Thứ Tư, 30 tháng 12, 2020

NIỀM VUI CUỐI NĂM - Yên Nhiên

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tháng lụn năm tàn mộng chửa thành
Thi đàn bạn hữu níu ngày xanh
Câu thơ mộc mạc tình trao gửi
Lời chúc thành tâm nguyện ý lành
 
Tĩnh lặng thiên nhiên hòa nhịp điệu
Chan hòa ánh sáng quyện âm thanh
Bồng lai tiên cảnh còn xa lắm
Vui sống bình yên thoát lợi danh

                                           Yên Nhiên
 

Thứ Ba, 29 tháng 12, 2020

HOA THIÊN LÝ - Duyên Anh

 
Mẹ tôi yêu hoa thiên lý như yêu chồng con. Chả biết màu xanh dìu dịu của lá và hương thơm nhẹ nhàng của hoa thiết tha là bao mà mẹ tôi âu yếm nó thế.
 
Thường thường mẹ tôi trồng từng khóm. Mẹ bắc khum khum một cái giàn. Chiều chiều mẹ xách nước tưới vào gốc cho cây chóng lớn. Khi lá theo cành lên kín đầy giàn và khi loài ve sầu rủ rê mùa Hạ sang thì họ hàng nhà bọ ngựa đã tha thẩn cả ngày leo bò lên giàn hoa lý xanh tươi.
 
Đối với tôi, hồi còn bé, có lẽ cây ổi trĩu nặng quả chín còn thú vị hơn giàn hoa thiên lý của mẹ. Nhưng mỗi lần theo mẹ mang rổ ra vườn hái từng chùm hoa về nấu canh với cua đồng, tôi thấy lòng hớn hở và cả lòng mẹ cũng tươi nở dưới giàn hoa.
 
- Hoa thiên lý nấu với cua đồng ngon lắm cơ con ạ!
 
- Mùi nó làm sao ấy mẹ ạ! Con ghét giàn hoa của mẹ ghê đi ấy, cây gì lại cây chẳng có quả. Mai con chặt nó đi mẹ nhé!
 
- Hư nào, tại con chưa biết ăn thì đừng bảo nó làm sao chứ? Hôm nay con thử ăn mà xem, ngọt ngọt là.
 
- Ngọt như kẹo dồi chó không hở mẹ?
 
Mẹ tôi cười đăm đăm nhìn tôi. Tia mắt hiền hòa ấy như tiếng ru muôn đời có bao giờ định nghĩa được, nên ngày nay dù tôi không nhớ hết kỷ niệm huy hoàng của thời thơ ấu thì tôi vẫn tự nhủ rằng: Tất cả đã nằm trong bài hát ru con mà mẹ tôi đã ru tôi trên đôi tay gầy nho nhỏ, và đã in vào ánh mắt mà mẹ tôi ban cho tôi thuở thiếu thời, đã lắng trong tâm hồn tôi.
 
- Mẹ yêu hoa thiên lý như yêu các con, hễ Long ghét giàn hoa của mẹ thì mẹ giận đấy!
 
- Ứ ừ! Thế con cũng yêu hoa lý.
 
Tôi vội vàng nói thế, kẻo mẹ tôi giận. Mẹ tôi chỉ cười. Và từ hôm ấy, mỗi buổi trưa mẹ hay dắt tôi ra hóng gió ở dưới giàn hoa. Mẹ mang chiếu ra trải. Mẹ ngồi nghĩ ngợi xa xôi. Tôi ngồi gối đầu vào lòng mẹ mơ màng nghe tiếng sáo diều vi vu, tiếng võng đưa kẽo kẹt, tiếng ru buồn thấm thía hay tiếng chim cu gáy xa xa vọng lại. Đôi khi mẹ kể chuyện gì mà tôi không hiểu được, nhưng chắc lòng mẹ rộn ràng lắm vì cứ thấy mẹ mỉm cười bâng quơ. Tôi thường ngủ thiếp đi trong hơi thở êm đềm ấy.
 
Dần đần tôi thích trồng hoa. Tôi bắt mẹ bắc cho tôi một cái giàn. Mẹ bảo đến mùa hạ sang năm giàn hoa của tôi đẹp lắm, bốn mùa trắng xóa ánh trăng lan. Nhưng tôi không đợi được đến mùa hạ. Khi khóm cây bắt đầu leo, cha tôi ở Hà Nội về đem gia đình lên Vĩnh Yên mở đồn điền. Tôi rời quê ngoại chưa biết tương tư tiếng sáo diều mà chỉ nhớ mang máng giàn hoa thiên lý mới trồng.
 
Rồi tôi lớn lên giữa cảnh bao la hùng vĩ của đồi núi. Những buổi chiều theo cha cỡi ngựa đi hứng gió không làm cho tôi sung sướng bằng nằm trên bờ cỏ nghe tiếng suối reo. Tôi ghét cái bộ mặt của mấy bác cai, tôi ghét tiếng hò hét khi các bác ấy mắng mỏ người làm. Tôi cũng ghét cả nét mặt lạnh lùng ghê sợ của cha tôi. Đến bây giờ, tôi vẫn chưa hiểu tại sao ngày bé nhỏ tôi ham thích những cái gì mềm mại, dễ thương, im lặng như giọt mồ hôi chảy đều trên lưng người thợ hay hơi thở đều đều của mẹ tôi. Tâm hồn tôi giản dị nên tôi không ưa gì lũ cây sù sì mọc đầy nơi rừng rậm hoang vu này. Tôi vẫn thích giàn hoa thiên lý ở quê ngoại.
 
Lên đây ít lâu, mẹ tôi đã tốn nhiều công phu mà chưa ươm được khóm nào. Tại hoa lý chẳng hợp đất rừng hay đất rừng không chịu dung nạp loài cây ỷ lại sức người? Mỗi lần có người xuôi đồng bằng, mẹ tôi cố dặn thử mang một cây giống lên xem sao, cha tôi đều gạt đi:
 
- Giồng làm cái quái gì của nợ ấy!
 
- Cậu thì chẳng khi nào muốn giữ kỷ niệm êm đềm của đời mình.
 
Mỗi lần thế, mẹ tôi buồn lắm, có khi mẹ khóc và bỏ ăn hai ba bữa. Mới lên mười tuổi, tôi đã làm sao thấu rõ tâm sự của mẹ, làm sao tìm hiểu nổi niềm ấp ủ hoa thiên lý của mẹ tôi. Nhưng dù sao mẹ cũng cố vun trồng và mẹ đã mãn nguyện. Mấy giàn hoa xanh mơn mởn đẹp kiêu hãnh như nàng công chúa đứng trước đám thần dân. Những mùa hạ đi, những mùa hạ lại, ở rừng không có cua đồng nên hoa thiên lý phải nấu với thịt lợn rừng giã nhỏ. Nó vẫn ngon làm sao, mẹ tôi nói thế. Và người còn bảo:
 
- Còn hương vị quê hương con ạ!
 
Trưa hè miền này vắng tiếng sáo diều, tiếng ru buồn thấm thía. Mẹ tôi không đem chiếu trải dưới giàn hoa ngồi kể chuyện cho tôi ngủ thiếp đi nữa. Cuộc sống đồi núi nối tiếp từng trang dài tẻ nhạt. Mưa rừng giăng mờ muôn ngả chỉ làm cho tôi hậm hực trên nhà sàn. Và mỗi chiều nắng rớt rơi đọng trên cây lá thay màu cảnh vật cũng chẳng làm tôi say mê. Tôi đã biết cảm thế nào là tình quê hương.
 
Ít lâu sau công việc làm ăn thất bại, nắng dữ dội quá nên cà-phê, chè chết khô chết héo, cha tôi phải nhường quyền cho người khác trông coi rồi đem gia đình về Hà Nội.
 
