NGƯỜI VỀ PHỐ BIỂN - Duy Nguyên

Lâu quá anh chưa trở về phố biển. Dễ cũng có đến mấy năm đã qua, từ một ngày niên thiếu thúc hối rời bỏ. Từ đó, cũng có rất nhiều lúc tình cờ nhớ lại những tháng ngày xanh ngát, khi nghe ai đó nhắc nhở về biển.

Từ đó: biết mấy mùa bằng lăng tím ngát đến và đi, xong trở lại ; bao lần cây cối thay lá lớn lên đơm hoa kết trái. Hằng hà sa số đợt sóng kéo tràn bào mòn biết bao đá tròn quanh bờ bãi. Sóng cũng làm thay đổi bãi quanh co và bằng phẳng. Chắc chắn là bãi biển từ ngôi nhà nhìn xuống phải có nhiều thay đổi. Dù biển vẫn xanh, sóng vẫn trắng dạt dào như từ bao giờ.

Anh lẩm cẩm nghĩ vẩn vơ chắc là đã không biết bao lần nước biển bốc hơi đọng thành mưa, rơi xuống, và tiếp tục chu kỳ. Không biết những sợi tóc mọc dài được bao nhiêu rồi nhỉ? Em nhỏ thay đổi bao nhiêu mái tóc, tóc ngắn tóc dài, kiểu này kiểu nọ, thắt nơ cột bính?

Kể từ khi rời phố biển đến vùng rừng núi rồi đồng bằng, cũng có vùng biển lạ xa ; và nơi chốn đó gợi anh nhớ những ngày tung tăng, những đêm sóng gào cuồng nộ lang thang ra hứng gió quất lạnh cóng.

Đúng rồi, anh nhớ lắm đôi mắt tròn xoe như hạt nhãn em nhỏ. Anh tham ăn, nhớ trái mận có màu da hồng hào căng mịn. Những ngày hè nghịch ngợm và lãng mạn.

Thành phố anh ở bây giờ cách phố biển hơn trăm cây số, khoảng hai giờ xe chạy và chưa được nửa giờ đường bay. Tóm lại, không xa lắm. Nhưng đối với một tên lừng khừng thì cũng không ít có khi hay làm mất dịp ra biển. Anh hứa thầm hoài và cứ lỡ hẹn riết. Lâu lâu có ngày lễ vào thứ bảy hoặc thứ hai thật tiện lợi anh lại chẳng chịu đi. Cứ nghĩ bãi biển lúc nhúc toàn là người, thấy nản. Thành phố anh ở bây giờ rất nhiều nắng nhưng chẳng có lấy một bờ biển hay dòng sông nước trong mát. Kỳ này lại có lễ vào thứ hai, anh vẫn chứng nào tật nấy. Lữ khữ lừ khừ chẳng chịu tính toán, hoạch định chương trình gì ráo. Sáng chủ nhật nằm ngủ một giấc no mắt đến trưa. Thứ hai, ngày coi bộ đẹp. Nắng rực rỡ. Gặp nhau ở quán nước, một tên đề nghị đi tắm biển. Anh mừng rỡ lẫn ngạc nhiên hỏi dồn. Đó là tại vì ngày nay là một ngày rỗng trống, anh đoán thế. Tên đề nghị bảo khởi hành ngay bây giờ, chiều về.

Thế là không sửa soạn, chẳng có hành lý gì cả. Tất cả chất nhau lên chiếc xe hơi nhỏ mui trần. Trời nắng chang chang. Chuyến đi bất ngờ mang đến anh cảm giác thích thú lạ kỳ. Nằm thoải mái đầu dựa vào nệm xe, khói thuốc thở bay tản mác ra sau, anh không còn nghe nắng nóng bức. Chỉ có gió mát gì đâu. Anh cảm thấy mình là người sung sướng quá rồi.

Quả thực là anh rạo rực khi nghe thoảng mùi gió biển mằn mặn. Hình như cái cảm giác rạo rực giống như anh đọc được trong sách, đó là cảm giác thổn thức bối rối rung động gì đó của các cô mới lớn khi gặp "hoàng tử của lòng". Tuồng như anh của một mùa vụng dại, bỗng dưng bắt gặp ngày hôm nay khi về thăm thành phố biển nhiều ghi dấu.

Những loại cây xanh ngắt thấp lè tè mọc đầy dẫy trên vùng rừng sác, nước mặn trông cũng dễ thương. Anh nghe rõ ràng hương vị lạ ngây ngất của biển quen thuộc thời nào. Xe qua cây cầu có cái tên khá hay: Cỏ May. Bây giờ thì biển đang ở gần anh lắm vậy. Điều này làm anh nôn quá đi, tựa như đứa bé chờ cha mẹ về chợ. Anh huýt sáo ồn ào khiến tên bạn ngạc nhiên. Gì mà vui vậy bạn?

Anh mỉm cười. Anh nhớ ra rồi, cái động lực tuy mơ hồ nhưng bền bỉ thúc đẩy anh về thăm phố biển. Biển nhỏ chính là lý do hết sức chính đáng thôi thúc anh. Biển nhỏ: tóc dài cười tươi trẻ thơ, vóc dáng cử chỉ của một tâm hồn mềm mại rất dễ yêu. Anh hồi đó nhảy hàng rào qua ăn mận chấm muối ớt để rồi hít hà vì cay. Anh hồi đó cùng Biển nhỏ mò mẫm tìm những con ốc đủ màu.

Anh nhắm hờ mắt, vui thích tưởng tượng Biển nhỏ bây giờ. Trí tưởng tượng của anh không được dồi dào lắm nhưng anh cũng đủ biết Biển nhỏ không còn bé như hồi đó. Quên, không được gọi là Biển nhỏ nữa mà cũng chẳng được kêu là Biển nhớ. Hai tên đặt đó xưa rồi, quê rồi. Chỉ đúng một lúc nào đó mà thôi. Thế thì gọi là gì nhỉ? Để gặp nhỏ đã, anh sẽ có một tên khác đặt cho Biển. Thí dụ như Biển yêu, Biển thương... chẳng hạn. Đó chỉ là trí tưởng của anh và anh mong ước vậy.

Chắc Biển sẽ khoe với anh: Em không còn nhỏ nữa đâu. Em lớn rồi nè! – Ừ. Thì lớn ghê lắm – Thế thì không được gọi Biển nhỏ nữa nghe. – Phải có tên gì khác gọi cho khỏi lộn với biển thật chứ – và anh sẽ nói nhỏ: Biển lớn và đẹp thêm ra!

Như vậy chắc chắn là Biển quay lưng, bĩu môi (nhưng hẳn là trong bụng sung sướng lắm). Anh cũng giả vờ trêu, anh nói biển thật lớn rộng và đẹp hơn chứ bộ, cứ tưởng bở!

Lạy trời cho có điều đó xảy ra.

Có rất nhiều thay đổi dưới mắt anh trong trí nhớ về phố biển. Ngay cả ngọn núi là vật anh tưởng rất ít có thay đổi, giờ lạ hẳn, không kể cây cối thay đổi theo bốn mùa là lẽ đương nhiên. Anh muốn nói đến đài ra đa ngạo nghễ trên đỉnh, nhà cửa dần dần cất nhiều trên sườn núi, con đường quanh co vòng núi. Nhất là dưới chân núi thoai thoải thật nhiều biệt thự. Hồi anh còn ở đây, có vài căn nhà xoàng xoàng.

Nhất là các con đường, đường ở khu chợ, đường dọc ở bãi Trước đầy những quán ăn khách sạn đèn màu chữ màu lòe loẹt. Tiếng nhạc ồn ào thịnh hành, anh cứ tưởng đây là thành phố nào đó ở nước ngoài.

Thường những thay đổi làm người về e ngại. Anh cũng vậy. Anh hồi hộp ngồi xe chạy một vòng phố.

Dĩ nhiên là thành phố tân tiến văn minh hơn. Nhan nhản dọc hè phố áo màu sặc sỡ hở hang làm anh chán hết sức. Phải chi phố hiền hòa áo màu nhu tha thướt chắc hay lắm. Phải chi đừng có các cửa tiệm thời thượng đó, phố đỡ chướng mắt hơn. Anh phì cười. Các cửa tiệm đó không là của anh nên anh nghĩ vậy. Giả thử nó là của anh thì biết đâu nó còn ghê gớm hơn. Nhưng dĩ nhiên anh chưa bao giờ giàu đến vậy để có thể thay đổi bộ mặt phố.

