa, nhìn mưa, nhưng em thường bị mưa làm ướt áo.

 

Từ balcon, tôi và anh Hậu đứng nhìn thành phố đang bị bao trùm bởi một màn mưa dày ; những mái nhà trắng xóa, hàng cây cong rũ, và đường xá lướt thướt xe cộ. Mưa làm Saigon khép kín và chật chội. Tôi hỏi anh về mưa và cảm thấy mưa ướt lạnh hồn mình.

 

Anh nói:

 

- Anh đã bị mưa quyến rũ từ thuở nhỏ. Những hạt mưa cách nay mười mấy năm, vào một buổi trưa mùa Đông, đã như còn rơi mãi trong hồn anh. Đó là buổi trưa anh theo chân người chị, đưa mẹ anh tới huyệt, đưa người thân yêu sau cùng ra đi. Chiếc quan tài ướt át xuống lòng huyệt đầy nước mưa.

 

Anh nhìn tôi, đôi mắt anh đầy mưa, và u ám:

 

- Còn Hoài, có lẽ chưa bao giờ được thấy mưa?

 

Tôi cười (để đôi mắt anh bớt buồn, trong sáng):

 

- Có thấy chứ sao không? Em nhìn thấy mưa từ hồi mới sinh ra, nhưng bây giờ mới có dịp nhìn rõ mưa...

 

Anh nhìn xuống khu nghĩa trang chợ Đũi, tôi đoán anh đang nhớ mưa cách nay mười mấy năm:

 

- Thấy thế nào?

 

Tôi đáp, mơ hồ:

 

- Buồn. Mưa làm em thấy cô độc.

 

Giọng anh bỗng vui:

 

- Hoài mà cô đơn? Con nhà giàu, đẹp gái, học giỏi, vân vân.

 

Tôi ngẩng lên nhìn anh. Tôi cố tình chờ anh quay lại nhìn tôi. Tôi nghĩ anh sẽ hiểu tôi hơn khi nhìn lên mắt tôi. Hình như anh cố tránh hay không biết. Tôi nói "Anh không hiểu Hoài gì hết". Và cảm thấy bức rức, bởi vì qua câu nói đó, tôi chưa nói được gì hết. Anh vẫn nhìn, thản nhiên, lên những cây điệp âm u, trong khu nghĩa trang.

 

Tôi lập lại, bàn tay tôi véo mạnh lên má anh:

 

- Anh không hiểu em gì hết.

 

Anh quay lại:

 

- Sao lại không hiểu, cô bé.

 

Tôi cự nự:

 

- Anh hiểu được gì?

 

Anh thân ái nắm bàn tay tôi. Như nhắn nhủ với một người em:

 

- Có lẽ anh hiểu em nhiều hơn em nghĩ. Khi chưa gặp em, còn ở ngoài đơn vị, anh đã nghe anh Tuấn nói về em khá nhiều. Được đọc cả thư em, có phải em cũng biết làm thơ?

 

Tôi cười, thật hân hoan:

 

- Có lẽ em cũng hiểu anh nhiều hơn là anh tưởng nữa. Thư nào anh Tuấn viết về cũng có kể chuyện về anh...

 

Anh như hốt hoảng:

 

- Chết, anh Tuấn kể chuyện gì vậy?

 

Tôi bí mật:

 

- Nhiều lắm.

 

Anh cười, thật dịu dàng:

 

- Gì mà nhiều?

 

Tôi chỉ ngón tay lên mặt anh:

 

- Này nhé, mấy cành hoa ép, mấy bài thơ và...

 

- Và gì nữa?

 

- Và gì thì anh biết chứ.

 

- Anh không biết.

 

- Em nhắc cho nhá?

 

- Ừ, nhắc đi coi.

 

- Ngày nào cũng tập bài "Bao giờ biết tương tư", và chờ ngày về Saigon ăn chả giò phơi sương, bánh canh Gia Quỳnh...

 

- Nhưng ngày về Saigon lâu quá, chả giò và bánh canh đã hết rồi, nếu anh Tuấn không nhớ về đây, thì có lẽ anh nhận giấy phép rồi không biết đi đâu.

 

- Saigon có bao giờ hết chả giò phơi sương, và Gia Quỳnh cũng vẫn mãi mãi còn bánh canh kia mà. 

 

- Nhưng anh hết tiền rồi. Có ai dẫn anh đi ăn đâu?

 

- Nghe tội nghiệp quá, ông chuẩn úy. Nhưng anh có đồng ý đi theo em không?

 

- Trời, sao lại không. Nói vậy là em không hiểu anh gì hết.

 

- À, mà còn điều kiện nữa chứ. Đâu có dễ vậy.

 

- Cho điều kiện thử coi. 

 

- Mỗi tuần anh phải gởi về cho em một cành hoa ép nhé? chịu chưa?

 

- Ồ, được quá. Hoa ở trong rừng nhiều lắm, anh sẽ gởi về em mỗi tuần vài ba cành hoa như vậy. Đó là cách giúp anh có việc làm. Có lẽ, anh sẽ phải hái hết những cành hoa lạ ở trên rừng, và ham tìm hoa hơn tìm địch.

 

- Chắc nhé?

 

- Chắc chớ.

 

- Thề đi.

 

- Cái vụ này cũng bắt người ta thề nữa à? Được, rắc rối quá, cô bé, anh xin thề...

 

- Đâu được. Anh phải thề: " Anh hứa hái hoa, trọn đời, cho em...".

 

- ...

 

Bây giờ, tôi đã xa Saigon. Chiều hôm qua, ngồi trong thư viện, cơn mưa bất chợt mù mịt bên ngoài làm tôi nhớ Saigon da diết. Tôi không đọc được một trang sách nào, vì đầu óc tôi mưa đã vần vũ. Mưa đã kéo tôi trở lại với mớ kỷ niệm héo úa như những cánh hoa của Hậu. Từ ngày rời xa Saigon, không khí Đà Lạt càng khiến tôi nhớ Hậu. Mùa lạnh, những cánh hoa đang ép dang dở trong ba lô của anh, anh Tuấn mang về, luôn nhắc tôi nhớ buổi chiều anh hứa sẽ hái hoa gởi cho tôi, trọn đời. Anh cũng đã gởi hoa cho tôi. Trọn đời. Nhưng là một cuộc đời hai mươi lăm tuổi. Đời như những cơn mưa trong tuổi thơ anh. "Có lẽ, anh sẽ phải hái hết những cánh hoa lạ trên rừng, và ham tìm hoa hơn tìm địch", hoa trên rừng có bao giờ lại hết, dầu chúng ta có sống chờ nhau tới bạc đầu, phải không anh?

 

Buổi sáng sớm Đà Lạt có mưa sương thật đẹp. Nhưng quá buồn. Có lẽ tôi đã biết yêu quý mưa như Hậu đã bị ám ảnh bởi những cơn mưa mùa Đông? Ngồi phía trong khung cửa kính, tôi ngây ngất vì những hạt mưa nhẹ tênh ngoài vườn. Sương mù mờ. Tôi lại lấy giấy bút ra, tiếp tục chép những câu thơ, cho bài thơ làm dở dang ở thư viện:

 

Người bước đi gót chân đời nhẹ hẫng

Đường trăm năm qua bao kiếp mịt mùng

.    .    .    .    .    .    .    .    .

Người bước đi đất trời lồng lộng

Thấy lòng mình một hạt mưa sương (1)

 

Người đã ra đi, trời đất mịt mù xa lạ, tôi còn biết gởi những bài thơ ngậm ngùi này cho ai?

 

 

MANG VIÊN LONG      

(KBC 4311, tháng 5-73)    

 

____________

(1) Thơ Ngọc Cẩm

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 104, tuần lễ từ 31-5 đến 7-6-1973)

 

NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐẺ - Bình Nguyên Lộc

 

Hoàng Hậu Ái Mỹ lấy ngón tay uốn nhánh dâu để xem nó đủ sức cứng rắn chưa, đặng chặt về biếu con trai yêu quí của bà, vì cậu Thái Tử tương lai mơ ước một cây cung vừa dẻo dai, vừa bền chắc.