Từ đấy, cha tôi thay đổi tâm tính, thường kiếm cớ mắng mẹ tôi, tuy mẹ tôi rất mực hiền hòa. Nhiều lần cha đi chơi mấy ngày mới về, mẹ tôi chỉ khóc âm thầm và để quên chuỗi thời gian mong đợi cha tôi hối hận, mẹ tìm vui bằng cách trồng thiên lý cho nó leo lên tường. Nhưng có một đêm nọ mẹ khóc nức nở, sáng hôm sau sưng cả mắt. Cha tôi đã bỏ vợ con bơ vơ đi theo tiếng gọi sông hồ. Cánh chim vỗ cánh tung bay biết khi nào mới trở về tổ cũ. Mẹ tôi chợt nghĩ tới chân trời quê hương im lặng như giòng sông Trà Lý mà một cuối mùa thu, người đưa hai anh em tôi về nối lại tháng ngày êm ái cũ.
 
Tôi được sống với họ hàng bên ngoại, nhởn nhơ cả ngày thả diều, câu cá. Mẹ tôi dạy anh em tôi học. Tôi lớn dần trong sự chiều chuộng, trong sự bình thản mơ màng của mẹ tôi. Tâm hồn tôi đã ướp chung với hoa bưởi, hoa lài, hoa lý. Tôi chỉ muốn đời đời sống trên mảnh đất làng quê bên cạnh những cuộc đời giản dị, biết thương yêu nhau thành thực như tình khoai lúa. Mộng ước chỉ có thế nhưng sao dệt mãi chưa thành, hay mình cứ dối lòng mình mà đuổi theo sóng gió của đại trùng dương?
 
Mẹ tôi bây giờ hay thở dài. Chiều chiều mẹ đứng bâng khuâng bên giàn hoa thiên lý ngoài ngõ, lơ đãng nhìn mây trôi. Lúc ấy là lúc mẹ tôi đang cảm nghĩ đến kỷ niệm thiêng liêng nhất của đời mình.
 
Cuộc sống của chúng tôi bắt đầu chật vật. Cha tôi vẫn chưa về. Mẹ tôi tính từng ngày một, cha tôi đã đi tròn năm rưỡì. Hoa bưởi rụng cuối vườn rồi héo khô tàn tạ, người nghèo hết cả thì giờ nghĩ vẩn vơ nên mẹ tôi không nhặt hoa, xâu vào dây đeo lên cổ cho tôi nữa. Tôi cũng biết theo mẹ ra đồng nhặt từng bông lúa còn sót khi lưỡi liềm của mẹ nhẹ ngốn từng nắm lúa ruộng nhà. Không ai thèm than thở. Tình đời luôn luôn thắm nở thì lòng mình sao chẳng cởi mở cho hy vọng tràn đầy. Mẹ tôi vất vả tháng ngày song vẫn dành riêng chút ít thì giờ hiếm hoi dạy em tôi đánh vần dưới giàn thiên lý vào buổi trưa, và bắt tôi học thuộc lòng những bài thơ nho nhỏ. Sau mỗi buổi học tôi hay hỏi:
 
- Cha con đi đâu hở mẹ?
 
- Đi xa lắm, xa lắm.
 
Mẹ tôi trả lời thế và cặp mắt mọng đầy nước cho đến khi không thể cầm được, mẹ ôm em tôi mà khóc. Tôi thương mẹ tôi quá cũng vội òa lên khóc nức nở làm mẹ phải an ủi:
 
- Sang năm cha con về. Nín đi, mai hãy khóc, khóc nhiều hôm nay đau mắt đấy.
 
Quê ngoại nhà tôi nghèo nàn nên dù sống với bà tôi, mẹ tôi đã phải trải qua tháng ngày dầm sương dãi nắng. Anh em tôi thiếu thốn đủ bề.
 
Hoa thiên lý trĩu nặng cả giàn, bây giờ mẹ đành lòng hái xuống đem đổi lấy cua mang về nấu canh hay bán lấy vài hào, để chỉ mua cho con cái bánh đa hoặc mấy viên kẹo vừng. Một buổi sáng, tôi trông thấy mẹ tôi trèo lên cây sung ở bờ ao trước ngõ, hái mấy chùm xanh chát xuống, lấy muối chấm ăn ngon lành lắm. Đến trưa mẹ ôm bụng kêu đau. Bà ngoại tôi phải xin dầu con ó và nướng ông đầu rau chườm mãi mới khỏi. Mẹ tôi cố giấu kín chuyện ấy. Sau này tôi khôn lớn, gia đình khá giả, mẹ mới chỉ kể riêng cho tôi nghe:
 
- Vì mẹ đói quá, mẹ tưởng ăn sung sẽ cầm chừng được, ai ngờ nó hành hạ ghê gớm. Từ bận ấy mẹ sợ.
 
Kỷ niệm chua chát ấy tôi còn ghi nhớ. Đôi khi vọng về dĩ vãng tôi không khỏi ngậm ngùi thương cảm. Hai năm sau cha tôi hồi hương, cánh chim đã mỏi thì phải về tổ cũ mà xây dựng lại những gì mất mát hôm qua. Vợ chồng gặp nhau, mẹ tôi vẫn khóc như ngày cha tôi bỏ nhà ra đi. Sung sướng hay đau khổ người đàn bà cũng chỉ biết dùng nước mắt để giải tỏ nỗi niềm. Cha tôi về đem theo bệnh đau mắt khá nặng và một con dao rừng. Ngày đêm, mẹ chăm lo bệnh cho cha tôi. Nhờ sự săn sóc ấy, vài tháng sau cha tôi khỏi. Từ đấy cha tôi không đi đâu nữa. Cha thường kể cho tôi nghe chuyện đường rừng. Hễ có dịp thuận tiện cha lại đem con dao ra khoe:
 
- Tốt lắm, của người bạn Thổ tặng cha đấy.
 
Con dao quý ấy, tự tay cha tôi đã đào lỗ trồng mấy khóm cây. Có lần tôi thấy cha mẹ tôi nói chuyện với nhau rất lâu dưới giàn thiên lý hôm xưa. Những chùm hoa nấu với cua đồng lại ngọt ngon hơn cả bao giờ.
 
Dòng thời gian lặng lẽ trôi nhưng cuộc đời không êm ả chảy xuôi như nước sông Trà Lý vào cuối mùa thu nữa. Tôi đã lớn hơn xưa để phải chứng kiến những trận giông tố, những cơn sóng lớn phũ phàng trùm lên mái nhà êm ấm. Gia đình tôi trở về quê nội, để rớt rơi bên ngoại từng mảnh nắng cô liêu của những chiều xưa thân mến. Mẹ tôi lại bắc giàn trồng hoa thiên lý, ngồi kể chuyện quê hương cho anh em chúng tôi nghe. Em tôi thường ngủ đi như thuở nào tôi ngủ nhờ hơi thở êm đềm ấy. Đắm chìm trong niềm im lặng muôn đời của thôn trang, tiếng mẹ tôi tha thiết rót vào tai tôi thay cho tiếng ru êm ái ngày xưa, làm cho lòng tôi càng ngày càng rộng mở, và mắt tôi càng ngày càng thắm sắc mộng mơ. Tâm hồn tôi dào dạt tình cảm, cái gì cũng gợi cho tôi niềm say đắm, từ chiếc áo nâu thô đến mảnh quần nâu ố màu bùn, từ cái cầu ao chênh vênh đến túp lều tranh xơ xác. Tôi bắt đầu suy cảm về số phận loài lá vàng chết rụng mỗi khi thu về và những con cuốc kêu rỉ rả suốt mấy tháng hè nóng bức. Hôm nay, nếu ai có tò mò hỏi tại sao tôi cố níu tiếng đàn bầu, cố níu tiếng kèn đưa đám ma, cố níu tấm áo nâu non cùng dải thắt lưng xanh, cố níu tất cả hình ảnh cũ kỹ đã bị chôn vùi xuống lòng đất quê hương mà hối tiếc, tôi sẽ trả lời sao đây?
 