Rồi anh lại vui vẻ như thường lúc nhìn màu biển xanh lấp lóa dưới nắng. Những ngọn lá vẫn xanh mướt trên các hàng cây khiến anh yêu đời như chưa từng yêu đến thế. Anh yêu biển quá sức (có thể biển viết hoa).

Xe vòng ra bãi Sau. Đáng lẽ anh phải bảo tên bạn lái đường vỏng chân núi nhìn xuống biển qua bãi Ô Quắn. Nhưng anh lại ngại bị hạch hỏi lôi thôi. Dù biết tính từng tên bạn một anh vẫn e dè. À, anh khám phá ra rằng anh vẫn còn khờ như ngày ở đây. Bởi vì đi con đường núi sẽ ngang qua nhà Biển nhỏ, dù anh rất muốn.

Tắm biển bao giờ cũng thú. Anh tiếc một điều là quá đông người, nước ngọt, phao, ghế đều quá đắt so với ngày trước. Thấy nhiều người tắm quá anh đâm ra chán dù biển còn rất quyến rũ. Anh mong nghe tiếng sóng vỗ giữa âm thanh lộn xộn của ngàn tiếng cười nói. Điều ao ước nhỏ nhoi mà cũng thật khó. Mấy tên bạn ngồi trên đá lấy ống dòm xem bọn con gái chí chóe tắm đùa. Một thằng nói ra đây rửa mắt thú hơn tắm. Anh xuống tắm, với anh biển hấp dẫn quá. Nước mặn chát trên môi và mắt anh cay sè.

Nhìn bầy con gái ríu rít chuyền banh anh vui lây. Trái bóng nhanh nhẹn nhảy từ từng bàn tay rám nắng chắc nịch. Da dẻ coi bộ đỏ rần rần. Vài cô tinh nghịch ôm chặt trái bóng chạy ào xuống nước trong khi các cô kia đuổi theo reo hò. Trời ơi, chắc là diễm phúc lắm nếu anh được làm trái bóng đó. Lúc này dường như con gái chịu khó tắm biển, không còn e lệ rụt rè như xưa. Các cô trông mạnh khỏe rắn chắc, da nâu hồng. Anh chợt phân vân tự hỏi trong bầy con gái dài suốt bãi biển có Biển nhỏ không?

Anh có ý tưởng kỳ cục là muốn Biển nhỏ vẫn ngây khờ, nghĩa là không có mặt trong đám con gái dạn dĩ kia. Mặt khác anh lại muốn thấy Biển lớn hẳn ra, thấy lại ngỡ ngàng và vui mừng. Anh thì vui là cái chắc rồi, anh vui dễ sợ nếu trường hợp đó xảy ra.

Nhưng còn Biển nhỏ? Anh nhớ ra rằng Biển đã lớn lên. Và biết đâu đã có rất nhiều thay đổi. Nhiều lắm.

Dù không hy vọng gì lắm anh vẫn đi dạo một vòng. Quá nhiều quán ăn giống nhau khó mà nhớ bảng hiệu, vị trí. Anh cũng mong gặp lại thằng bạn cũ nào cũng được, bạn vàng hay bạn trời đánh. Để có dịp nhắc lại về phố biển hồi đó. Mặc kẻ đối diện có chú ý hay không anh cũng cứ thao thao nói. Trong câu chuyện anh sẽ dò hỏi về Biển để bớt thắc mắc như bây giờ.

Đi hết một vòng mỏi nhừ anh buồn bã quay về chẳng gặp một bộ mặt nào quen thuộc. Chán thật!

Cả bọn kéo vào một hốc đá lôi đồ nguội ra ăn. Tắm khoảng hai giờ da đứa nào cũng đỏ au, tóc rít chịt. Một đứa lôi chai Dubonnet đưa lên cao trong tia mắt hấp háy vây quanh. Chà, trời này uống một hớp rượu... hết sẩy! Tuyệt vời không chê vào đâu được. Chuyền tay qua được vài lần đã hết sạch. Anh là tên cuối cùng của vòng cuối, dốc ngược chai còn sót vài giọt rượu thòm thèm.

Dù vậy anh vẫn cảm thấy ngây ngây dễ chịu. Thân thể khô ran và nóng bừng kích thích muốn chạy nhảy rất nhiều. Anh bực mình hết sức vì tên nào cũng như muốn ngủ (!). Phải thúc hối lâu lắm tất cả mới uể oải lên xe rời bãi. Trực chỉ bãi Dâu, bạn ta! Đi đường biển lý thú hơn. Con đường quen thuộc mà anh lỡ dại quên mất tên. Lần này anh làm tài xế.

Dĩ nhiên là anh chẳng say đến nỗi không thể lái được. Trái lại, anh bình tĩnh nhiều là khác. Cũng bởi đã nôn nao lắm rồi.

Dọc đường anh không ngớt nghĩ về Biển nhỏ. Anh cười thú vị khi nhớ cây mận ra trái da ửng đỏ quá mức hấp dẫn. Trưa hè nồng nàn, mận ngọt lịm cùng muối ớt cay xót lưỡi, , mắt to đen của Biển, môi hồng chúm chím và tóc thả dài như suối rừng. Còn gì thú vị bằng nhỉ?

Hình như bây giờ là mùa mận. Có lẽ đúng vậy, từ lâu anh quên mất về thời tiết mùa màng cây trái sau mấy năm không lấy làm êm đềm lắm. Anh bật cười thích thú, mấy tên trên xe nhìn anh và cũng cười theo. Ừ, bây giờ chắc có nhiều mận chín. Cây mận nhà Biển hẳn cao lớn sum sê treo những quả mận căng tròn quyến rũ như trái cấm. Mặc kệ, trái cấm là trái ngon. Anh lại là thằng con trai khoái ăn trái cấm hơn hết.

Con đường có nhiều thay đổi. Phía trái là bờ biển chẳng có gì lạ. Có thay đổi chút chút mà anh không thấy! Làm sao thấy được sự đổi khác của màu nước biển mênh mông, của cát vàng, của các hòn đá có bị bào mòn đi một ít. Phía phải ngày nay quá nhiều biệt thự, nhà mát. Cái nào cũng thật sang trọng và mang những cái tên hết sức kêu mà cũng hết sức tầm thường. Các khung cửa mở ra biển xanh. Phải chi có một ít cây cối thì hay hơn. Trông chúng tuồng như nóng bức quá. Anh lại bắt quàng ý tưởng về cây lá nhà Biển, về hàng rào tơ hồng óng ánh.

Tơ hồng. Loại dây leo có cái tên hay ghê. Sợi tơ hồng nối từ tay anh sang tay Biển khi hai đứa đứng hai bên hàng rào nói chuyện.

Một khoảng bãi cát ngắn tương đối bằng phẳng anh thấy hai cô nhỏ chạy lăng quăng. Tóc bay dạt phía sau, chân trần ướt cả hai ống quần trông thật vui. Anh chạy chậm, bóp kèn tin tin và đưa tay vẫy vẫy, cười.

Đến trước nhà Biển anh dừng xe lại Con đường nhỏ xe đậu sát vách đá thấp. Anh mừng vì còn nhận ra những nét quen thuộc cũ dù ngôi nhà đã được sửa chữa xây cất lại xinh hơn. Nhà Biển bây giờ có vẻ ấm cúng. Với hai ngọn đèn lồng ở cổng nom sang trọng hẳn. Tuy nhiên chính từ cái vẻ sang trọng đó làm tăng thêm sự cách biệt đối với những nhà lân cận. Anh còn có cảm tưởng càng tách biệt xa lạ hơn với người khách lạ, anh em.

Ngôi nhà một người quen lúc trước anh ở, bán cho người khác. Họ sửa lại quá lộng lẫy. Chán hết sức con đường này vì anh chẳng tìm được ở đó sự thân mật nào...