Hoàng Hậu chợt thấy một con bướm rất xấu xí, thân hình toàn một màu trắng mông mốc và yếu đuối như vừa mới nở. Nhưng nó không là mới nở đâu, vì nó đang quằn quại trên một lá dâu, rồi giây lâu, đẻ lên đó một mớ trứng vàng.

Đẻ xong, bướm ta dò dẫm bò chầm chậm ra bìa lá, chớp lia lịa hai cánh yếu mềm, không đủ sức nâng cái thân hình của nó lên không trung.

Bướm nhìn vực thẩm dưới kia, lảo đảo như say rượu, rồi vô tình hay cố ý không rõ, rơi mình xuống vực. Bướm rơi xuôi xị như một lá chết, hai cánh mong manh không thèm cựa quậy nữa.

Bướm chết thật rồi.

Hoàng Hậu ngạc nhiên quá, nhưng bận chặt nhánh dâu, nên không để tâm thêm về cái chết nầy.

Những ngày sau, Hoàng Hậu quên mất con bướm vắn số, nhưng một hôm, ra thăm lại cây dâu, để tìm một nhánh làm cung nữa, thì Hoàng Hậu thấy những trứng vàng đã nở ra những con sâu lông dài màu đen như những con sâu rọm.

Cha nào con nấy, con nhà tông không giống lông cũng giống cánh, sâu nầy yếu đuối không thua gì mẹ nó là con bướm mốc hôm trước.

Hoàng Hậu đoán những vật èo uột nầy, rồi cũng chết mất thôi.

Quả thật thế, hai hôm sau, ra thăm lại thì chúng đã chết sạch, chỉ trừ một con.

Hoàng Hậu than:

- Trời sanh làm chi những kẻ yếu sức như vầy, ích gì cho ai và chính nó cũng khổ.

Bỗng, kỳ lạ thay, có tiếng nói nhỏ nhỏ phát ra từ con sâu:

- Thưa Hoàng Hậu, ban đầu, trời sanh chúng tôi cũng mạnh khỏe như bất kỳ ai. Nhưng chúng tôi phung phí sức nhiều quá để làm việc, thành ra càng kiếp, càng phải ươn yếu như vầy. Không lỗi ở trời đâu.

Hoàng Hậu hơi sờ sợ con sâu sống sót đó, nhưng tánh tò mò mạnh quá, nên bà đánh bạo hỏi:

- Nhưng tại sao giống của mi lại phung phí nhiều sức lực quá như vậy? Trên đời, ai cũng làm việc cả, mà có ai khổ đến thế đâu?

- Thưa Hoàng Hậu, là tại công việc chúng tôi khó khăn quá sức.

- À, ra thế! Nhưng cái kiếp của mi đây, chắc không còn làm gì được nữa. Bị mi yếu quá rồi.

- Không, Hoàng Hậu. Kiếp nầy làm giỏi hơn kiếp nào hết, vì kinh nghiệm của bao đời đã kết tinh nơi đây, miễn là...

- Miễn là gì?

- Miễn là chúng tôi được nuôi dưỡng châu đáo.

- Nhưng mi làm được cái gì?

- Tôi là nghệ sĩ đây.

- Nghệ sĩ là cái quái gì, ta chưa nghe nói đến lần nào.

- Nghệ sĩ là những kẻ làm ra cái đẹp, đẹp lắm.

- Nhưng đẹp để làm gì? Cái đẹp ấy có lợi ích gì chăng mà phải nuôi mi cho uổng công.

- Cái đẹp, riêng lấy nó, cũng đã có ích lắm rồi. Hoàng Hậu nấu bếp mệt, Hoàng Hậu ngồi nhìn giây lát một cái lọ sứ nước men trong, vẻ tranh đẹp, tức Hoàng Hậu hết mệt ngay, chóng hết hơn là chỉ ngồi nghỉ ngơi thường.

Nhưng ngoài vẻ đẹp suông thường ấy, nghệ phẩm cũng còn lợi ích khác, thí dụ, ngôi nhà Hoàng Hậu núp mưa, nắng, đôi giày Hoàng Hậu mang để đỡ đạp gai, đều do nghệ sĩ nghĩ ra kiểu mẫu.

- Nếu quả thế, thì ta nuôi mi đó, mà ta phải làm sao cho mi khỏi chết?

- Thưa Hoàng Hậu, tuy nói thế đó, chớ tôi cũng dễ nuôi. Mỗi ngày Hoàng Hậu cứ chịu khó hái lá dâu này, xắt nhỏ ra cho tôi ăn là được. Chỉ phải cái, tôi ăn nhiều quá. Nhỏ người mà bụng to. Tôi ăn cái khối đồ ăn to bằng mười tôi lận.

Thịt nghệ sĩ chúng tôi mềm lắm, nên con gì cũng thích xơi chúng tôi cả. Hoàng Hậu có nuôi tôi thì nên bảo vệ tôi. Kẻ thù ghê gớm nhứt của tôi là thằn lăn, rắn mối và các loại ruồi.

Tôi lại èo uột như Hoàng Hậu đã thấy. Những khi trở trời, thời tiết đổi là tôi mang bịnh ngay. Tôi sợ lạnh, lại sợ nóng. Lạnh, Hoàng Hậu nhúm lửa sưởi tôi. Nóng, Hoàng Hậu nên mở cửa cho gió quạt tôi.

Tôi lại không chịu nổi mùi gay gắt. Hoàng Hậu có hút thuốc, thì nên xa lánh tôi, không tôi lại say mà chết mất.

- Úy cha chả là con cưng: nuôi mi còn khó nhọc hơn là nuôi Thái Tử. Nhưng ta cũng chịu khó một chút, thử xem mi sẽ làm nên trò trống gì cho biết.

- Hoàng Hậu sẽ khỏi tiếc công.

- Vậy, ta đặt tên là Tằm cho dễ kêu nhé!

- Vâng, đa tạ Hoàng Hậu.

Hoàng Hậu đem Tằm vô cung vào hôm thứ ba, sau khi Tằm nở. Cả hoàng cung đều bu lại xem con vật kỳ lạ biết nói tiếng người.

Các bà Thứ Phi và cung nữ thấy nó dị hợm quá, sợ hãi không dám lại gần. Tằm cười, mà rằng:

- Nghệ sĩ chúng tôi xấu xí như thế, mà hiền lắm, tốt bụng lắm đó, thưa quí bà.

- Mầy như con sâu rọm ấy, gớm chết - Bà Tây Phi nói.

- Vâng, bề ngoài thì như vậy. Nhưng lông tôi chạm phải không ngứa đâu mà sợ.

Hoàng Đế vào xem và cười ngất:

- Nghệ sĩ là cái quái gì, mà tên lạ thế, mà thân thể xấu không thể nói.

Hoàng Hậu chỉ mỉm cười, không đáp, rồi cắt đặt công việc cho đoàn phi tần: nàng Trúc Liên hái dâu, nàng Trúc Đào xắt dâu, nàng Ngọc Khánh canh gác thằn lằn và ong, ruồi, còn nàng Cẩm Nhung thì giữ vai liên lạc báo tin cho Hoàng Hậu biết ý muốn và bịnh tật của Tằm. Thật là cả một tổ chức phục vụ như đối với một vị vương.

Các cung nữ phàn nàn nho nhỏ:

- Cưng gì mà cưng quá trứng mỏng như vầy. Bà Đông Phi còn không được săn sóc châu đáo bằng con sâu quỉ nầy.

Tằm thỏ thẻ:

- Các chị ơi, các chị đừng phiền. Hãy chịu khó với tôi một lúc, các chị sẽ được hưởng công xứng đáng.

- Mi, thì còn có quà gì để thưởng chị em chúng ta?

- Rồi các chị sẽ rõ. Cái thân thể kiều mị của chị đó, tôi mà tô điểm thêm vào thì nó đẹp như hoa. Hoàng Đế sẽ yêu các chị, rồi cất nhắc các chị lên hàng Thứ Phi cho mà coi.

- Mi tô điểm làm sao? Chị em ta không muốn mọc lông sâu rọm như mi đâu.

- Không mà, các chị sẽ đẹp như tiên nữ ấy! Rồi các chị sẽ thấy mà.