Sợi dây luyến ái như tơ trời giăng mắc nhè nhẹ, buộc chặt lấy tim mình mà nào ai hiểu được tự giây phút nào, nút dây ấy đã thắt lại. Chuyện yêu thương không biết nghĩa để giảng giải, như hoa thì thơm, hương thì phải ngạt ngào, trăng thì sáng và sao thì lấp lánh. Dù sao, tôi cũng không hề nông nổi mà dám tin rằng, chính ở giàn hoa thiên lý ngày xưa đó, mẹ tôi đã dạy tôi bài học đầu tiên về Tình người.
 
Năm mười sáu tuổi, dần dần tôi xa mẹ. Con chim non biết ra ràng rồi đây, ngày kia nó sẽ bay mất để mẹ nó gục trên tay gầy mà thương về viễn phương mưa gió. Mẹ tôi chừng hiểu ý nghĩ đó nên một chiều tháng Hai hoa gạo rụng đỏ nát màu máu lên đường làng, mẹ dẫn tôi đi khắp hang cùng ngõ hẻm, qua mấy nhịp cầu tre, cầu đá. Mẹ chỉ vào bụi tre còm tơi tả, bức tường đất xiêu vẹo. Mẹ dừng chân bên dòng sông nhỏ bé, lặng ngắm mái đình cong cong, con trâu gầy ốm, cánh đồng xanh xanh mà giảng giải vu vơ. Sau cùng mẹ dắt tôi lên đầu làng, ăn bát canh bánh đa nấu với cá rô rồi hai mẹ con về ngồi dưới giàn hoa lý. Mẹ mở đầu câu chuyện bằng lời bâng khuâng:
 
- Giá mà ở đâu cũng có hoa lý... Ừ, hoa lý đơn sơ lắm, hương thơm chỉ phảng phất mà tưởng như bền chặt đến muôn đời.
 
Lúc ấy âm hưởng sáo diều đã lên mênh mông. Nắng đang thoi thóp nhuộm màu cảnh vật. Từ xa xăm vọng lại tiếng con nghé lạc mẹ, tiếng thời gian chìm chìm. Tôi nín thinh, không dám phá tan sự im lặng đó để mặc cho tâm tư lơ lửng tựa tơ trời. Mẹ ngồi yên, ánh mắt sầu cảm lạ lùng. Những tia mắt hiền hòa của thời thơ ấu vẫn còn lắng trong suối mắt vô tận kia, sao tôi chẳng thấy mà chỉ nghĩ tới sự buồn thương xâm chiếm lòng mình? Phải, tôi lớn rồi. Hôm qua hay hôm kia, mẹ tôi còn dạy tôi làm thơ. Mẹ chả bảo tình yêu phải có u sầu mới đẹp là gì? Trông chiều xuống vội vã, tôi khẽ gọi mẹ. Mẹ tôi giật mình, âu yếm nhìn tôi:
 
- Long này, mẹ muốn kể cho chú (lúc này mẹ gọi tôi bằng chú) nghe chuyện giàn hoa thiên lý. Mẹ phải đợi đến hôm nay vì chú đã lớn, chú có thể bỏ nhà ra đi bất cứ lúc nào như cha chú hồi còn trẻ. Lúc nãy mẹ đưa chú vào lòng quê hương, sau này chú sẽ hiểu tại sao mẹ làm thế. Bây giờ thì Long lắng tai nghe nhé!
 
Mẹ tôi thong thả lật lại vài trang dĩ vãng viết tự mười mấy năm về trước, với nhập đề là Ngày xưa. Vâng, ngày xưa khi tâm hồn mẹ còn phơi phới, mắt đen chưa vẩn chút bụi đời, tóc xanh chưa một lần bối rối, mẹ tôi đẹp ai cũng khen nhưng không ai dám thương, và dám ấp ủ linh hồn yếu đuối ấy trừ bà ngoại tôi. Ồ, có gì lạ đâu, tại mẹ tôi bị bệnh lao, cái bệnh gia truyền khốn nạn. Khi mắt mẹ phảng phất khói hương mơ mộng thì lại là lúc phải khóc nhiều vì cô độc đau thương. Pháo cưới thi nhau nổ nát tan lòng mẹ. Màu áo đỏ, áo xanh bỗng nhiên ngả màu tang tóc như muốn liệm chung cuộc đời người con gái chưa đầy hai mươi mùa xuân. Những con bươm bướm đa tình chẳng chịu ghé hoa vườn thuốc độc nên mẹ già cỗi và gần như xa hẳn nhân gian. Mẹ tôi buồn thảm oán hờn. Chiều chiều mẹ đứng ngắm mây trời đổi sắc dưới giàn thiên lý ngoài ngõ đợi ngày yên ngủ dưới mồ.
 
Một hôm có chuyến đò ngang chở hồn biệt xứ qua bến làng Thanh Triều rồi chí lớn thiên hạ bỗng dừng lại bên giàn hoa, coi dặm đường xa là vô tận. Hồn biệt xứ là cha tôi. Cha tôi ngỏ lời chắp duyên cùng mẹ. Mẹ tôi khóc lóc chối từ, mẹ nói rõ bệnh tình cho cha tôi biết. Cha tôi không cần phải so đo, người nhất định lấy mẹ tôi dù kết quả có tái tê đau đớn. Mẹ tôi cảm động chết ngất trong đôi tay người yêu. Rồi cha tôi lo chữa chạy, rồi lòng mẹ nhóm lên ánh lửa tin yêu. Mẹ tôi lành mạnh nhờ thuốc thang nhưng phần lớn là nhờ lòng thương yêu của cha tôi. Mẹ tôi ngừng lại mỉm cười:
 
- Chú có dám tin không?
 
- Tin gì hở mẹ?
 
- Tin rằng người ta sống bằng tình thương và người ta chết đi rất đỗi nghẹn ngào nếu chưa hưởng được chút thương yêu trong trời đất, như mẹ chẳng hạn.
 
- Có mẹ ạ!
 
Mẹ kể tiếp. Cha tôi tạm bỏ mộng sông hồ, dừng chân bên quê ngoại nhà tôi để phả vào tai mẹ những âm điệu vui vui, buồn buồn, phả vào hồn mẹ những vần thơ phiêu bồng nhất của tình yêu không giới hạn. Cha tôi dạy mẹ tôi tất cả nỗi niềm tha thiết, trao cho mẹ tôi trọn vẹn gia sản tinh thần của một người yêu quê hương và muốn người khác cũng biết thương yêu nhau. Sau này, tình cảm đó hòa với suối mộng mơ của mẹ, rồi mẹ truyền cảm cho anh em tôỉ. Kỷ niệm ấy gợi hình từ giàn hoa thiên lý quê ngoại nên mẹ tôi thích trồng thứ cây dịu dàng này bất cứ ở đâu: Rừng đồi, thôn ổ, phố phường...
 
- Chú có hiểu không?
 
- Chuyện hết rồi ư mẹ?
 
- Ừ.
 
- Sao ngắn thế mẹ, con tưởng dài ghê lắm.
 
- Nói bao giờ cho hết được, chú cố tìm hiểu nhiều hơn. Mẹ chỉ tóm tắt thế thôi. Nay mai chú ra đi và chiều nào đó chú sẽ gặp một con bé dưới giàn thiên lý. Chuyện thương yêu thì ai kể hết, ai biết hết mà kể.
 
- Khó quá mẹ ạ!
 