Cây mận nhà Biển còn và anh rất sung sướng thấy có nhiều trái. Tiếc là cái hàng rào tơ hồng mất tiêu. Thay vào đó  hàng rào xây gạch cẩn thận. Tất nhiên là không ai bỏ công ra trồng một loại dây leo nào khác. Các dây tơ vàng óng đứt đoạn từ hồi nào.

Mặc mấy tên bạn ngạc nhiên, anh xuống xe, lấy ống dòm nhìn qua đám lá để thấy rõ hơn. À, dường như cửa đóng. Khung cửa kính có tấm màn màu xanh che kín im lìm. Anh chạy lên đứng ngoài cánh cổng. Nhà đi vắng hết, có lẽ vậy, cánh cổng khóa lại bằng ống khóa to tướng bên ngoài. Anh bấm chuông, quả thật, không có ai chạy ra.

Anh đứng nhìn hồi lâu chờ với niềm hy vọng mong manh. Biết đâu có ai ở nhà và kẻ đó... lãng tai. Có thể đang bận làm gì đó. Màu lá mận xanh quyến rũ quá và trái mận căng tròn. Anh thấy rõ các nhánh cây khi trước đã trèo lên, đã bị kiến cắn dữ quá nhảy xuống nền đất kia.

Bây giờ ngôi nhà vắng ngắt. Rõ chán, ngày chúa nhật gì đâu!

Anh thất vọng chạy xuống. Anh bỗng khựng lại. Biết đâu ngôi nhà đó không còn là của gia đình Biển. Biết đâu được, nhỉ! Biển có thể đã rời vùng biển này đi đến vùng đồng bằng cao nguyên nào đó xa lắc lơ. Đi đến vùng núi cao đồi xanh ở cạnh suối rừng róc rách. Đi đến dòng sông mênh mang nào qua các cánh đồng lúa và cái tên Biển chỉ là một ghi nhớ, một nơi chốn ghé qua của cái gia đình viễn du đó. Không rõ. Hay Biển vẫn còn ở phố biển mà trú ngụ nơi khác anh khó gặp lại ngoài đường phố, trong thành phố có quá nhiều du khách.

Và anh buồn quá sức, làm như ý nghĩ trên là sự thật rồi vậy.

Lại một màn tắm ở bãi Dâu. Sau đoạn đường cả bọn đã tỉnh táo ào ào xuống tắm. Anh chán nản hết sức không ngờ chuyến đi buồn đến vậy. Có lúc muốn nhảy ào xuống biển sâu cho rồi. Quên mất, bãi Dâu có mấy hố sâu bất chợt nước ngầm chảy xiết. Vô phước cho người yêu đời và may mắn cho kẻ chán đời khi gặp các hố sâu. Anh đang buồn. Buồn gần như đồng nghĩa với chán đời, biên giới hai trạng thái đó quá gần, quá mong manh.

Vào quan nước ven bờ, tình cờ bài Biển nhớ. Bài hát làm anh rũ rượi chẳng muốn cựa quậy chi nữa. Có lẽ phải học thêm nhạc lý vững vàng để đặt duy nhất bài hát anh hứa với Biển nhỏ. Anh nhận ra mình vẫn còn khờ khạo yếu đuối không ngờ. Điều đó làm anh sung sướng khi biết anh còn trái tim xúc cảm giữa đời sống cằn cỗi này. Đồng thời điều đó khiến anh khổ không ít.

Anh đứng ngơ ngáo giữa rừng người cười cợt. Chân bước trên cát mềm, thỉnh thoảng vẫn dẫm phải vài viên đá sỏi đau buốt lòng bàn chân. Trông cát ẩm êm như thế mà cũng có chút lừa lọc nhỏ. Một tên thuê xuồng bằng cao su xốp rủ anh đi với hắn. Hai đứa chèo ra tít ngoài xa. Gác tay chèo, nằm ngửa mặt nhìn vào trong thành phố. Từ đây anh thấy rõ ràng thành phố có nhiều thay đổi. Chẳng hạn như các khách sạn, nhà hàng cao sừng sững, cây xanh chết bớt đi. Bãi Dâu, địa danh làm anh ngậm ngùi nhớ đến chuyện bể dâu. Sau nhiều năm biển xanh hóa thành ruộng dâu hay thành cái gì đó khó có thể ngờ trước. Sau mấy năm trở về, tên khách lạ quá lạ lùng trước sự thay đổi lớn lao đó. Giá mà lần này anh về một bờ bãi biến thành đất liền, một hòn đảo lặn xuống, mất tăm, vui lạ!

Tên bạn vỗ tay xuống nước lõm bõm đánh nhịp, hát. Xuồng càng lúc được đưa xa bờ hơn, giữa nước xanh rộng bát ngát. Tên bạn chợt ngồi dậy chỉ anh thấy chiếc xuồng gần đó, hai đứa con gái chèo nhịp nhàng. Hắn nheo mắt cười, lại đó nghe? Hai đứa ra sức chèo đến xuồng kia. Hai đứa con gái một mặc áo tắm vàng, một hồng. Nắng chói mắt không nhìn rõ mặt, qua dáng gọn ghẽ chắc cũng khá xinh. Đến gần anh chợt kêu lên mừng rỡ:

"Biển!"

Đứa con gái mặc áo tắm vàng quay nhìn trước. Anh định nói nhưng ngừng lại vì ngờ ngợ trí nhớ anh. Đứa con gái nói dạn dĩ hồn nhiên:

"Ông lộn rồi. Tôi không phải là Biển. Chị tôi đó."

Anh thở ra. Đúng rồi. Anh còn nhớ Biển nhỏ kỹ lắm chứ. Chắc cô gái này tên Núi tên Suối hay Đồi gì đó. Hồi đó cô gái còn nhỏ anh chẳng thể nào nhớ tên được. Anh phải nói dài giòng đại khái rằng thì là lâu quá mới về đây. Lâu quá không gặp Biển nên mới có sự lầm lẫn trên. Anh tả oán quá chừng làm như việc gọi lầm là cái tội lớn lắm. Anh hỏi:

"Biển đi đâu thế?"

"Không biết. Tôi đi bơi từ sáng. Ông có qua nhà?"

"Tôi có đi ngang thấy đóng cửa. vẫn còn ở địa chỉ cũ hở cô?"

"Còn."

Cô gái nhảy ùm xuống bơi một quãng xong trèo lên lắc lắc đầu cho nước văng ra. Nắng nóng quá, ông ạ. Cô gái lớn thế kia, thì Biển sẽ lớn thế nào? Anh chưa tưởng tượng được, khó quá. Anh nói với giọng tiếc nuối:

"Nhà lạ quá nhận không ra. May có cây mận tôi mới nhớ, tại hồi đó hay qua ăn mận."

"Ông đi lâu lắm rồi?"

"Lâu. Từ lúc cây mận mới ra trái. Hồi đó tôi ở nhà bên cạnh nhảy hàng rào qua chơi với chị của cô. Cô biết lúc đó đối với tôi cô ra sao không?"

"Không. Tôi chẳng thấy ông lần nào."

"Cô nhỏ xíu đến tôi chẳng nhớ gì về cô."

Anh mỉm cười. Định nói tôi còn chẳng nhớ tên cô nữa là. Cô gái hao hao giống Biển tuy đôi mắt không được xinh bằng. Không hiền như Biển trong ý nghĩ anh, có vẻ khôn lanh hơn nhiều. Chắc cũng hay đi chơi lắm đây. Cứ nhìn màu da nâu hồng bắt nắng là đủ biết. Cô gái dáng đại diện cho các cô choai choai, bạo dạn quá đáng.

"Biển lúc này thế nào?"

"Chỉ cũng vậy. Đâu có gì lạ."