Thúy Liễu trề môi dài ba tấc, rồi uể oải nói:

- Thôi, ta đi hái dâu cho con nợ nầy.

- Hãy khoan - Tằm kêu Thúy Liễu lại - Còn sớm lắm. Lá dâu còn ướt sương, mà tôi thì sợ nước. Để trưa một chút cho nắng sưởi ráo lá, rồi chị hãy hái, nếu hái chiều được càng hay.

- Ý ạ! Khó tánh dữ vậy à? Con cưng dữ vậy à?

Trúc Đào ác tâm lắm. Cho bõ ghét, nàng xắt dâu rồi đổ bừa lên nong, phủ bít Tằm lại cho Tằm ngộp thở mà chết cho rồi. Nhưng lạ quá! Tằm không chết ngộp, mà trái lại, ăn rất hăng. Nó nhai lá cứ nghe rào rào như mưa rơi trên mái ngói hay nghe gió trộn lá trên cây. Nó nằm dưới đáy nong, rồi bắt từ đó mà ăn lên. Nó ăn tợn quá và ăn cả ngày lẫn đêm không nghỉ.

Tằm ăn không, ngồi rồi như vậy được ba hôm, kể cả những ngày nó ở ngoài trời, thì Tằm đã lớn được sáu ngày. Hôm thứ sáu ấy, mấy nàng cung nữ có phận sự phục dịch nó, bỗng không nghe tiếng lá cựa lào rào nữa. Họ cúi xuống sát nong, lặng nghe lâu lắm, thì quả nơi đó vắng lặng, không có lấy một tiếng động nhỏ nào.

Ngọc Khánh lật đật bươi lá dâu lên, thì thấy tằm nằm ngay đơ, không cựa quậy. Thôi Tằm đã chết rồi! Đỡ khổ nhé! Chết phức đi để người ta rảnh tay lo việc khác thú vị hơn.

Nhưng cả bọn bỗng sực nhớ lại một điều, rồi kinh sợ hết sức. Ừ, Hoàng Hậu đã giao cho họ săn sóc Tằm. Bây giờ tằm chết thình lình như thế nầy, thì biết ăn nói làm sao cho trôi.

Chưa chi mà họ đã đổ lỗi cho nhau, lộ tất cả hèn nhát của họ trong cơn nguy biến:

- Tại mầy lơ đĩnh để ong nó bay vô, nó đốt Tằm - Trúc Đào đổ thừa không căn cứ.

- Nếu ong vô thì nó đã thịt Tằm rồi - Ngọc Khánh cãi.

- Tao chắc tại con Thúy Liễu nó hái dâu ướt. Còn con Cẩm Nhung nữa, Tằm không lẽ vô cớ mà chết. Chắc nó bịnh. Sao mầy không báo tin cho Hoàng Hậu hay?

Trúc Đào bứt tóc, bứt tai kêu:

- Khổ ơi là khổ. Cái đồ mắc dịch ở đâu é! Sống đã làm tội người ta, bây giờ chết lại gieo họa cho chị em mình. Thôi, ta hãy vào phòng Hoàng Hậu, mà tâu rõ mọi việc.

Hoàng Hậu mắng, khi họ báo tin dữ nầy:

- Chúng bây ăn no, rồi lo có mỗi một việc nhỏ mọn ấy mà cũng không xong. Nào, nó đâu rồi?

Hỏi xong, bà bước qua phòng Tằm, bươi lá lên, xem cho tận mắt.

- Tằm nằm dưới đáy nong, đen thui giữa mớ lá xanh, không cục cựa, nhưng vẫn còn tươi. Hoàng Hậu nói:

- Nó biết nói tiếng người, chắc cũng là một vì tiên mắc đọa chi đây. Thôi để nó đó, ta chôn cất, kẻo tội nghiệp.

Thế rồi ai cũng quên Tằm cả.

Qua hôm thứ tám, Hoàng Hậu đương ngồi uống trà sớm, bỗng con Cẩm Nhung hớt hơ, hớt hãi chạy vào phi báo:

- Tâu Hoảng Hậu, Tằm đã sống dậy, mà lạ quá...

- Nó sống dậy à! Tao đã bảo, nó là tiên mà, có chết được đâu! Đâu mầy kể lại đầu đuôi, ta nghe thử coi.

- Bẩm, hồi nãy con sực nhớ lại, xác Tằm chưa chôn. Con đinh ninh nó đã thúi rồi, hoặc đã bị thằn lằn xơi mất. Con vào buồng nó xem lại cho rõ, thì con kinh khủng hết sức mà nghe nó kêu: "Chị Cẩm Nhung ơi! cho miếng dâu!". Con chạy lại nong dòm kỹ, thì nó cựa quậy và lạ quá...

- Lạ làm sao?

- Nó rụng hết lông đen, và bây giờ nó vàng mướt, đẹp lắm.

- Tao đã bảo mà. Nó là tiên, nó lộn kiếp. Biết đâu nó lại sẽ không hóa ra một Hoàng Tử.

Hoàng Hậu đi theo Cẩm Nhung để qua buồng Tằm. Bấy giờ cả bốn cung nữ kia cũng vừa đến nơi.

- Đâu các chị ơi, cho tôi miếng dâu, tôi đói lắm - Tằm kêu lên, khi nghe tiếng mở cửa.

Hoàng Hậu bước tới, thì thấy Tằm vàng óng, đẹp quá.

Tằm kính cẩn chào:

- Lạy Hoàng Hậu!

- Mi không chết thật à?

- Bẩm, con có chết đâu. Con ngủ mà. Con ngủ một ngày, một đêm đúng, gọi là ngủ "ăn một" để cổi lốt, rụng bỏ lông đen đi, Hoàng Hậu à.

- Vậy à? Bây ơi, cho Tằm ăn coi nào!

Bây giờ Ngọc Khánh mới dám rớ đến Tằm. Nong cũ đầy dẫy lá dâu xắt héo queo và lông Tằm cũ, trông dơ dáy quá. Nàng nhẹ tay nâng Tằm lên, sang Tằm qua nong khác.

Dâu đã hái về, Trúc Đào xắt nhỏ rải lên nong mới. Tằm ăn còn dữ hơn hôm chưa ngủ và lớn như thổi. Nó thức mà ăn như vậy đến bốn ngày và qua chiều ngày thứ tư, nó kêu mấy nàng cung nữ mà rằng:

- Các chị yêu mến. Bữa trước, tôi quên báo tin các chị biết, làm các chị phải một phen hoảng hốt. Lần nầy, tôi sắp ngủ nữa đây. Tôi ngủ giấc nầy gọi là giấc "ăn hai", cũng một ngày, một đêm, đúng y như bận trước vậy.

- Mầy ăn, ngủ gì mà lạ đời thế? Thức suốt bốn, năm ngày liền, rồi lại ngủ cả ngày, cả đêm.

- Ấy, nghệ sĩ mà, có khi no rồi vẫn thấy cần ăn nữa. Nhiều hành động khác còn bất chấp thiên hạ nữa.

Qua sáng thứ sáu, tức là ngày thứ mười hai, Tằm thức dậy và đòi ăn như séo.

Mấy cung nữ mắng:

- Chỉ được ăn rồi ngủ, chẳng ra cái tích sự gì hết. Mi thật là đồ báo cơm.

- Ấy, nghệ sĩ mà!

- Hễ động là xưng nghệ sĩ. Nghệ sĩ hay gừng sĩ gì cũng phải làm việc chớ có đâu mà ăn no lại nằm.

- Các chị không hiểu. Tôi nằm, tức là tôi làm việc đó.

- Ừ, phải chớ, làm việc nằm... nằm...

- Tôi nằm để tiêu hóa bao nhiêu là tinh anh của trời đất, cũng như nhà luyện thuốc họ nấu thuốc cao vậy mà! Những tinh anh ấy sẽ kết đọng lại, nhờ sự làm việc âm thầm đó. Rồi một ngày kia, tôi sẽ sản xuất ra một viên ngọc, nó là kết tinh của bao nhiêu cái đẹp bên ngoài.

- Mi già mồm, nói nghe như nhà phù thủy, ai mà tin mi được.