- Dễ mà. Khi nào ở phương trời xa lạ, chú đáp chuyến tàu ba mươi Tết xuống một bến quen rồi lại tha thẩn chẳng biết về đâu, lúc ấy chú sẽ hiểu Tình thương. Khi nào lòng chú se sắt, chú thấy bơ vơ, thiếu điều gì khó diễn tả thì chú sẽ hiểu Tình thương. Hay khi chú thấy người đồng loại đau khổ, nghẹn ngào chú nhỏ lệ cúi xuống hôn trán em nhỏ mồ côi, âu yếm dắt tay người thợ cùng bước trên đường, chú sẽ hiểu Tình thương. Còn nữa, còn nữa, vì Tình thương rất diệu vợi và khó đo lường. Chú sẽ hiểu chú nhỏ ạ!
 
- Nhỡ con không hiểu?
 
- Nhảm nào, chú phải hiểu, chú phải nói lên bằng lòng chú, bằng nước mắt của chú, tô lên những trang thơ trịnh trọng mà mẹ dạy chú niêm luật hôm nào. Nhưng cậu cả này, bao giờ khăn gói cho mẹ biết đấy nhé! Mẹ không ngăn cấm chú đâu, chim đầu đàn phải bay dò đường cho các em chứ. Mẹ sẽ dặn chú điều này... Thôi đi vào.
 
Mẹ còn muốn dặn điều gì? Mà sao mẹ vội nghĩ đến ngày tôi bỏ nhà ra đi. Đêm ấy tôi băn khoăn suy cảm. Hương thiên lý phủ kín tình tôi rạo rực như lần nhìn cảnh chim lạc bầy bay về viễn xứ.
 
Ngày tháng rụng rơi nối tiếp, mẹ tôi vẫn trồng thiên lý và những trưa mùa hạ, cua đồng nấu với chùm hoa vẫn ngọt ngon. Cho đến năm tôi hai mươi tuổi thì lời dự đoán của mẹ hiện hình. Than ôi, tôi đã nói dối mẹ tôi vì ngày tôi đi, giặc cướp ở rừng núi tràn về nhiều quá, và tôi đi xa xôi lắm. Đêm giã từ mẹ, tôi đứng bên thềm nhà lắng tai nghe ngóng. Tim tôi đập mạnh, nước mắt đầm đìa. Tôi run run gõ cửa, mẹ tôi ra. Tôi chùi vội nước mắt hỏi nhỏ:
 
- Em Dực về chưa mẹ, lúc nãy con đưa em về.
 
- Thế à, em ngủ rồi chú ạ!
 
- Thưa mẹ... Mai... con đi...
 
- Đi đâu, chú tính giang hồ chăng?
 
- Con đi dự lớp huấn luyện hai ngày.
 
- Mẹ cứ tưởng... Mang chăn đi kẻo lạnh. Chú có cần tiền tiêu, mẹ đưa cho?
 
- Không mẹ ạ! Khuya rồi mẹ vào nghỉ, con đi từ đêm nay.
 
Mẹ tôi trở vào. Mẹ lê guốc lẹp kẹp. Tôi ngờ rằng đó là tiếng nứt rạn của hai trái tim. Có tiếng mẹ thở dài và tiếng đặt mình nặng nhọc xuống giường.
 
Tôi đứng trơ như gỗ, một cái gì thiêng liêng níu chặt lấy chân tôi. Tôi muốn chạy nhưng khó khăn quá, khó khăn như chạy sự ghê rợn trong giấc chiêm bao. Khi chợt tỉnh tôi băng mình đi, đi không hành lý, không lời từ biệt, không người đưa tiễn.
 
Ba bốn năm trời lưu lạc miền Nam, cứ mỗi lần gió heo may rủ mùa thu sang thì lòng tôi lại nao nao sầu cảm. Cuộc sống lần hồi của tôi trôi dạt nhiều nơi, ở đâu cũng chỉ đan dệt bằng u buồn chán nản. Mắt tôi ngây dại, tóc tôi bụi đời phủ kín. Tôi vẫn đi và thường băn khoăn tự hỏi tại sao người ta cứ phải suy cảm rằng lòng mình chỉ giới hạn, người ta không chịu mở rộng cánh cửa tim đón từ muôn phương những luồng gió yêu thương thắm thiết hay trao tặng muôn phương những tiếng nói tâm tư cho kẻ khác tin cuộc đời. Lòng tôi càng ngày càng khát vọng tình yêu. Tôi đã hiểu sức thiêng liêng và quyến rũ của nó và tôi thấy nhớ mẹ tôi quá.
 
Giàn thiên lý quê nhà giờ đây héo khô tàn tạ. Loài ve sầu không rủ rê mùa hạ sang nữa nên họ hàng nhà bọ ngựa cũng chết hết vì buồn. Ở ngoài ấy dễ gì mẹ tôi đã còn được ngồi dưới giàn hoa mà kể chuyện cho em tôi nghe, thì dễ gì có phút giây mẹ nằm tưởng tượng ra bão táp ngoài trời, thấy con chim nhỏ lạc bầy trôi dạt thảm hại.
 
Tôi buồn, tôi muốn khóc khi nghĩ rằng chiều nào, người ta đã bắt mẹ tôi nhổ hoa lý, phá giàn tre để trồng ngô khoai, chẳng hạn. Mẹ tôi sẽ chết khô héo trên mảnh đất xác xơ. Không biết mẹ tôi có giận tôi, có ân hận vì chưa dặn tôi thêm một điều gì không? Riêng tôi, tôi tiếc những mộng mơ thuở ở rừng đồi. Biết đâu mẹ tôi chả dặn cái điều liên quan đến việc ấy?
 
Tôi đi tìm thương yêu trong màu hoa lý, đi tìm những bà mẹ biết kể chuyện tâm tình, đi tìm cô bé thả mắt trong mơ dưới giàn cây. Tôi chưa gặp ai cả. Tình thương nhân thế còn se sắt lắm. Nhưng nắng miền Nam ấm áp, đất miền Nam trồng cây gì cũng có trái, vậy nên tôi cố gắng ươm cây Hy Vọng và quên rằng minh đang sống cùng cực, nghẹn ngào, thiếu từ đốm lửa gia đình đến mảnh áo đẹp. Tôi sẽ đi nữa, sẽ cầu xin từ ánh mắt tìm hiểu của người quê hương để tưới vào hàng cây Hy Vọng cho hoa nhân ái thắm nở rợp trời.
 
Bao giờ rừng cây yêu thương đơm trái, người quê hương sẽ về và tôi sẽ gặp cô bé nào đó dưới giàn cây bâng khuâng, ngồi đếm từng vệt hoàng hôn rơi trên sóng tóc. Tôi sẽ đưa vợ tôi sang quê ngoại mình, chỉ cho vợ tôi dấu vết giàn hoa thiên lý xa xưa. Vợ chồng tôi sẽ bắc giàn trồng hoa, chiều chiều tưới nước vào gốc cho chóng lớn. Đợi đến lúc lá theo cành leo kín đầy giàn thì loài ve sầu lại rủ rê mùa hạ sang và họ hàng nhà bọ ngựa lại tha thẩn cả ngày leo bò trên màu xanh muôn thuở. Tôi sẽ ngồi dưới giàn kể Chuyện hoa lý của Mẹ cho vợ tôi nghe. Vợ tôi phải nhớ để kể cho con tôi nghe sau này. Làng xưa đẹp lên màu áo nâu, rộn ràng lên tiếng kéo cưa xẻ gỗ làm đình. Tôi tập làm ca dao ví von những câu thương yêu với màu xanh hoa lý dìu dịu, nhẹ nhàng, lơ lửng tự ngàn xưa đến tận ngàn sau.
 
 
Duyên Anh      
1962           

Thứ Hai, 28 tháng 12, 2020

MỘT NỤ TÌNH BUỒN - Phạm Khánh Vũ

 

 - Mai này anh về lại B., Mây ạ.

Câu nói rỗng không như hụt hẫng một bước dài. Mây ở bên kia đi qua, đôi mắt cô bé mở lớn:

- Về?