Cách trả lời của cô gái không giúp anh biết gì về Biển bây giờ. Chả lẽ anh hỏi rằng Biển ốm hay mập, có cao được mấy tấc, rằng Biển có nhắc nhở gì anh, mắt có còn to không, đang để kiểu tóc nào... vân vân và vân vân. Cô em quên mất đã thật lâu anh không biết tí gì về Biển. Kể ra anh cũng vô tình quá, chẳng nhớ được địa chỉ để gửi một vài lá thư. Cũng có những lúc anh rất nhớ rất buồn muốn tìm một niềm an ủi. Niềm an ủi kiểu như: Một tâm hồn cô đơn qua mấy mùa xuân, tha thiết mong cánh nhạn bốn phương để xoa dịu nỗi khổ thời chinh chiến... nhan nhản trên các nhật báo. Tiếc cái là anh không ưa trò viết thư mà chưa biết tí gì về người đó. Mới đây có cô nhỏ nào tình cờ biết địa chỉ viết cho anh một cái thư, với lời lẽ mềm mại bạn nhỏ và ông. Trò này coi bộ khá hơn ít ra hai kẻ lạ xa đủ gặp vài điểm hợp ý qua vài bài trên báo. Tuy nhiên nếu biết mặt nhau vẫn hơn và càng tuyệt vời nếu cô nhỏ Nhà Bè dễ thương trong tính tình cử chỉ như Biển. Mà bây giờ Biển lớn có còn được như của năm học trò "đệ lục... nồi" và "đệ ngủ... gục" (lời Biển nhỏ).

"Biển có hay đi bơi không?"

Anh thò tay xuống nước biển xanh nghịch ngợm. Cô em Biển nheo mắt cười.

"Thường lắm! Tuần nào cũng đi vài lần là ít. Chị ấy bơi cừ ghê."

"Mong dịp nào tôi gặp Biển ngoài bãi."

Có gặp chưa chắc đã nhận ra. Anh bùi ngùi với ý nghĩ ấy. Và như thế anh tưởng tượng Biển chắc cũng như cô em. Da rám nắng hồng hào, thân thể rắn chắc khỏe mạnh. Sao Biển không lang thang dưới bãi tìm ốc hay ngồi trên đá thò chân nghịch sóng biển như xưa?

Chợt nhớ gì đó cô em Biển quay sang hỏi bạn:

"Anh Ni có nói đi đâu hôm nay không?"

"Không. Thì vẫn đi vòng vòng rồi tắm biển. Có lẽ họ đi Long Hải."

Cô gái quay sang anh.

"Chị Biển đi chơi. Anh chị tuần nào cũng đưa nhau đi khắp các phố."

"Anh nào?"

"Fiancé của chỉ đó. Ông không biết hả?"

Anh choáng váng như say sóng. Anh không khỏi liên tưởng Biển cùng cái thằng phải gió chở nhau trên chiếc gắn máy. Như bao cặp trẻ tuổi trong mùa hè nồng nàn. Anh, kẻ đứng bên lề tuổi trẻ còn đầy nhưng đã lỗi thời. Mùa hè của anh và Biển khi trước như xảy ra vào thời tiền chiến, còn lãng mạn khù khờ hơn cái phim Un' été 42. Biển hồi đó tách rời mọi đứa con gái khác tựa hồ một tinh cầu thiên đường cách loài người. Biết bao lần nước dâng rút, cơ man các con ốc chết phơi vỏ tuần tự đến đời ốc mượn hồn, tinh cầu thiên đường bị đồng hóa như mọi hành tinh khác tầm thường.

Biển nhỏ dễ thương đeo xâu vỏ ốc chạy nhảy tung tăng. Biển nhỏ trong sáng như nắng sớm mai. Như thế anh rất yêu Biển nhỏ.

"Tối ông đến chơi, chị có nhà."

Anh im lặng. Cô gái tiếp:

"Ông tên gì để tôi về nói trước chị Biển đợi."

"Nói tôi là Mây Bay"

"Mây Bay?"

Gật đầu anh chỉ cụm mây trắng phiêu bồng cuối mặt biển. Hai đứa con gái nhìn nhau cười khúc khích. Tên bạn cũng cười. À, cả ba hẳn cho là anh điên hoặc đang pha trò, mà trò vui rất tồi đối với anh bởi chỉ một mình anh hiểu. Anh nói ngậm ngùi:

"Chiều nay tôi đi rồi."

"Gấp vậy? Ông mới đến hồi sáng mà? Ở lại chơi mai về sớm."

Tên bạn cũng bảo:

"Ở lại đi. Chiều về mệt lắm."

"Thôi. Buồn chết người."

Và anh vội quơ tay chèo.

"Cho tôi gởi lời thăm Biển nhỏ"

"Biển nhỏ?"

"Vâng. Cô cứ nói thế, chị cô sẽ hiểu. Chào cô."

"Chào ông. Vui vẻ nghe ông!"

Một chút hạnh phúc nhỏ nhoi bị tước đoạt tàn nhẫn. Chút mơ mộng héo queo như tàu lá chết.

Đời sống càng lúc càng trở nên quá vội vã bon chen không để dành cho ai ít tươi mát dịu dàng như ngày xưa. Tiên chắp cánh bay xa không để lại rơi rớt chút gì dễ thương như giọt sương sớm, xảy đến cho bất cứ ai. Đời sống trở thành cái chong chóng quay vù vù và bọn anh là mẩu giấy nhỏ bay lạc tả tơi. Ngày xưa có anh và Biển nhỏ giữa thiên đường với trời xanh, biển cả. Ngày xưa: Biển có đôi mắt rất đẹp. Như những vì sao anh thấy, hằng đêm, nhấp nháy.

Anh đứng lơ ngơ trên cát, giữa đám người ồn ào, nhìn về hướng nhà Biển nhỏ. Bỗng dưng anh ao ước kỳ cục: Phải chi Biển đừng lớn làm quái gì. Tất nhiên điều trên không thể nào xảy ra. Anh váng vất nhìn hàng mận rơi tỏm xuống biển đen sì. Giữa nền trời bàng bạc mây, gió cuốn vô số lá xanh bay để gốc cây trơ trụi chết dần mòn. Anh và Biển, hai kẻ lạ xa tình cờ gặp quen, xa không còn trong nhau chút gì để nhớ. Có thể sau này cũng trong tình cờ gặp lại, nhận biết và Biển rất có thể làm như không hề quen anh. Kỷ niệm chỉ là bọt biển dù nhiều cách mấy vẫn dần dần vỡ tan.

Bây giờ phố biển với anh hoàn toàn xa lạ. Rời phố biển về chỉ còn ghi lại trên lớp da mùa hè rám nắng, vỡ ra.

Anh về và nghĩ sẽ không ra thành phố này. Để anh còn giữ hình ảnh Biển nhỏ ngày đó trong tâm hồn như chút an ủi nơi đời sống quá buồn bã. Còn nhớ một cô nhỏ mơ mộng. Để anh còn nhớ Biển nhỏ dạt dào không cần biết Biển nhỏ có nhớ Mây bay? Và anh rất hãnh diện vui vẻ kể rằng: Hồi đó, anh có quen một cô nhỏ tên là Biển...

Mặc dù chung quanh rất nhiều người, thành phố rộn rịp ; với anh phố biển buồn hiu.

DUY NGUYÊN    

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 103, tuần lễ từ 24-5 đến 31-5-1973)

MÂY MƯA THÁNG NĂM - Nhã Uyên

Còn trong tháng Năm mây vẫn đem mưa

Lòng đang hỏi thầm : Mình mất nhau chưa ?

Nói cũng muộn màng, bàng hoàng xa cách

Sẽ nhớ ngàn đời ngày nắng ngày mưa

Biết là mất nhau, biết là sầu đau

Người sẽ ra đi quay bước rất mau

Dĩ vãng buồn vui kỷ niệm dấu ái

Rồi cũng nhạt màu để lại phía sau 

Thôi cũng đành thôi một thoáng bồi hồi  

Tháng Năm bây giờ mình mất nhau rồi

Không còn chi nữa muộn màng lần lữa

Lặng lẽ xa rời lăng lẽ chia phôi

Tim nhuốm ưu phiền nào ai có hay

Nghĩa cũ tình xưa theo gió ngàn bay

Năm tháng trôi qua nỗi buồn ở lại

Đành để người đi như một thoáng mây...

                           NHÃ UYÊN

HÈ VƯƠNG KHÚC HÁT - Trần thị Phương Lan

Khi định viết một bài cảm nghĩ về những ca khúc mùa hạ, mùa mà tôi cũng rất yêu thích trong năm, chỉ xếp sau mùa xuân, tôi đã tự hỏi lòng kỳ này sẽ viết theo kiểu nào đây:

1/ phân loại nhạc: nhạc tiền chiến, nhạc xưa, nhạc trẻ, nhạc Bolero…?