Tằm vẫn nóng bức:

- Các chị à, làm ơn mở cửa ra, không tôi chết mất bây giờ.

- Trời chuyển mưa đầu mùa nên nó vậy.

Cửa sổ mở ra, ruồi đánh hơi bay vào.

- Bớ thiên hạ, bớ người ta cứu tôi với!

Tằm kinh sợ hét lên và mấy cung nữ phải lấy quạt mà quạt ruồi. Thật là bực mình.

Bốn ngày sau đó, Tằm lại báo tin rằng, nó sắp ngủ cái giấc gọi là "ngủ ăn ba". Cũng lại một ngày, một đêm nữa.

- Ứ hự!

Mấy cung nữ thở dài, rồi ngâm mỉa mai:

Ai ơi chớ lấy thằng tằm,

Ăn rồi nằm lại ngủ hai, ba...

Ngủ "ăn ba" rồi lại thức bốn ngày. Bốn ngày cũng chỉ ăn rồi nằm.

Hoàng Hậu tới thăm, sốt ruột hỏi:

- Chàng nghệ sĩ ơi, chàng ăn rồi nằm vạ đến bao giờ mới thôi?

- Bẩm Hoàng Hậu, nghệ thuật không hối thúc mà làm được. Nó phải hưởng một thời gian cần thiết, để mà chín mùi. Tôi dám đâu quên ơn Hoàng Hậu và mấy chị cung nữ đã khổ nhọc với tôi. Nếu bây giờ, tôi sản xuất ngay cho vừa lòng Hoàng Hậu, thì e tác phẩm sẽ non nớt, không đẹp như Hoàng Hậu trông mong.

- Thôi được, cứ thong thả, ta bền lòng đợi mi.

Lần thức nầy, trời mưa như cầm chĩnh mà đổ. Tằm kêu lạnh và đòi sưởi nữa.

- Ứ hự - mấy chị cung nữ lại thở dài - y như lão già bảy mươi. Nghệ sĩ gì mà giống như mèo ướt quá.

Chị Trúc Đào nói mỉa:

- Đòi nằm lửa sao mà giống đàn bà đẻ quá vậy?

- Chị nói đúng đấy - Tằm đáp - tôi sắp đẻ đây.

- Đàn ông lại đẻ à?

- Vâng, giống nghệ sĩ chúng tôi, nam, nữ gì cũng đẻ cả. Hổm nay, tôi hoài thai một tác phẩm, cố gắng đến yếu người đi, nên mới lạnh. Và sắp đẻ đây. Các chị ơi, sao mà tôi nghe bần thần trong mình, khó chịu quá.

- Hay là mi sợ trời gầm?

- Ấy, sai bét. Người đời ai cũng ngỡ giống Tằm chúng tôi sợ trời gầm. Nhưng mà như thế nầy. Đầu mùa mưa, thời tiết thay đổi bất thường, nên tôi sanh bịnh. Nhơn có trời gầm, người ta lầm nguyên nhơn. Ngỡ tôi sợ ông thiên lôi đó thôi.

Cuối ngày thứ tư, Tằm báo tin sắp ngủ, giấc ngủ cuối cùng trong đời nó. Nó bảo đó là "ngủ giấc lớn".

Mấy chị cung nữ xôn xao lên. À, lần ngủ đầu, nó bỗng dưng đẹp ra phết, Hoàng Hậu đoán nó là tiên. Biết đâu lần ngủ chót nầy nó sẽ biến ra một Hoàng Tử xinh trai! Ấy, rồi nó sẽ yêu chị cung nữ nào có công nhiều với nó.

Chị Trúc Đào cười duyên, hỏi xem nó có vừa ý những mảnh dâu xắt nhuyễn thơm phức, và quạt ruồi cho chàng Hoàng Tử tương lai.

Nhưng Tằm không để ý đến ai cả, cứ thiếp đi lần lần, lại một đêm, một ngày nữa! Trong suốt thời gian ấy, cả hoàng cung bứt rứt, nóng muốn biết cái gì sẽ xảy ra.

Hoàng Hậu thì tin rằng, vị tiên phải đọa ấy sắp hoàn hạn và lần nầy chắc hiện nguyên hình để về Bồng Lai Thượng Giới. Các cung phi lại đinh ninh, nó là một Hoàng Tử có tiên phong đạo cốt, giả ra con sâu để thử lòng họ.

Kìa, chàng tiên đã thức và mọi người thất vọng hết sức. Chàng tiên ấy vẫn cứ là con Tằm, và cho dẫu là đẹp rồi, cũng chỉ là một loại sâu thôi.

Mà thiển cận làm sao, chú ta vừa thức là đòi ăn như cưỡng đói. Lần nầy chú ăn tợn quá. Bao nhiêu cây dâu trong hoàng thành đều trụi lá, mà chú ta vẫn kêu đói.

Chú nói với các cung nữ.

- Tôi sắp đi xa, nên thức chơi với các chị cho lâu. Ngủ giấc lớn mà. Tôi thức đến bảy ngày rồi mới đi.

- Đi đâu?

Tằm, giọng buồn thảm không tả được, nói:

- Đi xa lắm, và không bao giờ trở lại nữa.

- Mi còn thiếu chị em ta món quà, mi hứa hôm nọ, đi sao được!

- Vâng, tôi nhớ món nợ ấy. Và sắp đẻ nó ra đây.

Tằm ăn no lại nằm, khiến các cung nữ đâm nghi hắn ta là một thằng xỏ lá gạt người để kiếm bữa.

Ăn không lo, của kho cũng phải hết. Dâu chỉ còn ăn độ vài ngày nữa, nếu hắn không bày trò gì hay, thì kệ xác hắn, hắn sẽ đói rã ruột.

Lần thức nầy, Tằm lớn mau lắm. Nhưng lại ít nói năng, cựa quậy gì.

- Hắn tìm mưu để trốn chăng? - Các chị cung nữ hỏi thầm - Quịt hai mươi ngày cơm rồi chuồn! Được, nó mà bò ra khỏi nong, ta bắt vào đánh một trận nên thân!

Qua ngày thứ sáu, lạ quá, đầu Tằm đỏ ửng lên.

- Hỉ tín, hỉ tín! - chị Thúy Liễu reo - Tằm sắp hóa ra Hoàng Tử đẹp trai đây!

Hoàng Hậu nghe tin, đến thăm, và ái ngại hết sức, mà thấy Tằm có vẻ đau đớn lắm. Cái màu đỏ ở đầu Tằm, xem như màu máu, và phía dưới đầu, mình Tằm cũng hơi ửng đỏ. Dường như là Tằm dồn máu lên.

- Tằm ơi, sao thế này?

- Bẩm Hoàng Hậu, con sắp "chộ" đấy!

- Chộ là làm sao?

- Nghĩa là con dồn tất cả tinh hoa đã thâu lượm được hổm nay, dồn lại để sản xuất ra tác phẩm nghệ thuật đấy.

Tằm quằn quại như một bà mẹ chuyển bụng, đau đớn cái nỗi đau của con vật sắp lột da hóa kiếp, khiến Hoàng Hậu thương khôn siết kể.

Qua ngày thứ bảy, Tằm chộ, phân nửa thân mình đỏ ối và càng quằn quại đau đớn hơn bao giờ cả.

Qua ngày thứ tám, toàn thân Tằm đỏ như trái ớt chín cây. Bây giờ Tằm như yên thân và an lòng, vì phần khó nhọc của công việc đã xong.

Hoàng Hậu, Hoàng Đế, các bà Phi, và các đạo binh cung nữ đều tựu đến xem Tằm chín đỏ. Thật là lạ lùng, từ thuở giờ, không ai thấy con sâu nào mà biến dạng mau như thế bao giờ cả.

Tằm mệt nhọc, cố nói:

- Các chị bẻ cho tôi một chà cây.

Không ai nỡ hỏi vặn Tằm nữa, vì Tằm, coi bộ, đuối sức lắm rồi.

Khi chà cây được đặt vào trong nong, Tằm thỏ thẻ:

- Tâu Hoàng Thượng, Hoàng Hậu và quí bà Phi, thần xin mời tất cả ra ngoài để thần làm một việc không đẹp mắt bao nhiêu.