- Ừ.

Anh về, ngạc nhiên lắm phải không. Vì hôm qua kia, anh còn nói với Mây một tuần lễ nữa, hay hơn, anh mới về lại B., thành phố cao nguyên mà Mây lúc nào cũng mơ ước đặt chân tới. Anh thật có lỗi, với Mây. Anh xin lỗi Mây, nghe Mây.

Khuôn mặt Mây buồn đến nỗi đám mây vừa bay ngang qua trên đầu phải rầu rầu ngừng lại, nhìn xuống:

- Hôm qua anh nói tuần tới anh mới về, bây giờ anh lại đòi về sớm. Mây không hiểu...

- Anh có chút chuyện cần gấp phải về, Mây ạ.

Nụ cười Mây hiu hắt:

- Mây đâu giữ anh lại được khi anh đã muốn ra đi.

- Mây đừng hiểu lầm anh...

- Mây không hiểu được anh, anh luôn luôn bí mật và kỳ khôi. Có phải anh cố tình tạo ra như vậy?

Mây nói hơi dài và tự nhiên cô bé trở nên bình tĩnh vô cùng. Mây cười:

- Mai về lại B, anh cho Mây gửi cái thư cho T.?

Nụ cười của Mây, rõ ràng không che giấu được nỗi xa xót, tội nghiệp cô bé quá đỗi.
 
- Mây ạ.
 
- Gì anh?
 
- Vì một lý do đặc biệt, anh phải về. Mây đừng giận anh, khi về lại B., anh sẽ viết cho Mây nói rõ cái lý do đó.
 
Mây hất mái tóc:
 
- Có gì đâu anh. Mây chỉ hơi ngạc nhiên một chút, nhưng..., mà thôi, Mây nghĩ, Mây không có được cái quyền giận anh. Mây rất tầm thường.
 
Mây, như vậy là Mây trách anh rồi đó. Anh đã nói với Mây, anh như con bướm vui thì đậu buồn thì bay, anh là một thằng lang bạt kỳ hồ, bước chân không hề cố định ở một nơi nào, ngay ở N., thành phố này, là nơi anh sinh ra và bỏ đi, từ khi Mây ra đời. Nếu Mây biết anh, trái tim vốn dĩ đã vỡ nát, vốn dĩ đã tê đau, thì Mây đừng nên trách anh, từ đó, từ đó rồi Mây ạ, từ khi Yên Hà mang một nửa hồn anh ra đi.

- Mây à, Mây đừng nói như vậy, anh xem Mây như em gái, anh quý Mây như quý Vũ, thằng bạn gọi là thân nhất đời anh. Nếu anh có lỗi với Mây, anh xin lỗi Mây, mai anh về, anh muốn Mây đừng hiểu lầm anh, anh vốn dĩ vụng về đủ mọi chuyện, anh không thể biết được...

Đôi mắt Mây chùng xuống:

- Anh không hiểu gì cả...

Mây cúi đầu, đi nhanh vào nhà. Mái tóc dài sau lưng Mây tội nghiệp. Một lát thôi, cánh cửa sổ phòng Mây mở ra, anh vẫn đứng đó. Khuôn mặt Mây dài, đôi tay Mây cài lên song cửa sổ, tiếng Mây nghe xa lạ:

- Anh Minh.

Anh vẫn đứng đây thôi. Mây ạ. Anh không hiểu anh đã làm gì cho Mây buồn, có phải vì anh đã thất hứa với Mây mà lời xin lỗi không có nghĩa lý chi cả. Anh đi lại phía Mây đứng, mặt anh buồn hiu:

- Anh đây.

- Mây viết thư cho T., một chút lát nữa có ai hỏi anh nói giùm là Mây đi vắng nghe.

- Vâng.

Mây quay lưng lại, và lần nầy anh bàng hoàng nhận ra trong giọng nói Mây sũng một tí nước mắt. Mây, Mây không khóc đó chứ. Anh xin lỗi Mây lần nữa mà, Mây.

Mây ngồi xuống ghế, Mây lấy giấy bút ra, Mây viết. Một lát. Mây gục đầu xuống bàn, hai tay để dưới mặt. Nhà đi vắng hết, chỉ còn anh ngoài này, anh gọi:

- Mây.

Mây không quay lại. Hai tay Mây vẫn để dưới mặt. Mây làm sao vậy, hở Mây, anh chưa bao giờ thấy Mây khóc, Mây luôn luôn là một cô bé cứng cỏi, can đảm, Vũ đã từng nói với anh như vậy, và anh cũng từng biết như vậy. Anh vụng về, bối rối đến nỗi, chỉ biết cài hai bàn tay lên song cửa sổ, gọi Mây. Hai bàn tay anh hình như đặt lên dấu hai bàn tay Mây lúc nãy, lòng bàn tay anh nồng ấm dịu dàng. Anh có lỗi với Mây lắm, anh biết thế, anh van Mây đừng khóc, anh sẵn sàng nói trăm nghìn câu tạ lỗi, chịu tội với Mây, Mây ạ. Anh không ngờ đã làm Mây buồn đến thế.

- Mây.

Mây ngửng đầu lên, Mây quay lại, và Mây rời ghế đi về phía anh đứng, trên khuôn mặt Mây còn sót một chút nước mắt chưa lau kịp, đôi mắt to, đo đỏ, nhưng giọng nói Mây thì rất bình thường:

- Gì vậy anh?

Anh bối rối thấy rõ, anh rút hai bàn tay ra và Mây đặt lại tay lên đó, hai khuôn mặt gần nhau, một khuôn mặt dịu dàng trong khung cửa, và một khuôn mặt lúng túng bên ngoài cửa sổ. Hơi thở anh dồn dập:

- Mây làm sao vậy, Mây giận anh lắm phải không?

Nụ cười Mây xa vắng:

- Không có gì hết, anh Minh ạ. Mây chỉ hơi thấy nhức đầu một chút.

Anh hấp tấp:

- Anh lấy thuốc cho Mây nghe.

- Thôi, anh.

Giọng nói Mây hình như cố che giấu nỗi xúc động đang làm nghẹn ngào trái tim bé nhỏ. Anh có cảm tưởng như Mây sắp òa khóc. 
 
- Mây giận anh, anh biết.

Mây đưa tay vuốt tóc. Cử chỉ sao mà giống Yên Hà ngày xưa quá đỗi. Mây có biết không hở. Mà phải rồi, làm sao Mây biết được trong khi Yên Hà đã đi qua đời anh dịu dàng, nụ cười thân ái ngày xưa Yên Hà đến với anh trên căn gác, cái vuốt tóc vội vàng khi đứng bên nhau. Mây, anh chưa thể quên Yên Hà được. Màu áo vàng vẫn còn quấn quýt trong trái tim anh đời đời. Lần này trở về N. anh tưởng đâu Yên Hà sẽ được xóa vùi lãng quên, nhưng anh lầm rồi, Mây ạ. Yên Hà vẫn còn đó, cay đắng mà ngọt ngào, xót xa mà nồng ấm. Mây, anh xin lỗi Mây.

- Không, anh không có lỗi gì cả, chỉ tại Mây hết, Mây yếu đuối như chú thỏ con. Mai anh về cho Mây gởi lời thăm B. nghe.

Mây và anh nhìn nhau qua song cửa sổ. Khuôn mặt Mây nghẹn ngào, một giọt nước mắt rơi nhanh trên má, bàn tay run rẩy tội nghiệp. Thôi, anh hiểu rồi, Mây ạ.

Giọng anh đều như tiếng kinh:

- Mây, Mây mới mười sáu tuổi, Mây mới bắt đầu vào mộng, Mây còn bỡ ngỡ nhiều lắm, cái mà Mây tưởng đó không phải đâu, đó chỉ là một xúc động nhất thời, rồi sau này lớn lên tự Mây sẽ hiểu. Mai anh đi, Mây ở lại vui vẻ, anh sẽ viết thư nhiều cho Mây nghe.