2/ phân loại theo tác giả: ăn khách, viết nhiều, lừng danh, ít được biết tới...?

3/ phân loại theo sở thích cá nhân: thích nhiều, thích ít, không thích…?

4/ phân loại theo từng giai đoạn cuộc đời tôi: thuở ấu thơ, thời niên thiếu, lúc trưởng thành…?

5/ phân loại theo thời gian, thời cuộc: trước 1975, sau 1975…?

6/ phân loại theo kỷ niệm: sâu đậm, nhạt nhòa…?

7/ tùy hứng?

Sau bao suy nghĩ mất công nhức đầu thêm, tôi đành viết theo kiểu thứ 7: thích gì viết nấy, nhớ đâu viết đó, và bao gồm tất cả các loại nói trên, như thuở ban đầu tập tành viết văn đăng bài trên báo Tuổi Hoa, lúc kiến thức viết văn vỏn vẹn chỉ mới được thày cô giáo huấn rằng, một bài tập làm văn phải gồm đủ ba phần: mở bài, thân bài và kết luận!

Những mùa hè tuổi nhỏ trong ký ức dưới Châu Đốc là những buổi tối không khí trong nhà nồng nực, vì vậy người ta túa hết ra trước cửa, túm năm tụm ba trò chuyện với  hàng xóm. Trong nhà chỉ có tiếng radio đọc tin tức với bác trai ngồi trên ghế đẩu, tay phe phẩy chiếc quạt nan. Có khi là tiếng những người ca sĩ hợp ca bài Hè về hay Mùa hợp tấu của Hùng Lân, hoặc bài Khúc Ca Mùa Hè của Canh Thân với tiếng đàn mandolin vui tươi, rộn rã, một khúc hát vương ngàn sắc hoa, khiến tôi luôn liên tưởng tới Châu Đốc mỗi khi ca khúc này vang lên, dù đang ở bất cứ nơi nào. Trẻ em trai mền quê thì thường rủ nhau đi bắt dế bắp hay cà cuống dưới những ngọn đèn đường, bỏ vào những thùng sắt tây đã từng là những thùng đựng dầu lửa. Chúng tôi cũng hay quây quần quanh người lớn láng giềng như ông Tụng lục sự để nghe kể đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, tiếng nói cười rộn rã râm ran khắp hàng ba trong đêm hè tỉnh nhỏ, dưới tàng cây nhạc ngựa hoa vàng li ti thơm phức, mà chúng tôi thường nhặt bỏ vô lon ngâm với một ít nước lã để làm dầu thơm! Trái nhạc ngựa khô rơi xuống, tách ra thành nhiều mảnh, gõ xuống mặt đường nhựa nghe lóc cóc. Chúng tôi cũng thường đuổi bắt những trái sao dầu quay vòng vòng trong không khí như chong chóng trước khi hạ cánh, trong những buổi chiều hè thật lãng mạn ở miền quê yêu dấu đó.  Cũng có khi chị San, chị họ lớn của tôi sẽ dắt tôi và chị Tâm, chị họ nhỏ, tới nhà bạn của chị San, hình như là chị Lệ, rồi cả bốn người sẽ đi uống nước rau má hay sinh tố để giải khát, trước khi ra bờ sông ngồi hóng gió. Đường đi qua những ngôi nhà có trồng nhiều loại hoa được chăm chút cẩn thận, như hoa dừa cạn trắng tím, hoa mẫu đơn màu cam, có cả giàn dây leo xanh mướt, trái nho treo thành chùm lủng lẳng. Mùi đất ướt do nước tưới cây xông lên mũi để lại trong tôi những thoáng hương mùa hạ dịu dàng khó xóa nhòa. Có những buổi chiều hè anh Chính, anh họ của tôi, đạp xe đạp chở tôi ra nhà sách để chọn mua những bài hát, có in hình minh họa thật đẹp của những họa sĩ Kha Thùy Châu hay Duy Liêm, để về tập đánh đàn Tây ban cầm. Đây là giai đoạn những bài hát ảo não Lưu bút ngày xanh, Nỗi buồn hoa phượng của Thanh Sơn, Mùa chia tay của Duy Khánh ra đời:

Rồi chiều nay hè trở về đây 
Phượng thắm ơi phượng thắm rơi đầy 
Lại cách xa nhau chín mươi ngày 
Hay là một thế kỷ dài 
Mà lòng ai đang khóc ai. 
Một ngày nào mình mới gặp nhau 
Phượng đã phai ve chẳng ru sầu 
Mà áo xưa nay vẫn tươi màu 
Sân trường rũ bóng âu sầu 
Khóc đời chia rẽ tình sâu. 
Mai đây đường ngược đường xuôi 
Nhớ nhau trong đời xin cứ tìm lại lưu bút thôi  ...

Nhưng tôi lại ấn tượng hơn với những bài hát khác cũng xuất bản trong giai đoạn này,  dù không nhắc nhở gì tới mùa hè, như bài Mưa chiều kỷ niệm của Duy Yên, Quốc Kỳ; Anh về một chiều mưa của Anh Thy và Duy Khánh:  

Giữa lòng mưa chiều người đã về đây 
Gió bạt núi rừng tìm cánh hoa phai 
Người về, quê hương xanh ngàn lá, 
Hoa xuân vương mầu má người em ngóng chờ 
Có phải chúng mình hẹn ước từ lâu 
Sẽ trọn bước đời đẹp ánh trăng sao 
Để chiều mưa thôi rơi sầu não 
Hoa tươi lên mầu áo Buồn vui có nhau 

; bài Sầu đông của Khánh Băng, và nhất là bài Tôi đi giữa hoàng hôn của Văn Phụng vì luôn khiến tôi mường tượng ra bờ sông Châu Đốc, cũng những cơn gió hè lồng lộng như Bến Bạch Đằng trên Sài Gòn.

Tôi cũng thích so sánh cuộc đời với lăng kính vạn hoa, mà chủ nhân của nó là "ông Trời": "đứa trẻ đành hanh quá ngán", lần này đã ném trả tôi từ tỉnh lỵ êm đềm Châu Đốc về nguyên quán Sài Gòn, mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông. Về đứng giữa thành phố náo nhiệt, ồn ào, xô bồ, bụi bặm, với những tòa buildings cao ngất ngưởng, mang những cái tên nghe rất  kêu, và những người bán hàng rong ngồi quạt than nướng những chiếc bánh tráng, bánh phồng trên vỉa hè, giữa những dòng xe cộ tấp nập qua lại như mắc cửi:

Chiều xóa Thành đô 
Thế nhân bàng hoàng 
Giọng hát lời ca 
Ôi sao nhịp nhàng 
Dừng trên hè phố Lòng ta thầm nhớ những chiều lá rơi, lá rơi bên thềm nhà  
(Đường chiều, Hồng Duyệt)

Người về người đi  hoàng hôn một lối  Đường một đường hai chiều đưa vào tối  Trời cao gào gió đầy Hàng  cây cùng ghế dài Nào ai lẻ bóng Nào ai thành đôi? Đời mình là con tàu qua nhiều bến Mà thăng trầm như  trùng dương nổi sóng Trời mây là lữ hành Biển khơi một nỗi niềm Bàn tay còn trắng Lòng không tình thương Gió băng gối mộng Sương trắng chăn mơ Gió khua ngõ hồn  Mưa ướt  tâm tư Biết ai tâm sự Ghế lạnh lùng chờ Những chiều vàng mờ Đại lộ hoàng hôn phồn hoa  ngập nắng Thời gian thường vô tình theo đời sống Ngày xanh thì khuất dần Chiều  rơi nhuộm tóc vàng Mà trong lòng thấy còn thiếu tình thương...

(Đại lộ hoàng hôn, Y Vân)

Buổi sáng trước khi cắp cặp tới trường, tôi thường được nghe một bài hát do Ban Thăng Long (?) hợp ca trên radio tên là Hương nắng huy hoàng của Hương Huyền Trinh, rộn ràng vui tươi, rất thích hợp để mở đầu một ngày mới, và cũng gợi nhớ tới những ngày xanh mùa hạ đã qua nơi tỉnh lẻ: Nắng đang về, ngày tươi xanh xanh ngát bao-la. Nắng huy-hoàng đùa vui lướt trên muôn cành hoa. Nắng tưng-bừng đàn chim non đang líu-lo ca. Nắng về đây, kìa hương nắng đang gieo chan-hòa. Nắng đang thắm tô ngàn nơi. Nắng gieo muôn ngàn lối. Kìa xem bao đôi môi hồng. Nắng, hương nắng huy-hoàng...