- Mi cứ làm đi chớ - Hoàng Đế nói - ai mà chấp nhứt mà mi lo.

Tằm ráng sức leo lên chà, rồi nói:

- Tôi tẩy trần đây. Tôi phóng tất cả những thứ ô uế trong người tôi ra, cho người tôi thanh khiết. Khi chỉ còn tinh hoa trong ấy, tôi mới trình bày tác phẩm nghệ thuật được.

Suốt một tiếng đồng hồ, Tằm phóng uế đầy nong. Xong đâu đó nó nói:

- Bẩm Hoàng Hậu, nhớ ơn loài người nuôi nấng tôi, nhớ ơn tri ngộ với Hoàng Hậu, tôi sản xuất tác phẩm đầu tiên và cuối cùng của tôi đây. Tôi cố gắng cho nó hết sức mỹ lệ để đáp ơn mọi người, rồi tôi... rồi tôi...

Tằm nghẹn ngào khóc nức nở, không nói ra lời nữa.

Cả phòng đều ái ngại, hỏi dồn:

- Rồi làm sao, hỡi Tằm ơi!

Khóc cạn nước mắt, Tằm nói:

- Rồi tôi từ giã cõi đời...

- Ồ!

- Trời!...

- Ai lại giết mi? Nhà vua có cả một đạo hùng binh để bảo vệ mi. Không, không ai làm gì mi được đâu!

Tằm tấm tức, tấm tưởi:

- Không ai giết thần, nhưng thần phải chết. Tất cả tâm lực của thần đã đổ vào tác phẩm nầy rồi, thần hóa kiếp chớ không giữ thân thể xưa nữa được. Thần hóa kiếp và tiếp tục sống. Nhưng Hoàng Hậu phải giết thần mới...

- Không, ta không khi nào giết mi.

- Hoàng Hậu phải giết thần, không thời không hưởng được tác phẩm đó. Bây giờ, thần xin trối trăn đôi lời.

- Mi có gì cứ nói ngay ra.

- Bẩm, nơi chà cây nầy, thần sẽ nhả ra một thứ sợi, mường tượng như sợi chỉ bố, mà Hoàng Hậu dệt mặc bây giờ. Sợi của thần bền chắc hơn thập bội, và đẹp hơn muôn phần. Đó là tác phẩm nghệ thuật của thần đó.

Thần đã góp khí thiêng của trời đất, un đúc lại trong ruột thần, để có sợi dây nầy. Hôm nay thần nhả sợi ra lần lần phủ lấy mình thần. Thần tự nhốt trong đó để che cái thân tàn nầy, hầu hóa kiếp khác.

Bó tơ ấy, trong hai ngày, Hoàng Hậu phải bỏ nó vào nồi nước sôi cho thần nóng mà chết đi...

Hoàng Hậu, các bà Phi và cung nữ đêu kêu rú lên khủng khiếp, nói:

- Ai lại nỡ....

- Nếu không làm thế, cái kiếp khác của thần, cái thân thể tàn dại biến ra hình thức khác, sẽ cắn rách nó mà chui ra. Thế là tác phẩm của thần sẽ hỏng. Uổng công thần khó nhọc mà không ai hưởng được cả.

Bỏ vào nước sôi luộc xong, Hoàng Hậu kéo sợi ấy ra, rồi dệt như dệt bố. Nó sẽ đẹp cho Hoàng Hậu xem.

Nói rồi, Tằm bắt đầu nhả tơ ra. Đó là một sợi nước dãi vàng, nước nhả ra thì ướt và mềm, một lát là khô cứng lại. Đầu mối tơ móc trên một cành chà, khiến cả bó tơ như được treo trên đó.

Tằm cứ nhả lần, nhả lần và cả phòng bùi ngùi rưng rưng lệ nhìn Tằm trả nợ dâu.

Bó tơ nhỏ hơn cái trứng gà, vàng óng ánh như con ngỗng con mới nở, ngửi nghe thì thơm phức một mùi mới lạ chưa từng nghe.

Hoàng Hậu hỉ mũi, lau lệ, rồi nói:

- Kệ, hỏng thì hỏng, đừng ai rờ tới bó tơ nầy hết. Tằm nó kén ăn, kén ở lắm, nên ta đặt bó tơ nầy là cái "kén" và quyết để dành làm kỷ niệm.

Nhưng hôm sau đó, chị Cẩm Nhung, tánh tò mò bất trị, lại hay tin nhảm, bèn lượm kén bỏ vào nồi nước sôi. Chị ta đinh ninh rằng, Hoàng Tử đẹp trai muốn nhờ Hoàng Hậu giúp tay để hiện nguyên hình. Hoàng Hậu không làm y theo lời trối, mà nếu không thi hành, e tội nghiệp Hoàng Tử chăng?

Vả lại cũng nên phỗng tay trên thiên hạ, để mua lòng Hoàng Tử. Vậy chị ta làm theo lời Tằm căn dặn.

Xong đâu đấy, chị ta nắm mối tơ mà kéo và quấn quanh một cây que...Khi đường tơ đã dứt, Hoàng Tử đâu không thấy, cho thấy một con bọ dị hợm lắm, chết queo vì phỏng nước sôi.

Hoảng hốt, chị ta tri hô lên, Hoàng Hậu chạy đến cầm con vật lên mà khóc ròng.

Nhưng chuyện đã lỡ rồi Hoàng Hậu nghĩ, nên y theo lời Tằm dặn. Tơ ấy ít quá, nên Hoàng Hậu nuôi thêm vài lứa tằm nữa, để đủ chỉ dệt.

Tấm lụa đầu chỉ có Hoàng Đế, Hoàng hậu và chị thợ dệt xem mà thôi.

Hoàng Hậu vuốt mãi sớ tơ mịn, nghe mát tay như là sờ vào một lọ sứ cổ. Hoàng Hậu kê sát mũi để ngửi mùi tơ thơm ngọt như mùi tàng ong, nghe bắt thèm ăn. Màu vàng óng ánh của xấp lụa đẹp hơn ngũ sắc của tường vân, đẹp hơn mống trời, đẹp hơn ráng trời, đẹp hơn cả màu sắc của trăm hoa nơi vườn Thượng Uyển.

Hoàng Hậu sai thợ khéo nhứt nước may cho mình một chiếc áo. Và lần mặc áo ấy vào nội cung, Hoàng Hậu làm cho Hoàng Đế chưng hửng:

- Trời ơi, trông khanh trẻ như một cung phi mới tuyển.

Và từ đó, bà Hoàng Hậu, bốn mươi lăm tuổi, được Hoàng Đế sủng ái và xao lãng các bà Phi.

Hoàng Đế ra lịnh cho thần dân, ai cũng phải trồng dâu để nuôi tằm cả. Và tơ của lứa tằm đầu của toàn quốc được tập trung về trào, dệt lụa, may áo cho toàn thể cung phi, mỹ nữ.

Đêm ấy có dạ hội, các vũ nữ đều mặc xiêm y bằng lụa màu.

Hoàng Đế xem họ múa mà mê, không mê vì vũ khúc hay sắc gái, mà mê những tà lụa óng ánh, dịu như cánh bướm.

Hoàng Hậu cũng có mặt nơi đó, nhưng bà cứ đăm đăm, ngậm ngùi, thương ai không biết.

Hoàng Đế trông thấy hỏi:

- Sao hậu không vui với trẫm?

- Tâu bệ hạ, thiếp nhớ chàng nghệ sĩ mà tội nghiệp hắn hoài.

Hoàng Đế cười ha hả:

- Ối, khéo dư nước mắt. Nghệ sĩ đó chết, là còn nghệ sĩ khác. Cái kiếp của chúng nó là đau khổ rồi chết đi, để lại đồ đẹp cho ta hưởng mà.

Hoàng Hậu không cãi lại, chỉ rưng rưng nước mắt thầm.