Đầu Mây gục vào song cửa số, mái tóc xõa dài, bàn tay anh vô tình đặt lên tay Mây, Mây ngửng lên, mặt đầy nước mắt. Hai hơi thở gần nhau đến nỗi anh phải lui lại và Mây rụt hai tay về, đôi mắt mở tròn bỡ ngỡ. Mây cười, nụ cười có những giọt nước mắt mang một vẻ thánh thiện hoang dại.

Yên Hà đã bỏ đi mấy ngày trước đó khi anh về lại B., Mây ạ. Thành phố chiều nay nhiều mây quá, mây bay trắng cả một khoảng đồi núi xám. Yên Hà đi không một lời từ biệt nào, ngay cả một nụ cười, và anh một mình đã đi hết đoạn dường dài đầy cây xanh rất yên ổn, đoạn đường mà ngày xưa Yên Hà đã cùng đi bên anh, hát thầm thì cho anh nghe. Yên Hà, bây giờ, thật sự đã bay khỏi đời anh rồi, cho dù một ngày nào đó có gặp lại nhau, chắc là cũng sẽ xa lạ hững hờ quay đi. Một chuyện tình buồn đã chấm hết trong đau buồn. Mây. Anh gọi tên em đây. Mây, Mây có biết bài hát này không. Trong chiều dần im hơi, người ngồi thương nhớ bao ngày vui... Anh muốn nói với Mây một điều là, Mây rồi sẽ lớn, Mây sẽ như Yên Hà, đến sôi nổi và đi thinh lặng. Mây sẽ như cánh chim bay vụt đến và hờ hững bay xa. Mây, Mây có biết không. Yêu người rồi không nguôi, trầm mình trong thú đau thương người ơi, cuộc tình duyên cũ. Dù thời gian qua, mà lòng thương nhớ vẫn chưa hoen mờ. Anh xin Mây, mai sau này lớn lên, hãy yêu người bình dị, đừng nửa chừng bỏ người phản trắc, Mây đừng bước lên bước chân của Yên Hà ngày cũ, bước chân của Mây sẽ thánh thiện, sẽ rực rỡ hào quang. Mây đi, như hằng hà sa số chim chóc cùng đi tới, cùng dẫm lên bìa rừng hoang dại, mà mắt Mây vẫn sáng ngời, hồn Mây vẫn rạng rỡ.


PHẠM KHÁNH VŨ     

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 80, tuần lễ từ 7-12 đến 14-12-1972)


Thứ Bảy, 26 tháng 12, 2020

THUYỀN RA CỬA BIỂN - Nguyễn Trãi

 

Thuyền ra cửa biển
(Yên Nhiên chuyển ngữ từ trích đoạn nguyên tác Thần Phù Hải Khẩu)

Mênh mông khói sóng chiều tà
Trên sông lạnh lẽo mình ta ngắm trời
Lênh đênh thuyền nhỏ ra khơi
Dõi theo cánh nhạn trông vời quê xưa
 
Yên Nhiên

*

Thần Phù Hải Khẩu

Cố quốc quy tâm lạc nhạn biên
Thu phong nhất diệp hải môn thuyền
. . .
Nhật tà ỷ trạo thương mang lập
Nhiễm nhiễm hàn giang khởi mộ yên

Nguyễn Trãi  (1380 - 1442)
 

Thứ Sáu, 25 tháng 12, 2020

NGHE GIÓ THỞ DÀI - Duy Nguyên

 

Căn nhà của Hài nằm trên một con đường khuất lánh nhất thành phố. Tôi yêu vẻ hoang vắng của ngôi nhà. Con đường hai bên đầy cỏ dại ít dấu xe qua lại, cuối đường là căn cứ quân sự. Nhà Hài cuối đường, mỗi sáng, mỗi chiều đều nghe tiếng kèn bên trại lính. Hài bảo lúc mới dọn về bực mình quá chừng, riết rồi cũng quen đi. Hài cười cười, thành ra đâm ghiền luôn. Ở đây xa hẳn mọi tiếng động rầm rộ ngoài phố. Trưa nằm chỉ nghe có tiếng của trẻ con đùa giỡn, tiếng xe đạp khua đều.
 
Mảnh vườn nhỏ rậm rạp đủ loại hoa và cỏ. Hài nói Hài thích vườn có nhiều cỏ dại xem có vẻ hoang hoang thế nào ấy. Mỗi khi hái hoa trong đám cỏ dại Hài thích thú như khi tìm thấy đóa hoa lạ trong rừng, có cảm giác khoan khoái hơn khi cắt hoa chăm sóc kỹ trong chậu. Người ta vẫn thích thú khi sự việc xảy ra vô tình hơn là sự đương nhiên. Tỉ như vô tình tìm thấy tờ giấy bạc bỏ quên trong quyển vở vui hơn là khi được mẹ cho tiền phải không anh? Một lần Hài đã nói với tôi như thế! Tôi gật đầu, xem các cánh hoa trong cỏ có vẻ đẹp man dại thế nào ấy...
 
Sáng nay có nhiều hoa nở trong vườn. Từ đàng xa đã thấy màu đỏ của hoa hồng, màu vàng, tím yếu ớt của hoa bươm bướm. Cỏ mọc cao quá cây bươm bướm, những đóa hoa nhỏ giấu mặt trong cỏ. Tôi cười một mình, vui thú. Lần nào cũng vậy, đến nhà Hài, nhìn những đóa hoa tôi nghe lòng lâng lâng. Nắng ở đây không nóng như ở ngoài phố xe cộ chộn rộn, mà nắng dịu dàng, nhẹ ấm trên đầu ngọn cỏ. Và căn nhà sáng lên trong nắng, êm dịu.

Cánh áo màu lúa non Hài mặc nổi bật bên thân cây vông sù sì. Mái tóc dài che một phần gương mặt trong cái dáng nghiêng, đồng thời cũng làm màu da trắng hồng nổi rõ trên màu đen của tóc. Hài quay nước, chiếc thùng lên khỏi mặt giếng, nàng đổ nước vào thau. Tôi mở cổng và đưa tay chào. Hài ngước lên cười. Tôi đến, dựa người vào thân cây vông.

- Anh mới đến ư?

Tôi gật đầu. Hài đang vo lại quần áo trước khi phơi lên sào. Cả hai im lặng, ngoài câu hỏi ngớ ngẩn vừa rồi. Tôi và Hài đều muốn nói với nhau thật nhiều chuyện, để bù vào những ngày vắng mặt sau này, nhưng khi gặp nhau chỉ biết ngẩn người ra. Bầu không khí buồn, ứ đọng trong khi cả hai đang cố moi ra một câu chuyện vui, nói dòn tan. Song nỗi buồn cứ chực chờ úp chụp lấy chúng tôi, từ hơn tuần nay.

Thau nước đổ ra gần hết, Hài chặn quần áo khỏi rơi xuống nền đất. Tôi thả thùng nước xuống giếng, thoáng thấy bóng mình dưới đó. Thùng nước đầy tràn kéo lên, tôi quay sang hỏi Hài:

- Mệt không?

Hài nhìn tôi ngơ ngác rồi cười. Lẽ ra câu hỏi ấy phải của nàng. Hài phân trần:

- Mỗi ngày Hài đều quay nước, quen rồi.

- Sao không xin bố mắc compteur nước?

- Hài thích như thế này hơn.

- Gàn Tôi nói Hình như cả thành phố chỉ có mỗi mình Hài chịu khó quay nước giếng thôi.

Hài cười dỏn, hàm răng không đều lắm nhưng trắng, mỗi khi cười có duyên lạ.

- Như thế lại càng hay...