Tôi cũng rất yêu quí ca khúc Nhắn bạn ngày hè của Minh Kỳ, thường được hát vào dịp cuối niên học trong lễ phát phần thưởng, nhắc nhớ một thời áo trắng học trò hoa bướm thơ ngây; nhạc phẩm Thuỵ khúc của Vũ Thành với âm hưởng nhạc cổ điển qua tiếng hát Kim Tước: Hè tàn úa, vấn vương tia nắng cuối mùa, hấp hối bên đồi Trời vừa chớm thu, ố hoen mây chiều, gió vàng hắt hiu Chiều dần xuống, tâm tư chan chứa mối sầu cô lữ u hoài Ngàn thông bóng nghiêng, khẽ ru triền miên..., bài Mái trường xưa của Phạm Mạnh Cương: "Chiều nay bơ vơ bên mái trường. Về đây tìm  lại phút mến thương.Trường  vắng bóng dáng bao hàng xoan mơ  màng. Mộng hoa niên chôn trong mái trường xưa...."; bài Mùa Ly biệt của Nhật Bằng; và bài Mùa phượng rơi (tác giả khuyết danh) do Hoàng Oanh đơn ca: Mùa phượng rơi rơi, mùa biệt ly lắm buồn tiếc xa vời. Nhìn phượng rơi rơi, lòng bâng khuâng nói mà không thành lời. Đường hoa lối ấy cầm tay nhau cười trong nắng bồi hồi...

Có một khoảng thời gian chúng tôi phải ở nhờ nhà một người bà con xa, trong một con hẻm ngoằn ngoèo, lầy lội,  để chờ xây xong nhà mới. Xóm lao động với những đứa trẻ suốt ngày ở trần chơi đánh bài, choảng nhau hoặc cãi lộn chí chóe, có đứa lại học bài miệng gang ra nghe riết khiến ta cũng thuộc bài lây!;  người lớn, không chịu thua kém, cũng mở radio điếc tai hàng xóm với những bài cải lương rền rĩ ai oán, hay những khúc nhạc Bolero được nghe miễn phí nhất là vào giấc trưa, như bài Phượng buồn của Nguyễn Vũ, Trong tiếng hát ve phượng hồng là hoàng hậu đó Phượng buồn vì tình đã tan theo sóng biển nổi trôi Giờ trong tim tôi, màu hồng không phai phôi Xuân qua hè tới ta nhớ nhau luôn phượng ơi, hay bài Kỷ niệm nào buồn của Hoài An: Ngày đôi ta quen nhau tuổi còn thơ, đi học chung một giờ Nhặt hoa đem cho nhau ghim vào thơ..? Thời gian qua trôi mau không ngừng đâu Mỗi mùa hoa phượng đầu, tiếng ve kêu gợi sầu Phút chia tay rầu rầu Tiếc thương riêng mình biết, hoặc tìm trong mắt nhau... Dù nguyên do đâu duyên không thành đôi những buồn vui cuộc đời, nói sao cho cạn lời Nhớ thương lâu dần vợi. Giấu trong tim chuyện cũ gửi vào mây gió trôi... Hay bài Gởi cánh mây trời của Mạnh Phát qua tiếng hát Phương Dung, đã gieo vào lòng tôi một nỗi buồn xa xăm, man mác: Mây ơi có về miền biên giới xa Cho nhắn mây đôi lời Vầng trăng khi khuyết khi đầy Mà mối duyên mình tròn mãi không bao giờ vơi Lạnh lùng nghe đàn reo Tư Mã Trong nhạc thắm với mộng phồn hoa Chiều lại chiều mây bay thiết tha Dù xuân mộng thắm trôi qua Thương cánh mây trời bao la...

Vào khoảng tết Mậu thân, tôi thường được nghe những bài ca cộng đồng hay tuyệt vời của phong trào Du Ca của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, thường được trình bày qua tiếng hát ca sĩ Diễm Chi như bài Xin chọn nơi này làm quê hương, Đường Việt Nam, Những bàn chân (nhạc sĩ Phạm Duy), Vui cảnh mùa hè (nhạc sĩ Hoàng Trọng):  

Trời hồng tươi Gió reo thơ nắng vui cười 
Làn mây tơ vắt lưng trời lửng lơ

Hè về đây khắp nơi phượng vĩ rơi đầy 
Lòng say say với nắng hè ngất ngây 
Mùa hè ơi gió êm ru đến lưng trời 
Dịu lòng tôi lắng tâm hồn chơi vơi 

Rồi hai anh trai của tôi cũng đến tuổi mới lớn, và tập tành lên trung tâm Sài Gòn chơi, với những chiều bát phố, những buổi coi phim tại những rạp hát xịn "cấm trẻ em dưới 16 tuổi" như Rex, Vĩnh Lợi, Lê lợi..., bỏ tôi và thằng em út lại với những rạp chiếu bóng trong con phố cũ: Thế rồi mùa hè qua từ đấy Tạm biệt nhau ngày ấy Thương nhớ trong tim đầy Biết đâu ngày vui mau chóng tàn Giã từ nhau muộn màng Phượng tàn trên hè phố Nhìn trăng khuya tránh bên mái lầu Cánh phượng đã nhạt màu Ép trong lòng tay sầu... (Thế rồi một mùa hè, Phạm Mạnh Cương) hay bài Tóc em chưa úa nắng hè cũng do Phạm Mạnh Cương sáng tác, nhưng được trình bày qua giọng ca Sĩ Phú , người ca sĩ/phi công của đô thị hoa lệ Sài Thành, vô cùng điển trai và tài hoa nhưng lại bạc mệnh, một thời thần tượng của tôi: Em buông lơi tóc thề Tìm mê theo cơn lốc về Em như mưa nắng hạ Hôn bờ biển xanh sỏi đá. Anh lang thang dấu giầy Vòng tay em cho đã đầy. Men yêu đương rũ rượi Mây trời phong kín trùng khơi. Rồi cánh phượng hồng rơi Chơi vơi ngàn lối. Mỏi đường tình ái Con sóng khuya xô về Ngậm ngùi sỏi đá Nuối tiếc trôi qua...

Vì không được phép xem phim "người lớn" khi chưa tới 16 tuổi, tôi đành ngồi chầu rìa nghe hai anh say sưa kể lại chuyện phim, sau những lần hai anh đi xem phim về. Một thời vàng son của phim ngoại quốc hay tuyệt vời mà tôi đành bỏ lỡ, vẫn vang danh đến tận bây giờ, cùng với những khúc nhạc phim cũng xuất sắc không kém: Chỉ yêu một mùa hè, Tình thù rực nắng, Romeo và Juliet, Love story, Soleil Rouge, và nhất là Hè 1942 với nhạc phim là bài The summer knows êm như một giấc mộng!

Những mùa hè rực rỡ trong dĩ vãng đã trôi qua rất lâu rồi, nhưng những khúc ca mùa hè bất hủ vẫn mãi còn đó, vượt cả thời gian lẫn không gian, là những mảnh sắc màu tươi thắm, trong lăng kính vạn hoa cuộc đời.

Trần Thị Phương Lan

(Bút nhóm Hoa Nắng)

VỀ LỐI XƯA - Đỗ thị Hồng Liên

Nhã Chi. Tiếng gọi xoáy buốt trong đêm dài. Những bước chân lao đao hụt hẫng cùng với những cánh cửa đồng loạt mở ra. Những dãy hành lang chạy dài hun hút nơi đây và giảng đường rực rỡ ánh đèn đã được bỏ lại sau lưng. Tiếng gọi tên tôi thầm thì, xa vắng như từ một chốn nào đó xa xăm vọng lại. Có thể nào thấy được gì không nhỉ từ sâu trong bóng đêm cùng khắp. Gió rít dài trên hàng cây cao trước mặt. Bóng tối. Bóng tối lao đao trong tầm tay. Hãy mở cánh cửa do dự và tìm lấy một lối đường. Tự mình tìm lấy mà đi. Như thế, sẽ không có gì để ân hận nhiều quá...