(Trích từ tập truyện Ký Thác)

 

BÀI HAI MƯƠI THÁNG NĂM - Phạm Chu Sa

 

 

 

 

 

 

 

Cám ơn người yêu nhỏ

Em hai mươi tháng Năm

Tình xanh màu hạnh ngộ 

Đời thở bằng tiếng ca

Môi thơm nồng mộng ước

 

Em đến cùng sớm mai

Nụ hoa đầu chớm nở

Ngày mang hơi nắng lạ

Đâm chồi trong trí nhớ

Hai bàn tay tương lai

(Bài tình ca thứ nhất)

 

Em hai mươi tháng Năm

Nụ tình thơ ngây nở

Muôn vàn cánh hạnh phúc

Anh đu cành trăm năm

Phơi dốc đời quá khứ

 

Mở ra trăm cánh cửa

Đón chào một niềm tin

Đón một đời mới dựng

(Tặng anh chiếc gương em

Soi mặt mình ngờ nghệch

Soi hết nỗi muộn phiền

Biến tan trong trí nhớ)

 

Đường tình còn diệu vợi

Mưa quấn quýt chân người

Đêm yêu nghe hơi thở

 

Mở ra trăm cánh cửa

Đón muôn lời tình ca

Lẫn tan vào hẹn ước

 

Vụt nhìn lại một năm

Em môi hồng thiếu nữ

Em mắt sáng trăng rằm

Soi đời anh bến đậu

Ôi hai mươi tháng Năm

Dừng cánh chim phiêu bạt

Trên cánh hồng trăm năm

Ướp nồng hương mật ngọt

 

Mùa đầu tiên trở lại

Em ngậm suốt môi cười

Nắng tan chùm dưới gót

Mây trải rộng ngộp trời

Ngày qua ngày thắm thiết

 

Đi suốt cuộc đời nhau

Thở chung hơi mật ngọt

Sông về chung biển rộng

 

Chút hương nồng hoa dại

Hồn sương đọng bao năm 

Êm ái nụ hôn đầu

Buốt tê môi thiếu nữ

Trăng rạng suốt mùa hoa

 

Ôi hai mươi tháng Năm

Chiều đi trong thành phố

Vẽ lại chân dung đời

Khi em về, mưa nhỏ

Giăng trắng trời ấu thơ

Đường hoa thơm mắt lệ

Mắc ngang cành hạnh phúc

Đóa phượng hồng tháng Năm

 

                               PHẠM CHU SA

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 104, tuần lễ từ 31-5 đến 7-6-1973)

 