Ừ, như thế mà hay đấy, Hài ạ. Và thơ nữa đấy. Mỗi ngày, mỗi sáng trong, trưa nồng Hài soi mặt dưới mặt giếng phẳng có những cây rong hai bên thành và tôi có dịp nói chuyện với nàng bên giếng, cùng soi mặt. Nói vẩn vơ, nhìn những con bướm nhỏ nhắn lượn trên đám cỏ. Nhìn những phiến mây trắng nõn trôi để thấy rằng mình còn được sống bình yên.

Vắt xong quần áo Hài mang ra phơi sau nhà. Nơi đây có một khoảng đất trống không trồng cây cao, lúp xúp cỏ nhỏ quấn chân. Có cả cỏ may, một loại cỏ quen thuộc ở quê. Nhà vắng, tôi hỏi mẹ đi chợ rồi à. Vâng, lát nữa mẹ về. Buổi sáng đẹp quá đấy, anh. Hài chỉ tay chung quanh. Những chú bồ câu mổ thóc dưới sân kêu ríu rít. Chúng hiền lành ăn không như những chú gà hay đá nhau. Bãi cỏ đang dùng điểm tâm bằng sương và ánh nắng xuyên qua từng cành cây, chiếc lá lấp lánh. Thật là một ngày mùa hạ tuyệt vời.

Nắm thóc từ tay Hài vung lên, đàn bồ câu bay tán ra. Sau đó như biết vật gây ra tiếng động, chúng bay lại mổ tới tấp. Hài xoa xoa hai bàn tay thon trắng hồng, vẻ vui sướng hiện trên mặt. Tôi tự hỏi ngày mốt, bữa kia chúng tôi ra sao? Hài có còn vui vẻ như hôm nay. Tôi không biết niềm vui đó có thực sự hay không, hay chỉ tạm bợ, giai đoạn. Lúc nào nỗi buồn phiền, lo lắng cũng hiện diện bên tôi, điều khiển mọi hành động. Chúng làm tôi mất thăng bằng, và lấn át mọi niềm vui. Tự dưng tôi hỏi:

- Lúc này Hài có đi học đâu không?

- Không anh à. Vả lại có chắc đại học mở cửa...

Hài chợt ngừng nói, vẻ mặt tối đi, có lẽ nàng muốn rút lại câu nói, coi như chưa ai nghe lại câu đó. Chưa mặt kính nào vỡ ra, chưa sự việc nào xẩy ra, thực sự.

Chúng tôi cùng vào nhà. Chị Hài đang lúi cúi dọn rửa thấy tôi chị cười chào. Tôi vội lảng lên nhà vì tôi biết chị sắp hỏi thăm chừng nào tôi đi, đổi đi đâu. Đó là những câu hỏi thăm bình thường. Tuy nhiên lúc này tôi không muốn nhắc đến, Hài có vẻ buồn.

Tôi ngồi nhìn vạt nắng đang biến dần lên cây bông chuối cuối vườn, dưới gốc trứng cá những cây móng tay rực rỡ. Màu đỏ, tím, hồng chen với màu xanh mát mắt. Hài mang lên một chiếc bánh với hoa vàng bằng kem trên mặt trông giống như bánh sinh nhật. Hài bảo bánh của dì mua ở Sàigòn về cho.

- Sắp đến sinh nhật Hài rồi, mau thật.

- Anh còn nhớ à? Hài hỏi với giọng ngạc nhiên.

- Sao lại không? Nhớ kỹ mà bạn.

Cả hai chúng tôi cùng cười. Hài cắt đưa tôi một mẩu bánh. Chúng tôi nhai ngon như những con bồ câu mổ thóc.

- Không biết năm nay còn được ăn sinh nhật Hài không nhỉ?

- Chuyện! Nàng gắt, mẩu bánh cầm hờ trên tay...
 
- ...

- Bạn định tặng tôi món gì đây?

- Một món đặc biệt lắm.

- Gì nào, quyển sách, tập thơ... hay con búp bê như ngày nào?

- Không đâu, bạn.

- Một bó hoa?

- Và cả cỏ dại nữa, phải không?

Hài cười trong miệng, nụ cười với bánh đầy miệng trông thật... tức cười.

- Trông bạn giống như một con mèo tham ăn!

Đúng đấy, giống như con mèo thật đấy. Nhưng mèo chỉ ăn được khi có bạn, còn không thì mèo ăn... như mèo ấy, bạn ạ. 

Tôi trở lại câu chuyện:

- Tôi sẽ gởi về bạn một bó hoa rừng, hoa rừng thật đấy.

- Giỡn hoài, bạn.

- Và một vỏ đạn đồng cho bạn cắm hoa...

- Thôi, anh...

Giọng Hài như ướt nước mắt, rũ buồn. Đôi mắt nàng hơi chớp chớp, buồn buồn. Em hay dỗi quá, Hài ạ. Hơi tí là chực khóc. Nhìn vào thực tế một chút đi. Có gì mà buồn đến thế, tôi vẫn còn ngồi đây đầy đủ tay chân mặt mũi mà bạn.

- Năm nay Hài không tổ chức sinh nhật sinh nguyệt gì đâu...

- Tại sao?

- Thôi đừng hỏi, anh. Hỏi tức là trả lời rồi đó.

Và như thế nỗi buồn đang lấp ló đâu đây, trên bức màn, khung cửa. Tôi cắt nốt mẩu bánh còn lại, nụ hoa vàng bị cắt ngang. Tôi một nửa, Hài một nửa.

- Con mèo hôm nay ăn được nhiều nhỉ!

- Hôm nay tôi vui, bạn cũng vui...

Câu nói với giọng thanh, pha lẫn chút giễu cợt của Hài làm vui thật. Mấy ngày nay chúng tôi luôn nhắc đến danh từ đó. Ừ, mà vui thật. Nắng đang phát buổi ăn sáng cho đám hoa bươm bướm, chúng sung sướng nở to ra đón nhận và khoe vẻ rực rỡ với nắng. Nhựa sống chảy tràn trong chúng. Cỏ dại vươn cao lên chào nắng. Bonjour. Nắng lọt qua tàn lá, những chiếc lá xanh nõn ngọt như một miếng thạch. Tôi rủ Hài ra vườn. Chúng tôi vẫy tay chào cả các chú bướm nhởn nhơ. Chào đàn bồ câu nay về những căn nhà dưới thấp kia.

Chúng tôi thấy chú bướm vàng và nàng hoa bươm bướm vàng hôn nhau, trong buổi sáng nay vườn nhà Hài. Chào buổi sáng mùa hạ đẹp trời.

Trong khung cảnh rực rỡ buổi sáng trong khu vườn mùa hạ, với ánh nắng nhiệm mầu như làm cho mọi vật đều đẹp. Nhưng có lẽ Hài là đóa hoa đẹp nhất. Tôi thấy từng sợi tóc óng ánh, mái tóc dài chấm vai. Đôi mắt to, mũi thẳng, làn da hồng mịn. Hài đang xuân phơi phới, nơi nàng toát ra một vẻ quyến rũ, hồn nhiên như cây cỏ. Cánh tay phơn phớt lông măng, thon nhỏ vuốt ve đóa hoa hồng vừa nở. Nàng cười liến thoắng nói với tôi:

- Đám hoa bươm bướm hôm nay nở đẹp quá. Nhờ bạn vào lấy hộ tôi con dao nhé.

Tôi cười cười, cố ý trêu Hài:

- Bạn có cần tôi mang vỏ đạn ra không?

- Không Tiếng Hài gằn mạnh, hơi pha một chút hờn mát.

Hài cắt từng chiếc hoa bươm bướm, Chiếc hồng, chiếc vàng, tím, trắng. Những đóa hoa yếu ớt, mảnh mai kết thành bó với một ít cỏ dại. Hài cầm trước ngực, màu hoa rạng rỡ bên cạnh màu áo lúa non, rạng rỡ như nụ cười tươi trên môi Hài.