Buổi học tối cuối cùng đã chấm dứt, đồng loạt với những nụ cười bừng nở trên nhiều khuôn mặt. Chỗ ngồi thôi bỏ lại. Ngày mai sẽ chẳng biết về đâu. Chỉ còn tiếng gió thở dài u uất bên vai khi tôi giật mình đứng nán lại bên ngoài cửa lớp. Hãy nói với tôi một lời nào đó hởi những bức tường, gương cách biệt. Nói bằng sự im lặng tột cùng đã từ bao năm tháng. Lần cuối, khi những cánh cửa vẫn còn mở ra. Và trên những dãy hành lang chập chùng này vẫn còn chưa thưa bước chân người qua. Ngày mai. Tôi muốn khóc khi nghĩ đến điều đó. Cũng giống như dĩ vãng chìm khuất trong bóng mờ u ám. Nào gió, nào mây không gửi được gì về phương ấy, không xóa được dùm lòng vết thương đau êm ái. Cõi đời lạ xa và cách biệt này có còn đón nhận tôi từ nay? Vũ ơi. Tiếng gọi rơi vào thinh không xa thẳm, vào chốn nào bát ngát mênh mông. Làm sao nghe được tiếng trả lời tự cõi lòng khép kín. Làm sao lúc chỉ có một mình tôi đứng đây lạc lõng. Vịn tay vào thành lan can ẩm buồn tôi ngẩng nhìn bầu trời đầy sao trên cao. Vạt áo bay phấp phới, quấn quít đôi chân tê cứng buốt lạnh. Sao rơi về đỉnh đồi với hàng cây lặng buồn bên kia. Thứ ánh sáng xanh biếc ấy tràn ngập bầu trời đêm nay. Những mắt sao đang cười lấp lánh bên nhau hẳn thế với tôi, dù thật sự chúng vẫn còn cách xa lăng lắc. Ảo tưởng một ngày nào vẫn chưa xóa bỏ được như lòng vẫn ước ao. Thật thế Vũ ạ. Khi bây giờ em đứng đây nghe thì thầm bên vai hiu hắt. Vẫn là ảo tưởng một thứ gió từ phương xa tới, từ thành phố hoa vàng đó ngan ngát mùi hương. Những lối đường thênh thang không dẫn được về đâu khi chỉ có một mình bước lối. Chẳng còn nhớ được gì hỡi những ngày xưa thân thiết đã qua đi. Dường như giấc mơ đã kéo dài quá lâu đến làm tôi tuyệt vọng. Đêm trống rỗng cô đơn cũng như tôi không có được đến một ít phút giây chờ đợi. Nào biết phải chờ đợi gì nữa đây khi chẳng thể một lần bước qua lằn ranh phân định ấy. Những nụ cười đã vô cùng ngạo nghễ, những bàn tay thân ái đan nhau đã buông rơi ngày tháng.

Tôi muốn nói một lần như thế với những cánh sao phương cũ đã băng qua đời không mong gì tìm thấy lại. Có nghe gì không trong bóng tối mịt mùng, tiếng gió rít dài, van vỉ trong lòng nhau. Từ một ngày vỡ tan tiếng hát. Những con đường đã ngủ im trong mưa. Những cánh hoa đã khép lại ngỡ ngàng. Là cả một sự phũ phàng từ chối. Đời từ ấy biết quay quắt nhớ thương. Buồn nhẹ như mưa bay, ào ạt như sóng dữ. Kỷ niệm về phấp phới bay trên hàng cây tưởng nhớ. Những góc hành lang, bậc tam cấp xanh rêu của một thời đã mất. Hàng phượng nở hoa, vuông cỏ xanh loáng nước làm ướt bước chân đi. Mặt đất nâu nồng nàn hương sứ trắng và những con chim sẻ nhỏ nép đầu vào nhau run rẩy. Mùa hạ đã đi qua thành phố ấy, sinh nhật trong mưa với giọng hát lên cao. Buổi chiều đẹp đẽ huy hoàng đã tắt theo ánh nắng. Mối tình tan biến theo hoàng hôn. Những cánh chim trở về vườn cũ không mong gì thấy lại thuở yên vui. Chỉ còn lại những giọt mưa ngậm ngùi làm úa vàng ngọn cỏ. Thành phố mờ mịt khói sương trong mắt đó còn gửi lại gì không? Tôi muốn dang tay ôm hết cả một trời thương nhớ. Hạnh phúc thoáng qua như một cơn mưa  bóng mây. Ôi, hãy nói cho tôi biết hỡi những giọt mưa sắc lạnh nhịp nhàng rơi. Đã cuốn hết chưa những làn bụi đỏ, đã thay áo mới chưa những cánh hoa vàng rực rỡ? Mắt người nhìn có còn thiết tha, âu yếm khi mỗi lần qua đó, con đường ngan ngát hương bay. Lòng vẫn đầy ắp hình ảnh của một buổi chiều tháng sáu khi đi qua ngôi trường khép cổng lặng lẽ. Mắt đã cay cay khi nhìn cánh phượng tươi nằm dài trên bãi cỏ ướt mưa, những ô kính đục màu trong bóng chiều rơi. Nghe một chút mênh mang nào đến từ trong trái đất. Và lòng tôi chĩu nặng những ưu tư khôn tả. Những ngày tháng kéo nhau qua không chờ đợi, lạ lẫm đến vô tình mà vẫn chưa có một chút gì giữ lại được trong lòng tay quạnh quẽ. Mất. Mất hoài mà không níu được gì để trăm lần thua thiệt. Có nghĩa lý gì những giọt nước mắt rơi rớt một mình để âm thầm khô héo trên môi, má. Nào có ai đâu để chia sẻ một nụ cười, để lau giùm nguồn lệ long lanh. Vũ. Thật sự chúng ta đã nói gì với nhau chiều hôm ấy. Buổi chiều cuối cùng ly biệt đã phủ thêm lên cuộc đời vốn u ám những nỗi lao đao nghiệt ngã.

Tiếng vỡ tan từ tay người giận dỗi, những mảnh vỡ sắc nhọn cứa đứt lòng nhau. Âm thanh chát chúa làm thức tỉnh buổi chiều rơi chầm chậm. Mưa. Mưa thống thiết ngoài kia. Trên mái ngói đỏ màu năm tháng, ướt đẫm những hàng rào hoa giấy khô khan. Lối về đã sũng nước, đã lầy lội bùn nhơ. Mặt đất không giữ được chân người đi, vỡ ra dưới cơn mưa vội vã. Không có thể còn nói lên được gì hết sao mưa. Kể cả tiếng kêu trầm thống, cuống quít trong tim từ nỗi kinh hoàng biết mình đã đánh rơi, đã lạc mất nguồn vui. Không bắt được mây cũng không cầm được gió nhưng những ngón tay run rẩy nhỏ bé hôm xưa đã tội tình gì để xa nhau. Mặt bàn xoay tròn nhẩy múa, hai linh hồn mỗi nơi đuổi bắt nhau. Suốt đời sẽ chỉ mệt nhoài, quanh quẩn trong phạm vi nhỏ hẹp. Đối diện nhau lần cuối rồi thôi, quay lưng đi chỉ còn bắt chụp được ảo ảnh. Tôi biết hồn mình vẫn còn xao động quá nhiều từ đó. Nhiều quá để khó thể quên đi bao kỷ niệm ăm ắp buồn vui, xui khiến lòng chùng bao nỗi nhớ quắt quay. Một thứ tuyệt vọng đang mơ hồ kết hình, hàng rào khói sương u uất không phá vỡ nổi nên suốt đời nhìn thấy mặt nhau bỡ ngỡ, nên cùng đi mà chẳng tới cùng nơi. Những dấu chân bỏ lại không được ai biết đến, ngã đường nào cũng vắng ngắt cô đơn. Tôi chẳng còn là tôi của một thời thơ mộng. Tuổi nhỏ vụt thoát mù tăm. Bây giờ là tháng ngày buồn thảm. Thật sự Vũ ạ, có còn nghĩ gì được nữa chăng hình ảnh đôi cánh chim nương theo chiều gió. Hình ảnh ngôi nhà, giàn hoa nhỏ đã được phát ra trên môi. Nụ cười nửa miệng thân yêu đã biến thành ngạo nghễ. Mái tóc dài thôi ngoan ngoãn ngủ trên vai để nghe lời thầm thì âu yếm. Tay em lạnh băng và mắt tràn những lệ. Từ lầu cao này nếu nhảy vào bóng tối lạ lùng, trên bãi cỏ xanh non chắc sẽ phải làm ra một điều thay đổi nào đó. Bởi cuộc sống từ đấy xa lạ, buồn thảm quá Vũ ơi. Em đã rán leo lên hết ngọn núi cao, em đã muốn đi về miền đồng bằng ngập tràn hoa thơm, suối biếc ; em đã muốn thôi quay nhìn về dĩ vãng, dưới vực buồn nào có được gì vui. Em đã hát ca như một người nào khác, đã nở nụ cười, đã cố gắng mở lại tấm lòng với những kẻ thân sơ quen biết... Nhưng đường dài quá và em cô đơn nhỏ bé quá, vực sâu vẫn gần hơn hở Vũ? Như... từ đây nhìn xuống bóng tối lao đao, không gian đã biến dần trong mắt.

Vì sao tội nghiệp nào đã rơi xuống bên vai an ủi, cánh gió nào đã mang lại về bao âm hưởng xa xôi trên hàng cây xám xịt. Tiếng giày gõ nhẹ trên hành lang mờ nhạt. Tôi nghĩ đến những bậc thang uốn quanh cũ kỹ dẫn lên đây. Không. Chả phải là Vũ với những bậc tam cấp dẫn vào lớp học ngày xưa. Vũ có bao giờ đến được nơi đây, có bao giờ thấy được dãy hành lang dài dặc nơi tôi đứng. Mọi cái đã biến thành xa lạ, mỗi người đã có một đời riêng không liên hệ. Thứ tình cảm rơi rớt chắp nối còn lại mong manh như một sợi tơ chờ một cơn gió nhẹ để đứt lìa. Tôi muốn thổi vào đó những nỗi đớn đau của mình, hơi ấm sẽ ru lại lòng nhau, nỗi buồn sẽ đi yên ngủ. Một ngày nào đó trời trong và gió lặng, đôi cánh chim có về theo mùa mới. Từ chỗ đứng trong hồn người đơn sơ nhìn lại, chút dĩ vãng buồn sẽ tan biến mất. , mù tăm dưới lòng vực sâu hun hút.

Ánh sáng mở bừng ra cùng với tiếng giày nện rõ trên nền gạch hoa. Một góc hành lang rực rỡ ánh đèn nơi tôi đứng. Một nửa gương mặt chìm khuất trong bóng đêm hiện ra bỡ ngỡ. Tiếng kêu ngạc nhiên không vuột thoát khỏi bờ môi nhỏ. Bác lao công quen thuộc nhìn tôi mỉm cười cởi mở, màu áo vàng trông hiu hắt dưới ánh điện đêm. Bước chân ra vùng ánh sáng, bác tiến đến gần tôi, dựa vào lan can nhìn xuống dưới nơi góc nhà để xe. Chùm chìa khóa chạm vào thành sắt lạnh, tiếng kêu ngân dài xói buốt sự im lặng tĩnh mịch. Bác lao công nhìn xuống bàn tay mình rồi quay sang tôi.

- Cô không về sao, lớp học muộn nhất cũng sắp về rồi kìa.

Tôi nhìn theo ngón tay chỉ của bác, khuất dưới mấy hàng cây cao, màu vàng nhạt trong căn phòng nhỏ hắt ra hòa hợp với màu đêm. Thế giới yên tĩnh quá như từ đây đến đó đã biến thành hai nơi cách biệt. Tôi vén lại mái tóc rối bời, nhặt mấy cuốn vở đẫm ướt sương đêm lên ấn sát vào lòng nói bâng quơ:

- Bác có thấy đêm mùa hạ nhiều sao ghê không?

Bác lao công nở nụ cười tự nhiên nghe thật quen thuộc và êm ái:

- Nhưng chút nữa và ngày mai trở đi cô sẽ không còn đứng đây ngắm được sao nữa. Năm nào cũng thế, bao giờ khi hai cây phượng bắt đầu nở hoa ngoài cổng trường là ở đây bắt đầu vắng ngắt. Có ít người quay lại mùa này năm sau để nhìn cây phượng thêm một lần nở hoa. Những người trẻ thì lớn lên và người già thì càng già hơn...

Tôi đan những ngón tay trắng xanh của mình vào nhau, mơ hồ một nụ cười buồn trên môi. Chớp mắt nhìn những hàng cây vẫn đứng im ngạo nghễ, những ngôi sao vẫn lạnh lùng im bóng. Đừng khóc. Đừng khóc. Tôi tự nhủ thầm lòng mình như thế. Tôi hất mạnh mái tóc ra sau, cố giữ giọng bình thản:

- Thật vậy sao bác? Nhưng cháu sẽ là người đầu tiên quay lại năm sau mà.

- Ừ, nhưng khuya rồi cô nên về đi. Tôi còn phải rung chuông và khóa cổng nữa. Ngày mai, những công việc này sẽ được ngưng một thời gian, chắc tôi sẽ nghe thiếu nhiều lắm.

Ừ thì tôi cũng đang thiếu nhiều thứ lắm chứ. Từ khi đánh rơi ánh mắt thân yêu cùng nụ cười thân ái, niềm vui nhỏ nhoi bay xa, lọt khỏi kẽ tay nhỏ mềm mại. Tôi muốn nói lên một điều gì đó để nhẹ bớt nỗi lòng lạnh ngắt, muốn tìm lại một chút hương xưa đủ để làm hồng đôi má. Nhưng sự thiếu thốn đã lấp đầy khoảng trống, mỗi ngày mỗi quen dần đi cho đến một lúc nào nhận thấy... biết mình đã mất đi niềm vui thân ái nhất.

Một loạt chuông rung êm ái làm tôi bừng tỉnh cơn mơ. Chào vội bác lao công tôi leo vội vã xuống những bậc thang khuất khúc. Bàn tay run rẩy níu lấy thành lan can trơn tuột. Nhã Chi. Tiếng gọi lại vang lên rền rĩ. Coi chừng vấp ngã trong bóng đêm cùng khắp. Hành lang âm u chạy dài sau lưng, vượt khỏi cánh cổng sắt cùng lúc với những hàng người túa ra, tôi cúi đầu đi thẳng. Đường phố xa lạ, những gương mặt chung quanh cũng ồn ào xa lạ. Chỉ có những hàng cây cao đứng im như vĩnh cửu. Ở một nơi nào đó có những hàng cây mãi lặng im như thế. Gió hát dài trên không. Đêm tháng năm bỗng ngắn lại ngỡ ngàng. Bờ vai lạnh ướt nỗi cô đơn. Tôi muốn gọi tên Vũ, nhờ gió đem đến tận ngàn xa. Đêm nay trong nỗi lao đao bừng vỡ tôi đã đi tìm khắp lối mà chẳng thấy được gì. Đi dưới đèn đường mờ nhạt, dưới vòm cây giao lá, giọng hát nào quay về quấn quít hương xưa. Lạc mất đường thôi Vũ ạ. Đêm vô tình cuốn hút đời nhau. Đêm lá rơi ngập bờ vai nhỏ. Ngày mai. Sẽ biến mất hết những cành lá nhỏ như những dấu chân kỷ niệm. Người quét đường nào sẽ vun lại chúng bên nhau. Buổi sáng mờ sương sẽ thơm ngát mùi hương lá mục, ấm khói trong đôi mắt sẻ nâu. Những cánh lá rung tràn đêm nay sẽ một lần vượt thoát hướng mình vào giữa chốn nào mênh mông rực rỡ...

Trên lối về đêm nay xa lạ, tiếng gọi tên người đã mỏi những âm hao.

ĐỖ THỊ HỒNG LIÊN  

(Trích tuần báo Tuổi Ngọc số 100, tuần lễ từ 3-5 đến 10-5-1973)