TRÁI NÚI ĐẺ CON CHUỘT - Võ Hồng

Không ai ngờ cuộc họp mặt nhẹ nhàng đã chuyển sang một nội dung nghiêm trọng quá sức tưởng tượng: lên án loài người đã tàn bạo dã man đối với loài vật . Chuyện bắt đầu khơi khơi bằng một lời trầm tĩnh của Heo Rừng: - Cái chân đi cà nhắc hả? Bị sụp bẫy đó. Thì mình đi moi củ mì trộm chớ có làm gì thiệt hại ai đâu? Thấy một củ mì to nằm cạnh bụi é rừng, tưởng ai bỏ quên, mình lại ngoạm, đỡ công đào xới. Ai ngờ có cái bẫy gài đó, sập xuống, kẹp gần đứt ngón chân. May mình rút ra chạy được. Cáo: - Bẫy kẹp thì "tui" còn lạ gì. Ngày một. Vì tôi lui tới nhà cửa vườn tược của "tụi nó" thường xuyên. Lén bắt gà ngậm chạy. Còn lén ăn mật đường tại trận nữa. Tôi chưa chết vì bẫy, đồng ý, nhưng tôi thù tụi nó. Cái đuôi bị kẹp đứt một đoạn chót bằng lóng tay, thấy không? Ba cái răng cửa bị gãy vì cần bật đập trúng. May không đui con mắt. Sóc: - Moi củ mì của nó, nó bẫy. Lén bắt gà của nó, nó kẹp... cái đó thì cũng được đi. Ðằng này chồng tôi ảnh đang leo lên cây bứa hoang kiếm trái hái ăn. Có động chạm chi tới gia tài của tụi nó? Vậy mà tụi nó cũng nhắm bắn. Bị trúng tên ảnh nhào xuống , tụi nó xách về nhà luộc, xào, nướng, um... Tôi phút chốc thành sương phụ. Mủi lòng, Sóc khóc thút thít. Nai: - Ăn thịt còn khá, bởi may ra còn hy vọng gặp đứa ăn chay, không sát sanh. Ðằng này nó còn giết mình để làm thuốc. Chồng tôi chết cũng vì cặp sừng trên đầu. Lũ người nó rình bắn để lấy gạc nấu cao. Uống vô bổ âm bổ dương mồ tổ gì nó không biết mà nó làm cho người ta chồng xa vợ, cha xa con. Lại bắn bằng súng mới hiểm độc. Trúng thứ đạn ria, có trời cũng không thoát. Heo Rừng: - Nói tới đạn bắn thì thôi hết đường. Cọp mà tụi nó còn coi như pha. Bắn chết, lột da, nhồi bông để đứng coi chơi, hoặc trải ở phòng khách làm nệm lót chân. Còn xương thì nấu cao hổ cốt. Cáo: - To như Voi, da dày như Tê-giác, tụi nó cũng chẳng từ. Bắn Voi lấy ngà, bắn Tê-giác lấy sừng. Rái cá: - Bắn, ngó vậy mà còn ít dã man... Mới nghe nói tới đó, cử tọa đã rào rào. Chồn mướp: - Chớ sao mới là dã man? Ngó bộ có ăn nhờ tụi nó nên tới đây bênh chầm chập. Chồn Ðèn: - Kéo cổ cái thằng Rái cá phản phúc ra nện cho nó một trận. Rái cá hoảng quá lắp bắp trình bày, nhưng ồn ào không ai nghe được. Heo Rừng phải lấy cục đá gõ gõ nhiều lần xuống cục đá: - Im lặng! Im lặng! Ðể nghe nó nói. Nói đi! - Dạ thưa... tôi nói ít dã man là so với ném lựu đạn. Tôi sống dưới nước nên biết rõ, lũ nó ném lựu đạn xuống nước, cá lớn, cá nhỏ, cá con, tôm cua ốc hến, nhện nước, nòng nọc, đỉa mén, đỉa trâu, cung quăng, niềng niềng... chết thôi đặc nước. Rái cá tôi cũng bị lây. - Ờ... Ờ... Nó nói cũng phải. Thỏ: - Như tôi thân hèn yếu đuối, sợ lũ nó đã đành. Ðến Voi to như hòn núi mà nó sai đi tải gỗ, chậm chạp nó đập búa lên đầu. Cáo: - Hành hạ động vật bắt làm tôi mọi thì thiếu gì. Con trâu, con bò, con lừa, con ngựa... Cắt cổ ăn thịt thì thiếu gì: con cừu, con dê, con heo, con vịt, con gì... Có ghét là nó còn "triết lý" chữ Nho: "Vật dưỡng nhân", con thú dể nuôi con người. Một con Sáo Sậu cất gọng lảnh lót: - Em xin thay mặt toàn thể giống sáo, Cưởng, Mọa mi, Bạch yến, Hồng yến... cực lực lên án lũ nó bắt bớ giam cầm chúng em để nuôi chơi làm cảnh. Chúng còn cố đồng hóa chúng em, bắt một số chúng em học nói tiếng người của chúng. Cuốc: - Tiếp lời chị Sáo Sậu, tôi xin nêu thêm một dã tâm của chúng. Chúng bắt con chim bị tù tội đem đặt vào bẫy để nhử chúng tôi. Tưởng đó là con chim tự do, nghe tiếng hót ngứa tai, có đứa chúng tôi nhảy tới đá mà bị sập bẫy. Thảm nhất là có khi bị nghe tiếng đồng loại cất tiếng than thở, chúng tôi bay đến tiếp cứu, thì bị sụp bẫy, chết chùm. Cáo bứt tai chắt lưỡi: - Thật độc ác.Thâm độc. Phải trị tội. Không tha tội. Một con Rắn hổ mang ngoằn ngoèo lết tới, nghểnh đầu lên cao: - Ðối với loài Rắn chúng tôi, chúng tôi đâu có làm thiệt hại gì tụi nó? Chúng tôi chỉ tự vệ khi bị đe dọa. Vậy mà tụi nó gặp đâu giết đó. Cáo nghiến răng phẫn nộ: - Dã man. Thậm dã man. Một chị Gầm Chì : - Ðối với loài chim trời bắt được, nó giết ác lắm. Không chịu cắt cổ cho chết liền đâu. Nó cứ để sống mà vặt lông, vặt cho trụi lông rồi bỏ lên lò than đỏ. Có đứa nhổ trụi lông rồi cho chạy chơi. Trời ơi! Chị bỗng nghẹn ngào khóc hu hu. Cử tọa có nhiều vị ứa nước mắt. Sau đó chị bệu bạo: - Chính chồng tôi bị hành hình kiểu đó. Chồng chị Cuốc ngồi kia cũng bị hành hình kiểu đó. Lúc ấy tôi núp ở cây cốc rậm rạp. Cử tọa xúc động, nhiều tiếng xịt mũi. Cáo giơ cao nắm tay: - Phải trả thù! Phải cho chúng biết tay! Nhiều tiếng phụ họa: - Ðúng! Phải trả thù! Phải tổ chức cuộc trả thù. Cử tọa lao xao, không khí phẫn nộ cao ngút. Bàn thẳng tới phương thức trả thù. Cáo: - Chúng ta dẫu nhỏ, dẫu yếu nhưng cứ đoàn kết lại là thành lực lượng. Huy động cả họ hàng loài rắn ra thử coi: rắn Lục, rắn Trun, Hổ mang, Hổ lửa, Cạp nong, Thuồng luồng... xông vô mà cắn thì cả làng nó sùi bọt mép ra chết. Chồn, cáo... thì cứ nhè cổ họng chúng mà xé. Quạ, sếu, cò, bìm bịp, ác là, gõ kiến, chìa vôi... thì cứ nhằm con mắt mà mổ. Chào mào, chim sẻ, quành quạch... cứ đập cánh bay loạn xạ vào mắt mũi chúng cho tới tối tăm mày mặt. Cử tọa thích quá vỗ tay hoan hô hết mình, tưởng như cảnh chiến thắng đang diễn ra trước mắt. Khi yên lặng trở lại, Thỏ xin nói: - Ðể chỉ huy cuộc tiêu trừ lũ Người, xét không ai hơn anh Cáo. Cử tọa vỗ tay tán đồng. Cáo đứng dậy: - Xin cảm tạ bà con. Nhưng tôi không dám nhận vì sức khỏe tôi bất thường lắm. Bị bẫy bị kẹp nhiều quá, ê ẩm xương cốt, mỗi khi trở trời. Kỳ đà: - Kính lão đắc thọ, tôi cứ xin rằng là bỏ phiếu cho cụ Heo Rừng. Heo Rừng lắc đầu lia lịa: - Tôi tổng quản khu rừng này thì cũng như Tổng Thống. Có hiến pháp nào lại ghi Tổng Thống cầm quân? Két cất cao gịọng chua lét: - Xin cử bà Hổ Mang, bả cắn đâu chết đó. Hổ Mang: - Tôi không từ chối. Nhưng làm phó thì được. Trưởng thì không. Bởi tôi là phụ nữ. Chồn Ðèn; - Trước khi đề cử người, tôi thấy cần bàn đến lương bổng quyền lợi dành cho họ đã. - Phải! Phải! Chồn Ðèn tiếp: - Mỗi chúng ta đẳng đẳng đều nạp một phần mười lương thực mà mình kiếm được hàng ngày. Ðể nuôi Ban chỉ huy. - Phải. - Ðược. - Nghe cũng thông. Nghe nói được lãnh lương, Cáo chầm chậm đứng dậy: - Nãy giờ tôi cứ ngồi suy nghĩ hoài. Bà con đã tín nhiệm, lẽ nào mình... Thôi, tôi xin hy sinh một nhiệm kỳ. - Hoan hô! Hoan hô! Heo Rừng cũng lại đứng dậy: - Anh Cáo tình nguyện vậy, chẳng lẽ tôi... Và xét cho cùng thì Hiến pháp nào cũng ghi: Tổng Thống là Tổng tư lệnh quân đội. Vậy tôi xin xung phong. - Hoan hô! Hoan hô! Việc cử các ủy viên khác tương đối không khó. Cứ mỗi giới cử một vị, giới bốn chân cử Chồn Mướp, giới có cánh cử Bìm Bịp, giới không chân thì đã có sẵn bà Hổ Mang. Vì có hưởng lương thực nên không vị nào nỡ thoái thác. Hội nghị bế mạc hẹn tuần sau tái nhóm. Ðêm về nằm gác chân lên trán suy nghĩ, Cáo chợt sợ. Ba hoa tán dóc vậy thôi, chớ lũ Người đâu có dễ tiêu diệt kiểu đó? Hổ mang, Thuồng luồng đâu có bò chật bãi, nó ném cho một trái lựu đạn là tiêu. Còn cái kiểu gì mà chim mổ lủng mắt, cánh chim đập tối mặt? Rồi còn ham dại đồng lương chui đầu xung phong. Bây giờ làm sao? Ở một hang gần đó, Heo Rừng cũng suy nghĩ tương tự. Ở nhiều hang kế đó các ủy viên khác cũng không suy nghĩ khác hơn. Do vậy mà trong buổi tái nhóm hôm sau, Ban chỉ huy, linh hồn của cuộc họp cứ lửng lơ như kẻ thất tình. Chủ tọa Heo Rừng thì sẵn sàng nói chuyện lạc đề, để lấy cớ hội nghị còn thiếu một vài vị, chủ tọa để cho ai muốn nói gì thì nói. Mụ Chèo Bẻo mách rằng ở Xóm Chùa, sáng nay người ta khiêng chà, gánh bổi dựng che đạp mía. Vậy là tất cả rào rào kể những kỷ niệm lén uống mật mía, kể những kinh nghiệm lén ăn trộm đường. Rồi lão Trút mắt hí kể rằng hôm qua ở giữa xóm làng, nhà thằng cha Tảo bị cháy rụi, chữa không kịp. Vậy là tất cả bàn quanh chuyện củi lửa, tường thuật những vụ cháy rừng mà mình đã chứng kiến, đã nghe nói. Cho đến lúc nhiều cái miệng ngáp dài. Phải đợi mấy mụ có con dại thúc lắm, Heo Rừng mới khề khà khai mạc. - E hèm... về cái vụ loài Người nó hành hạ chúng ta... e hèm... Vân vân. Nói quanh co dài dòng. Khi cụt đường hết ngõ dể quanh co, chủ tọa đành phải đề cập đến việc tổ chức cuộc tiểu trừ. Ðề cập chung chung kiểu này: - Chúng ta sẽ huy động tất cả lực lượng, nhất tề tấn công, tiêu diệt lũ Người. Thằng Thỏ Ba Chân (một chân bị đá lăn đè, què đi cà nhắc), giọng ranh mãnh: - Tất cả lực lượng là gồm những ai? Có cả Chồn cái, Heo nái, Cu mái không? - Có chớ. "Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh". Tức thì các cái miệng phụ nữ the thé nổi lên như giặc: - Giặc nào đến nhà? Mấy ông đem binh đi vấn tội người ta chớ giặc nào mà đến nhà? Có nước nào động viên đàn bà đi lính, ông nói nghe thử? Vậy là chủ tọa bí, cứ ngồi khịt khịt. Cái viễn tượng loại bỏ phụ nữ ra, khiến lực lượng hết cả "lượng". Trong cuộc họp, phụ nữ đã chiếm đến hai phần ba rồi. Nhím: - Các ông định đánh giặc kiểu nào? Tướng bên mình là ông Cáo, ông Heo Rừng xông ra giữa trận tiền, xưng tên họ rồi giao phong với thằng tướng bên địch, đánh 20 hiệp, 30 hiệp... trong khi binh lính đứng hò reo... phải không? Nghe nói kiểu đánh đó, Cáo hoảng quá, cướp lời, vừa nói vừa lắp bắp: - Ðâu có chuyện đó? Bây giờ đâu còn lối đánh thời... Xuân Thu Chiến quốc? Bây giờ thì lính ... nhào ra trận, còn chỉ huy... đứng ở... sau, hoặc ngồi ở bàn giấy tham mưu. Hội nghị lại rào rào: - Phản đối lối đánh dân chủ đó. Phải đánh lối phong kiến. Chủ tọa Heo Rừng khịt khịt. Bà Hổ Mang: - Phận tôi nhi nữ, quần vận yếm mang, mà mấy vị đòi tôi phải xông tên đụt pháo... Có tiếng vút lên, không biết của ai: - Chớ bà Phàn Lê Huê và bà Lưu Kim Ðính thì sao? Chủ tọa Heo Rừng lại khịt khịt. Ông Bìm bịp: - E rằng tôi phải xin từ chức. Tôi chỉ giỏi có cái mỏ, mổ rắn thì dư sức, chớ mổ Người thì e... - Không được. Không được. Ðã bầu rồi, đã nhận chức rồi. Hội nghị kẹt cứng. Một ông Gà Cồ Rừng: - Tôi vốn là giống đực, nhưng tôi có chứng hen di truyền. Nói có bà con làm chứng, bữa nào trời động, tôi gáy không ra tiếng. Câu trầm tĩnh bị bỏ lửng lơ, không ai bàn góp ý kiến. Thỏ Ba Chân: - Tôi thì sẵn sàng xung phong. Hiềm vì bị thương tật nên không được ra trận. Cáo rủa thầm: "Cái thằng láu cá! Từ bữa bàn chuyện đánh giặc, nó cố ý nhảy bằng ba chân. Còn khi tranh nhau chạy đi đào khoai trộm thì chạy đủ bốn chân. Nhưng... Thôi, mệt quá. Gây sự với nó làm gì? Chủ tọa Heo Rừng gằm mặt xuống đất vừa nặng nhọc đứng dậy: - Hội nghị đã hết ý kiến. Chúng ta có thể giải tán. Chồn Mướp: - Rồi bữa nào họp lại? Rồi tổ chức luyện tập ra sao? Giọng chủ tọa Heo Rừng trắng bệch như đang bệnh nặng: - Bữa sau... Ờ... Bữa rằm trăng tròn kỳ sau. Bữa đó bàn luôn. Vậy là thêm một số ngày suy nghĩ bần thần và một số đêm âu lo mất ngủ khiến tinh thần của ban chỉ huy rời rã thêm. Những con vật khác cũng phiền muộn, kể cả phụ nữ, vì dẫu là súc vật, chẳng ai muốn mất chồng mất con. Chỉ trừ thằng Thỏ ỷ y mình có thương tật, chắc chắn được miễn dịch. Thấm thoát đêm rằm đã đến. Hội nghị lặng lẽ nhóm. Ðịa điểm họp là cái miếu Thổ thần bỏ hoang ở cuối xóm nên không khí càng thê lương hơn. Nhất là trước kỳ họp lại nghe mụ quạ mách tin ở trên xóm lũ người giáo mác, lưới săn, chó săn. Kể cả súng săn hai nòng. Mặc kệ cục đá của chủ tọa gõ lốp cốp, các tham dự viên cứ rầm rì nói chuyện, vẻ mặt lo lắng. Nhiều vị ngồi thộn ra. Ða số mắt la mày lét. Có vị cứ lổn ngổn đứng lên ngồi xuống. Vài ba vị đang không bỗng giật mình, ngó lui ra sau. Tất cả chỉ vì cái tin trên Xóm loài Người huy động dáo mác, lưới săn, chó săn. Chồn Ðèn lộ vẻ xao xuyến bất an hơn hết. Chắc đa số có nhiều kinh nghiệm về chó săn. Két, Sáo thậm chí Quành Quạch, Chìa Vôi cũng hay ngó láo liên, cứ như chực vỗ cánh. Chắc do có nhiều kinh nghiệm về súng. Trên bàn thờ Thổ thần, chủ tọa loay hoay kiếm cục đá: "Uở, mới để chỗ đây mà! Ðâu rồi? Ðứa nào lấy giỡn, bay? Ðem trả lại đây." trong khi cục đá nắm chặt trong tay. Cáo thì đi đi lại lại miệng kêu gọi trật tự giúp chủ tọa nhưng thật tình là để nghe ngóng. Thấy cô Sóc vần cục đá lớn đang tấn cánh cửa lại gần để ngồi lên, Cáo cũng không buồn rầy la. Lúc khác thì phải biết. Heo Rừng đằng hắng nhiều lần. Rồi cất tiếng: - Hôm nay... chúng ta hội... khịt khịt... chúng ta họp... Lũ Người tàn ác với súc vật... à quên... động vật... khịt khịt... Chợt có tiếng tù và rúc lên. Tất cả nhào xuống, nằm sát đất. Cả chủ tọa. Im thin thít. Ðúng là tiếng tù và tập họp của các tay săn, nhưng ở xa, ở mãi trên Xóm. Hội nghị lồm cồm ngồi dậy. Heo Rừng ngượng cúi mặt xuống, hai chân trước cứ phủi mặt bàn, làm như bây giờ mới thấy nó đầy bụi. Còn ông Cáo? Ổng nhảy đại vô núp chung với lũ Thỏ cái, Chồn cái, Sóc cái... Hồi hoảng kinh không ai chú ý, bây giờ yên lành mấy mụ mắc cỡ, xỉa xói thằng cha Bùi Kiệm. Trên bàn, chủ tọa tiếp tục chương trình. Qua lời run run, đứt quãng, xa gần, vòng vo, hội nghị hiểu đại để là: Theo nguyện vọng của số đông, chủ tọa đề nghị hoãn cuộc "hưng binh vấn tội loài Người" vào một ngày tương lai. Hội nghị đa số đồng ý. Có một số chống. Vậy mới rắc rối. Có tiếng hỏi: - Chớ cái chiến thuật đập cánh vô mắt, ngoạm răng vô cuống họng của ông Cáo sao không áp dụng? - Ngày Tương lai là ngày nào? Trước ngày Tận thế một bữa chăng? - Ðời ta không giải cho xong cái ách thì đời con cháu ta cất đầu sao nổi? Vậy tôi xin đề nghị... Chợt một cơn gió mạnh thổi tới, tiếp theo là tiếng "Rầm" thật lớn. Có ai la: "Súng tấn công". Vậy là cả hội nghị thoát ra bằng hai ngả cửa hông. Chạy bán mạng. Có vị núp sau một bụi cây. Có vị trượt chân trên những hòn sỏi, ngã lăn cù. Nhiều vị chạy tông vào nhau. "Rầm! Rầm!" tiếp theo. Vội vã gia tăng tốc độ, chạy bằng bốn chân, chạy cả tám chân. Quang cảnh miếu Thổ thần vắng hoe vắng ngắt. Chỉ có cái cánh cửa bị chị Sóc vần mất đi hòn đá tấn, cứ từng chặp gió thổi đập vào khung cửa "rầm rầm".

(Trích từ tập truyện ngắn Chúng Tôi Có Mặt)     

 

TUỔI TÌNH YÊU CỦA ANH - Kim Tuấn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tuổi tình yêu của anh

Có trời xanh trước ngõ

Có nắng vàng bên song

Có cô đơn diệu vợi

Có buồn hiu trong lòng

 

Tuổi tình yêu của anh

Có đêm và nước mắt

Mùa đông dài trước mặt

Sông nước chảy về đời

 

Tuổi tình yêu của anh

Mây xa thành phố cũ

Mùa hạ trên tóc nàng

Đã khô cằn gió thổi

 

Tuổi tình yêu bây giờ

Từng cơn mưa ướt đẫm

Dấu chân tình bơ vơ

Áo xanh như màu lá

 

Chợt nhớ mình xa lạ

Đêm ru giấc ngủ vùi

Trên đồng thơm cỏ rạ

Trên mắt người lãng du

 

Còn tuổi nào để khóc

Mối tình xanh phiến ngọc

Mối tình che môi cười

Anh nghe sầu chín đỏ

Anh nghe sầu chưa vơi

 

                        KIM TUẤN 

 

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 104, tuần lễ từ 31-5 đến 7-6-1973)