- Đẹp không?

Đẹp thật, đẹp lắm đấy bạn. Hình ảnh gợi tôi nhớ đến một bức tranh đẹp. Nàng đứng, tươi mát, tóc đen dài, bó hoa cầm tay, dưới chân là cỏ hoa chen lẫn, và nắng vui chung quanh nàng.

- Tiếc là tôi không có máy polaroid ở đây...

- Ngạo tôi hoài thế bạn. Tôi chỉ hỏi bạn hoa có đẹp không cơ mà!

- Càng tiếc rằng tôi không có tài vẽ, nếu không với một giá vẽ ở đây thì tuyệt. Cam đoan với bạn sẽ là một tấm ảnh hay bức tranh tuyệt vời.

- Đúng rồi, tôi biết bạn có tài vẽ hoa, nhất là vẽ vườn hoa đẹp lắm mà.

- Nhầm to bạn ơi, tôi muốn nói hôm nay bạn đẹp hơn hết thảy mọi đóa hoa...

- Gớm, bạn vừa học khóa nịnh đầm ở đâu thế? Hài hét to, đôi má nàng đỏ au.

- Vâng, tôi vừa học được một khóa đấy bạn. Nhưng người ta không dạy tôi lời nói nào áp dụng vào trường hợp tuyệt diệu này...

- Thế thì chắc bạn đang học câu tán tụng hay nhất để dành nói với người khác hẳn.

Tôi hơi hốt hoảng khi thấy mặt Hài có vẻ giận và không ngờ câu chuyện lại sang vấn đề này. Em đang cay ớt phải không, Hài?

- Ồ, xin lỗi bạn. Có việc gì mà kê nhau kỹ thế!

- Kê gì đâu. Thôi, tôi không nói chuyện với bạn nữa.

- Nếu bạn muốn thế thì tôi sẽ im lặng mãi.

- Thôi đi, tôi xin bạn...

Hài nguýt dài, cả hai chúng tôi cùng cười vui vẻ. Chúng tôi đi vòng quanh vườn, bứt những chiếc lá héo, đám gai. Nô đùa như hai đứa trẻ được thả lỏng giữa thiên nhiên. Nàng hoa, nàng lá hãy cùng nhau vui chơi suốt sáng nay nhé. Bởi vì ngày sẽ hết và người sẽ mất bóng trong vườn.

Chúng tôi vào nhà với bó hoa bươm bướm vừa hái. Nàng cắm hoa trong cái lọ nhỏ sơn mài. Tôi muốn nói với Hài một lần nữa, bạn vẫn trội hơn tất cả các loài hoa khác. Tôi ngồi nghĩ lan man đến những ngày tháng xưa. Căn nhà cuối con đường với cổng hoa vàng tôi thường đi qua, lấp ló nhìn. Cánh cổng nào đã nhốt kín hồn tôi, cùng căn nhà xinh xắn. Đôi mắt nào vây bọc đời tôi, tôi chết ngất trong cái nhìn tỏ tình lần đầu. Rồi cái giếng trong của những trưa nói chuyện vẩn vơ bên gốc vông tàn lá đỏ rực. Sân cỏ may vướng chân, những chú bồ câu dễ thương. Tôi nhớ buổi sáng nào trong vườn hoa một ngàn năm trước tôi đã cầm tay Hài, nói không muốn thành lời. Nhìn nhau đôi mắt âu yếm, đôi tay trói buộc đời nhau. Tôi nhìn ra gốc trứng cá, cây trứng cá bây giờ cao lớn hơn xưa, đủ để tôi đứng ở căn gác nhà mình nhìn thấy ngọn. Mấy cây móng tay nụ nho nhỏ hồng hồng như những búp tay nàng. Tôi nói bâng quơ:

- Cây trứng cá mau lớn ghê nhỉ.

- Có lẽ nhờ Hài tưới thường, mà mỗi sáng lá rụng nhiều quét mệt chết.

Tôi đổi giọng, nhìn Hài nói:

- Bạn còn nhớ buổi sáng ngày 16 năm ngoái dưới cây trứng cá chứ?

Hài quay nhìn tôi, e thẹn. Hài nói bào chữa, có ý trêu chọc tôi đồng thời đánh trống lảng cho tôi không thấy sắc hồng trên má nàng.

- Trí nhớ bạn còn tốt lắm đấy, sao nghe bạn than phiền học bài lâu thuộc hoài "dzậy"?

- Chỉ tại bóng bạn đấy thôi. Nhưng mà bạn có tài đánh trống hay lắm đấy, xin có lời khen.

Một lần nữa Hài lại đỏ mặt, nàng luống cuống thấy rõ.. Người ta thường vậy, dù rất nhớ những kỷ niệm cũ, nhưng nhắc lại thì lại không thích (dù trong lòng rất thích). Hài loay hoay với con dao, xếp xếp tờ báo trên bàn. Một lúc sau Hài mang dao xuống nhà, trở lên mở cassette. Một khúc nhạc nhả ra, giọng hát đôi tình nhân ríu rít bên nhau thật hạnh phúc. Lời hát thật nồng nàn và tiếng guitar thật êm. Những nốt nhạc reo vui như nắng ngoài kia. Nắng đã lớn, lấp ló sửa soạn bước vào thềm nhà.

- Anh về đây Tôi đứng lên và nói.

- Về à? Tiếng Hài thảng thốt, hơi có chút buồn.

- Ừ.

- Chiều anh lại không?

Tôi nghĩ đến những buổi chiều, nắng nhạt, ngồi trên khoảng đất trống đầy cỏ may.

- Có thể chiều anh lại, nếu trời không mưa.

Tôi bước ra thềm. Hài bước theo. Chúng tôi đứng ngoài, nghe tiếng guitar nhẹ và tắt hẳn, đợi chờ không nghe tiếng hát khác cất lên, băng đã hết. Nắng soi hai chiếc bóng chúng tôi chập vào nhau thành một. Thân ái.
 
Chúng tôi đứng với nhau như thế khá lâu, Hài hỏi chừng nào anh đi? Mai, chiều mai đi. Nàng chớp chớp đôi mắt. Mong sao cho chiều nay trời không mưa, anh nhé. Nắng sẽ rơi hân hoan từ ngoài đường, vào từng viên sỏi, hòn đá, thềm nhà em, anh ạ. Và hoa nở thêm một chiều nữa. Thật rực rỡ loài hoa nở muộn.

Gió thổi, chúng tôi lại đứng dưới gốc cây vông. Hài quay quay cái trục quay nước. Gió thổi qua mảnh vườn, những cánh hoa đập vào nhau, quấn quýt. Những cánh hoa hôn nhau, lá cỏ hôn nhau. Những bông hoa móng tay cũng dựa vào nhau. Hoa lá hôn nhau, hoa trứng cá trắng nho nhỏ cũng hôn nhau.

Mai đi, biết đâu không bao giờ trở lại phải không bạn. Tôi sẽ nhớ gởi bạn lọ hoa bằng vỏ đạn đồng. Đừng nói vỏ, đạn. Tôi bịt miệng bạn bây giờ...

Chúng tui cúi đầu vào nhau một chút bên giếng dưới gốc cây vông.

Buổi trưa cơn mưa đến đột ngột. Thoạt đầu mưa lớn, sau đó ngơi dần và kéo dài dai dẳng. Đường đi lầy lội, ướt nước. Có lẽ mưa cũng đến chiều, thức dậy vẫn không thấy nắng bò vào phòng. "Nếu trời không mưa" tôi đã lỡ hẹn rồi đấy bạn ơi, Hài thân ái.

Mưa nhẹ và gió rít qua những tàn cây, gió thổi lớn lao thành những tiếng động buồn, kéo dài không dứt...


DUY NGUYÊN     

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 81, tuần lễ từ 15-12 đến 22-12-1972)